Bursa Gazzi Dergahı şeyhi. İsmi Abdüllatif babası Es'ad Efendi'dir. 1190'da (m. 1776) Bursa'da doğdu. 1247 (m. 1832)'de Bursa'da vefat etti. Dedesi Ahmed Gazzî'nin yanına defnedildi. Anne tarafından dedesi, Bursa Gazzi Dergahı'nın kurucusu Şeyh Ahmed Gazzî'nin torunu Mustafa Nesib Efendi'dir. Büyük dedesi Ahmed Gazzî'ye nisbetle Gazzizade diye tanındı.
İki yaşında iken babası Ulucami imamı Es'ad Efendi vefat ettiğinden dedesinin yanında yetişti. Vakıat adlı eserinde küçük yaşta tahsile başladığını, Mevlevî Ali Sıddık Baba'dan Farsça öğrendiğini, Necmeddin-i Kübra'nın Usul-i Aşere'sini, Mevlana'nın Mesnevî'sini, İbn-i Ataullah el-İskenderî'nin El-Hikemü'l- Alaiyye'sini, Abdülvehhab eş-Şa'ranî'nin Uhudü'l-Muhammediyye'sini okuduğunu belirtir. Ayrıca Hoca Hüseyin Efendi'den fıkıh, Hoca Ahmed Efendi'den kıraat, Bekr Efendi'den tefsir ve hadis usulü dersleri aldı. Dokuz yaşında iken Mustafa Nesib Efendi tarafından kendisine Halvetî- Mısrî zikri telkin edildi. Onsekiz yaşında Ulucami'de tefsir okutmaya başladı. Üftadezade Şeyh Mustafa Efendi'den teberrüken Celvetiyye icazeti aldı. Daha sonra İstanbul'a gitti. Hoca Neş'et ile tanıştı. Onun tavsiyesiyle Bursa'ya dönüşünde Nakşibendî şeyhi Mehmed Emin Efendi ile yakınlık kurduğu bilinmekteyse de İstanbul'a hangi tarihte gittiği, ne kadar kaldığı ve Bursa'ya ne zaman döndüğü belli değildir. İstanbul dönüşü sülukünü tamamlayarak Bursalı Mehmed Emin Efendi'den Nakşibendî-Müceddidî icazetnamesi alan Gazzizade, onun vefatından sonra halifesi Ali Behçet Efendi'den de istifade etti. Gazzî Dergahı'nda Halvetî-Mısrî usulünün yanı sıra hatm-i hacegan da icra ettiren Gazzizade, hayatının büyük bir kısmını kırkbeş yıl şeyhlik yaptığı dergahta ders vermek ve eser yazmakla geçirdi.
Gazzizade'nin Ahmed Ataullah, Mehmed Said ve Ahmed Hasib adlarında üç oğlu, Zeyneb Zehra ve Hüsniye adlarında iki kızı olmuş, oğullarından ikisi kendisinden önce vefat etmiş, Ahmed Hasib ise babasının yerine Gazzi Dergahı'na şeyhlik makamına geçmiştir. Kızları Zeyneb Zehra Hanım Eşrefzade (İncirli) Dergahı şeyhi Nazif Efendi ile Hüsniye Hanım da Enari (Narlı) Dergahı şeyhi Gülzar-ı İrfan müellifi Mehmed Fahreddin Efendi ile evlenmiştir. Hüsniye Hanım'ın çocuğu olmamış, Zeyneb Hanım'ın oğulları Ziyaeddin ve Galib efendiler Eşrefzade Dergahı'nda şeyhlik vazifesinde bulunmuşlardır. Galib Efendi'nin oğlu Ali Sırrı Efendi Gazzi Dergahı'nda şeyhlik yapmış, kendisinden sonra bu vazifeyi oğlu Bedreddin Efendi sürdürmüştür.
Abdüllatif Gazzî kendi yazdığı kitaplarının yanı sıra, hayatı boyunca özenle topladığı, satın aldığı kitaplarla, kendi dergâhında büyük bir kütüphane kurmuştur. Yediyüz civarında eserden oluşan bu özel kitaplık, Ahmet Vefik Paşa'nın Bursa valiliği döneminde Gazzi Dergahı'ndan alınarak, Orhan Camii'ne nakledilmiş ve daha sonraları da Bursa Eski Eserler Kütüphanesi'ne getirilmiştir.
Eserleri: İsmail Hakkı Bursevî'den sonra Bursa'da yetişen meşayih içinde en fazla eser yazan Gazzizade'nin büyük dedesi hakkında kaleme aldığı Menakıb-i Ahmed Gazzî'de adlarını zikrettiği yirmidört eseri dışında başka eserleri de vardır. Başlıcaları şunlardır:
1- Tefsirü'l-Fatiha: 1245 (m. 1829) yılında telifini tamamladığı Arapça bir tefsirdir. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 219'da kayıtlıdır.
