ERMENEKLİ MUSTAFA SAFVET EFENDİ

ERMENEKLİ MUSTAFA SAFVET EFENDİ Osmanlı ulemasından
A- A+

Osmanlı ulemasından. Mustafa Efendi'nin oğlu olup Konya vilayetinin Ermenek kasabasında 1293 (m.1877) yılında doğmuştur. İlk eğitimini özel bir şekilde aldıktan sonra Ermenek Rüşdiyesine gitti. Bu okulu 1315 (m. 1898) yılında bitirdi. Sarf ve nahiv ilmini Ermenek'te mantık, fıkıh, meani, usul ve akaidi ise Konya'da okumuştur. Bunun yanı sıra hadis, tefsir, sair ilimleri de İstanbul'da tamamlamıştır. Ardından 1320 (m. 1903) yılında Bayezid dersiamlarından Arabgirli Hüseyin Avni Efendi'den icazet almıştır. Ertesi sene Bayezid Camiinde ilk dersine çıkmıştır. Şevval 1322 (m. Aralık 1904) yılında müderris olmuş, Safer 1323 (m. Mayıs 1905)'da Şehit Ali Paşa Kütüphanesi ikinci hafız kütüblüğüne ardından da Rebiulevvel 1326 (m. Mayıs 1908) yılında birinci hafız-ı kütüblüğüne terfi etmiştir. Zilhicce 1326 (m. 1909)'de İbtida- Hariç İstanbul müderrisliğine layık görülmüştür. Cemaziyelevvel 1337 (m. Mart 1919)'de Medaris-i ilmiye İaşe Müdürlüğü'ne, aynı yılın Cemaziyelahar ayında Medaris Müfettiş-i Umumiliğine bir yıl sonra da Darü'l-Hikmeti'l-İslamiyye azalığına tayin edilmiştir. 1338 (m. 1920) yılında Medaris Umum Müfettişliğine naklen tayin edilmiş, bundan iki yıl sonra da mecburî emekliliğe sevk edilmiştir. Huzur Derslerine katılmış ve baş muhatab olmuştur. Ayrıca Meclis-i Mebusan'da Konya mebusluğu yapmıştır. 1920 yılında ise Müderrisler cemiyeti diğer adı ile Teali İslam Cemiyeti kurucuları arasında yer almıştır. Hürriyet ve itilaf Fırkasından olması hasebiyle Rebiulevvel 1346 (m. Ağustos 1927)'de devlet hizmetinde bulunması yasaklanmıştır.

Bayezid dersiamlarından Osmanlı Edebiyatı Müderrisi Ermenekli Mustafa Safvet Efendi 1385 (m. 1965)'de 88 yaşında iken İstanbul'da vefat etmiştir. Beyanü'l-hak mecmuasında çeşitli ilmî makaleler yayınlamıştır.

Safvet Efendi'nin Osmanlı ahalisinden çocuklarını yabancı okullara göndermemelerini istemiştir. Çünkü buralarda verilen eğitimde kültür aktarımı gerçekleşmektedir. Yabancı okullarda yetişen çocuklar kendi toplum yapılarına, kendi dinlerine, örf ve kültürlerine karşı mesafeli hatta önyargılı olmaktadır. Belirli bir zaman sonra bin bir türlü zahmetlerle yetiştirdiğimiz çocuklarımızın bizi hiçe sayan hâl ve davranışları ortaya çıkmaktadır. Daha önemlisi bu şekilde yetişen kişiler ileride devlet ricalinden oldukları zaman kendi milletinden bihaber bir hâlde değerlerine uygun olmayan birçok uygulamaya da imza atmaktadır. Bu ise toplumu bir kaosa sevk etmektedir. Mustafa Safvet Efendi'ye göre ahlakî konularda oluşabilecek en ufak bir gedik, üst yapıya dair bütün kurumları sarsacak niteliktedir. Bu durum ise ahlâkı insan hayatının merkezine konuşlandırmayı kaçınılmaz kılmaktadır. M. Safvet Efendinin yaptığı da tam olarak bu olmaktadır. İnsana, topluma dair her konuyu bu düzlemde ele alarak var olan kimi meseleleri bir çözüme ulaştırmak için işin en başından yani ahlaktan başlamaktadır.

Safvet Efendi batılılaşma konusunda Osmanlı toplumundaki sert çehrelerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Ulemadan bir zat olması hasebiyle özellikle dini konulara dair meydana gelebilecek herhangi bir dezenformasyona şiddetle karşı çıkmıştır. Elbette dinî motiflerle bezenmiş İslam kültürü de bu muhtevanın içinde yer almaktadır. Onun İslam kültürüne zarar verecek en ufak bir etkiye bile kapalı olduğu söylenebilir. Bunun yanı sıra “İlim Çin'de de olsa alınız.” hadisi şerifi mucibince hareket etmenin gerekliliği üzerinde de ayrıca durmaktadır. Bunun için Batı'da ortaya çıkan ve bizim için de müsbet sonuçlar meydana getirebilecek ilmî çalışmalardan yararlanılmasında bir sakınca görmemektedir. Ancak kendi öz varlığımızı yıkıma uğratacak herhangi bir uygulamadan da kaçınmamız gerektiği hususunu hemen ardından eklemektedir.

Safvet Efendi Hürriyet ve İtilaf fırkasına girerek siyasete karışmış ve bunun neticesinde Abdülhamid han gibi büyük bir padîşahı anlayamamıştır.

Son devir âlimlerinden Ermenekli Mustafa Safvet Efendi.

Mustafa Safvet Efendi'nin yazılar yazdığı Beyanü'l-hak Mecmuası (ortada) ve bir yazısı (solda) ve Mustafa Safvet Efendi'nin tayini hakkında Vahideddin Han'ın bir fermanı (sağda).

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
Rehber İnsanlar Sayfası