Hadis âlimi. Tebe-i tâbiîndendir. Muhammed bin Yusuf bin Vakıd el-Firyabî et-Türkî olup, künyesi Ebu Abdullah'tır. Nisbetinden de anlaşılacağı üzere Türk asıllı idi. 120 (m. 738) senesinde Belh civarında Firyab köyünde dünyaya geldi. Doğumunu 126 (m. 743) olarak veren mehazlar da vardır. 212 (m. 827) senesi Rebiülevvel (Haziran) ayında Filistin'de Kayseriyye kasabasında vefat etti. 213 (m. 828) senesinde vefat ettiği de söylenir.
Genç yaşta ilim tahsili için memleketinden ayrıldı. Mekke'ye geldi. Kûfe'ye geçti. Burada Süfyan-ı Sevrî'ye talebe oldu ve ondan hadis-i şerif rivayet etti. Evzaî, Zaide bin Kudame, Nafî, Cerir bin Hazım gibi âlimlerden ilim aldı ve hadis-i şerif rivayet etti. Filistin sahilindeki Kayseriyye kasabasına yerleşti. Kendisinden Ahmed bin Hanbel, İbn-i Zenceveyh, Abdullah bin Abdurrahman ed-Darimî, Zühlî, Buharî ve İbn-i Vare hadis-i şerif rivayet etti.
Hadis-i şerif ilminde hafız derecesinde idi. Ayrıca sika (güvenilir) olarak vasıflandırılmıştır. Rivayet ettiği hadis-i şerifler, Kütüb-i Sitte'ye girmiştir. Bunlardan yirmi dört tanesi Sahih-i Buharî'dedir.
Firyabî, aynı zamanda tefsir ve fıkıh âlimi idi. Züht ve takvasıyla meşhur oldu. Duası makbul bir zat idi. Yağmur duasına çıktığı zaman, ellerini indirmeden yağmur yağdığı rivayet olunur.
Hadis âlimlerinden Ahmed bin Yusuf es-Sülemî kendisinden nasihat istediğinde; “Takva sahibi ol! Sünnet-i seniyyeye sarıl! Hükümet adamlarından uzak dur!” dedi.
Müsned adında bir eserinden başka, Kitabü't-Tahare, Kitabü's-Salat, Kitabü'z-Zekat, Kitabü's-Savm ve Kitabü'l-Menasik adında eserleri vardır. İbn-i Hacer Askalânî, Eshab-ı Kiram'ın hayatlarının anlatıldığı en kıymetli eserlerden birisi olan El-İsabe adlı kitabında başlıca Firyabî'nin rivayetlerinden istifade etmiştir.