2- Ravdatü'l-müflihun: Bursa'da yetişen âlim, sufi ve aşıklardan bahseden önemli bir biyografik eserdir. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 1041'de kayıtlıdır.
3- Hulasatü'I-vefeyat: Ravdatü'l-müflihun'un kısaltılmış şeklidir. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No:1016'da kayıtlıdır.
4- Menakıb-ı Ahmed Gazzi: Dedesinin hayatını ve menkıbelerini anlatır. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 1042'de kayıtlıdır. Eser Hamdi Tekeli tarafından 1991'de tez olarak hazırlanmıştır.
5- Vakıat: Aziz Mahmud Hüdayî'nin aynı adlı eseri örnek alınarak yazılmıştır. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 705'te kayıtlıdır.
6- Risaletü'l-aktabin: Bu Arapça eserde vefat eden evliyanın tasarrufları ve tevessül konuları üzerinde durulmuştur. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 361'de kayıtlıdır.
7- Ruhu'lkuds: Kutb ve ricalü'l-gayb konusunda kaleme alınan bir eserdir. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 703'te kayıtlıdır.
8- Vekayi-i Baba Paşa: Baba Paşa diye meşhur olan Pehlivan İbrahim Paşa'nın Bursa'da sürgünde iken Gazzizade'ye anlattığı hatıraların kaleme alınmasından meydana gelmiştir. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 1043'te kayıtlıdır. Eser üzerine 2007 yılında Eskişehir'de bir tez çalışması yapılmıştır.
9- Tenkihu zübdeti'l-beyan fî tefsiri'l-Kur'an: Tefsirdir. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 220, 221'de kayıtlıdır.
10- Menasikü'l-hac: 1236 hicri yılında yaptığı hacdan sonra yazmış ve haccın rükünlerini ve nasıl yapılacağını Türkçe olarak anlatmıştır. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 499'da kayıtlıdır.
11- Temhidü'l-mukaddimat: Peygamber Efendimiz ve Hazreti Âdem'in yaratılışlarındaki hikmetleri Türkçe olarak anlatmıştır. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 708'de kayıtlıdır.
12- Risale-i Zeyniyye: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 704'te kayıtlıdır.
13- Risale fî keramati'l-evliya: Evliyanın kerametinin hak olduğunu anlatmaktadır. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 709'da kayıtlıdır.
14- Makalat-ı Aliyye fî irşadı ehli's-suluk: Tarikata giren kimselerin başlangıçta karşılaştıkları hâlleri anlatır. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 710'da kayıtlıdır.
15- Risale-i Sema: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 711'de kayıtlıdır.
16- Mecmuatü'l-fevaid: Çeşitli konulardaki notlardan oluşur. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 712'de kayıtlıdır.
17- El-Mecalis fî fezaili's-sıyam: Oruçla ilgilidir. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 714'te kayıtlıdır.
18- Mecmuatü'l-hutbe: Bursa camilerinde okumuş olduğu hutbeleri ihtiva eder. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 713'te kayıtlıdır.
19- Mecmuat-ı Mevaiz-i Müteferrika: Vaazları ihtiva eder. Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 742'de kayıtlıdır.
20- San'atname: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 753'te kayıtlıdır.
21- Tercüme-i Zahire: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 827-829'da kayıtlıdır.
22- Dürretü'l-beyza fî beyani şerefi'l-Mustafa: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 1240'da kayıtlıdır.
23- Mecmua: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 5997'de kayıtlıdır.
24- Mecma'u'l-furuk: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 1626'da kayıtlıdır.
25- Muhtasar fi'l-furuk: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 1628'de kayıtlıdır.
26- El-Müstehab mesheri'l-lugati'l-Arabi: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 1629-1630'da kayıtlıdır.
27- Teracim-i Ahval-i Meşayih: Bir nüshası Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi Orhan Gazi Kısmı No: 2162'de kayıtlıdır.
28- Şerefü'l-afak: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Uşşakî Tekkesi Kısmı No: 50'de kayıtlıdır.
29- Mergubü's-salikîn: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Kısmı No: 2518'de kayıtlıdır.
Menakıb-ı Ahmed Gazzi (Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi, Orhan Gazi Kısmı, No. 1042)
Gülzar-ı İrfan, (Millet Kütüphanesi, Ali Emiri Kısmı, No. 1098)
Sefinetü'l-evliya, cilt-5, sh. 128
Tekmiletü'ş-Şekaik, sh. 478
Yadigar-ı Şemsî, sh. 150
Meşayih-i Osmaniyyeden Sekiz Zatın Teracim-i Ahvali; sh. 46
Osmanlı Müellifleri, cilt-1, sh. 138
Ahmed Gazzi, Hayatı ve Tasauvvufi Görüşleri (Hamdi Tekeli, Bursa-1991)
Pehlivan İbrahim Paşa Vekayinamesi (Salih Erol, Eskişehir-2007)
Gazzizade Abdüllatif'in Hayatı, Eserleri ve Vakıâtı (Hamdi Tekeli, Bursa-2000)
