İslam âlimlerinin büyüklerinden. İsmi, Hıdır bin Nasr bin Akil bin Nasr el-Erbilî olup; künyesi, Ebü'l-Abbas'tır. 478 (m. 1085) senesinde Erbil şehrinde doğdu. 567 (m. 1172) senesi Cemaziyelahir ayının 14. Cuma günü orada vefat etti. Vefatına dair başka tarihler de rivayet edilmiştir. Ders verdiği medresenin yanında defnolundu. Ruhaniyetinden istifade edebilmek için, birçok kimse kabrini ziyaret etmektedir.
İlim öğrenmek için Bağdat'a geldi. Orada hep ilim öğrenmekle meşgul oldu. Kiya'l-Herrasî, Ebu Bekr eş-Şaşî ve başka birçok âlim ile görüşüp kendilerinden ilim öğrendi. İlimde epey yükselip, tahsilini tamamladıktan sonra Erbil'e döndü, Erbil emiri Ebu Mansur Sereftekîn bin Abdullah ez-Zeynî bu zat için 532 senesinde Erbil'de Medresetü'l-Kal'a'yı yaptırdı. Ebü'l-Abbas hazretleri bir zaman o medresede ders okuttu ve Erbil'de ilk ders okutan zat oldu. Kardeşinin oğlu İzzeddin, Ebü'l-Kasım Nasr bin Akil, Sahibü'l-istiksa diye bilinen Ebu Amr Osman bin İsa bin Derbas el-Hizbanî ve başka birçok zat kendisinden istifade etmişlerdir.
Zamanında bulunan Şafiî mezhebi âlimlerinin en büyüklerinden olan Ebü'l-Abbas el-Erbilî, bilhassa tefsir ve fıkıh olmak üzere, feraiz, hılaf ve diğer ilimlerde derin âlimdi. Vefatından sonra yerine kardeşinin oğlu ve en büyük talebesi olan Nasr bin Akil geçip ders vermeye devam etti.
İbn-i Hallikan diyor ki: “Ebü'l-Abbas Hıdır bin Akil el-Erbilî, fıkıh âlimlerindendir. Mezhebinin inceliklerine vakıf, fazıl, fazilet sahibi, çok kıymetli bir zattı. Fıkıh, tefsir ve bunlardan başka ilimlerde çok güzel eserler tasnif etmiştir. Kitaplarından birinde, Peygamber Efendimizin hutbelerinden 26 adedini senetleriyle birlikte zikretmiştir. Ahaliden birçok kişi, bu zattan ilim öğrenmekle meşgul oldular ve kendisinden çok istifade ettiler. Devamlı ibadetle meşgul olan salih bir zattı. Züht ve vera sahibiydi. Haram ve şüphelilere kat'iyyen yaklaşmaz, dünyaya kıymet vermezdi. Kanaat sahibiydi. Az bir şeye razı olur, çoğa meyletmezdi. Sözleri tesirliydi.”
Hafız İbn-i Asakir de, Tarih-i Dımaşk isimli meşhur eserinde, Ebü'l-Abbas el-Erbilî hazretlerinin Şam'a geldiğini, orada bir müddet kaldıktan sonra Erbil'e döndüğünü bildirmekte ve kendisini çok övmektedir.
Eserleri: Tefsir ve fıkha dair güzel eserleri vardır. Ayrıca, Peygamber Efendimizin yirmialtı hutbesini ihtiva eden bir kitabı vardır.
