Şafiî mezhebi fıkıh âlimi ve meşhur Siyer-i Halebî kitabının sahibi. İsmi Ali bin İbrahim bin Ali bin Ömer el-Halebî el-Kahirî, el-Mısrî'dir. Künyesi Ebü'l-Ferec, lakabı Nureddin olup babasının lakabı ise Burhaneddin idi. “Halebî” nisbeti ile meşhur oldu. 975 (m. 1567) senesinde Mısır'da dünyaya geldi ve orada ilim tahsiline başladı.
Önce Şemseddin-i Remlî'den ders aldı ve senelerce yanında kaldı. Sonra büyük âlim Muhammed Bekrî'den ders aldı. Bunlardan başka; Nureddin Zeyyadî, Şihabeddin ibni Kasım, İbrahim Alkamî, Salih-i Bülkinî, Ebu Nasr Tabalavî, Abdullah Şensurî, Sa'deddin-i Merhumî, Salim-i Şemşirî, Abdülkerim-i Bulakî, Muhammed Hafad, Ebu Bekr Şinvanî, Mansur Havanekî ve Muhammed Meymunî, İmam Ali bin Ganîm el-Makdisî, Muhammed Nahrirî, Salim Senhurî, Muhammed bin Tercüman, Muhammed Zefzaf gibi birçok Şafiî, Hanefî ve Malikî mezhebi âlimlerinden ilim tahsil etti. Şafiî fıkhında çok yükseldi. Hicrî onbirinci asrın büyük âlimleri arasında yer aldı. Bilhassa fıkıh, hadis, tefsir ve tasavvuf ilimlerinde zamanının bir tanesiydi. Kahire'de Salahiyye Medresesi'nde müderrislik yaptı ve çok talebe yetiştirdi.
Tedris halkası, âlimlerin ve fazılların meclisi olmuştu. Salah ve takvası, ilmi ve irfanı ile mütenasip idi. Sayılamayacak kadar kimseler, kendisinden ilim öğrendi. Nureddin Şebramelisî, Şemseddin Muhammed Vesimî, Şemseddin Muhammed Nahrirî gibi daha birçok âlim, ona talebelik yapıp ilim öğrendiler. Çok kitap yazdı. Halebî, 1044 (m. 1634) senesi Şaban ayının otuzuncu günü Kahire'de vefat etti. Mücavirîn Kabristanı'na defnedildi.
Muhibbî diyor ki: “Halebî, Şafiî âlimi olup Siretü'n-Nebeviyye adındaki eserin sahibidir. Zamanının allamesi, meşayıhın meşhurlarının en yükseği olan büyük bir âlimdir. O sanki ilim dağlarından bir dağ, sahili olmayan bir ilim deryası idi. Çok yumuşak bir huya sahipti. Bütün yükseklikleri kendinde toplamıştı. Bütün ömrünü, faydalı ilimleri öğrenmekte ve yaymakta harcadı. Zamanında, kimsenin yazmadığı şekilde çok güzel eserler telif etti. İlim tahkikinde gayet mahirdi. Anlayışı keskin, fikri kavi idi. Fetvalarında araştırıcı idi. İlim ile amel sahibi bir zattı. İnsanların âlimi ve avamı, ilim tahsili için yakın ve uzak memleketlerden onun yanına gelirlerdi. Sireti ve sureti güzeldi. Heybet ve vakar sahibi bir zat olmasına rağmen, kendisine çok hürmet edilirdi. Derslerinde latifeler yapardı. Bütün âlimler onu, tam bir fazilete, heybet ve ihtişama sahip bir zat olmakla methederlerdi. Sultan Mezahî de onun derslerine devam ederdi. Halebî de ona yakınlık gösterir, ayağa kalkıp elini öperdi. Derste üzerine oturduğu minderini onun altına sererdi. Halebî, bütün kitaplarını Mezahî'ye vakfetti.”
Eserleri:
1- İnsanü'l-uyun fî sireti'l-Emini'l-Me'mun: Siyer-i Halebî denilmekle meşhur olan bu eser; Şemseddin Muhammed Şamî'nin Siyer-i Şamî adındaki kitabı esas alınarak ve bazı ilaveler yapılarak hazırlanmış olup 1043 (m. 1633)'te tamamlanmıştır. Muhtelif tarihlerde Kahire'de (1280, 1304) basılmıştır. 1251 (m. 1835)'te Bulak Matbaası'nda Türkçe tercümesi de tab edilmiştir. Çok meşhur olan bu siyer kitabı, üç cilt hâlinde yazılmıştır. Zamanının bütün âlimleri, bu eseri çok beğenmişlerdir. En kıymetli siyer kitaplarındandır.
2- Metaliü'l-büdur fi'l-cem'i beyne'l-katri ve'ş-şüzur
3- Gayetü'l-ihsan fî vasf-ı men lakıyehu min ebnai'z-zeman
4- Hüsnü'l-vusul ila letaifi hükmi'l-fusul
5- Mehasinü's-seniyye mine'r-Risaleti'l-Kuşeyriyye
6- Camiu'l-Ezher lemma teferraka min milhi'ş-Şeyhi'l-Ekber
7- Nefhatü'l-aleviyye mine'l-ecvibeti'l-Halebiyye
8- Nasihatü'l-aleviyye fî beyan-i hüsni tarikati'l-Ahmediyye: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Kısmı No: 2799'da kayıtlıdır.
9- El-Muhtar min hüsni's-senai fi'l-afvi ammen cena
10- Sabbabetü's-Sabbabe
11- İnfazü'l-mehc bi muhtasari'l-Ferec
12- İ'lamü'n-nasik bi ahkâmi'l-menasik
13- Tahrirü'l-mekal
14- Tuhfetü's-seniyye fî şerhi'l-Ecrumiyye
15- Hasenatü'l-vecinati'n-nevadir mine'l-vücuhi ve'n-nezair
16- Hüsnü't-tebyin lemma veka'a fî miraci'ş-şeyhi Necmeddin
17- Hayrü'l-kelam alâ şerhi'l-besmele ve'l-hamdele: Şeyhülislam Kadı Zekeriyya'nın eserinin şerhidir.
18- Zehrü'l-müzheb: Süyutî'nin lügat ilmine dair, Muhtasar-ı Müzheb kitabının şerhidir.
19- Taarruzü'l-menkuş fî evsafi'l-habbuş
20- Ikdü'l-mercan fima yeteallaku bi'l-can: Cinlerle alâkalı olup 1408'de Kahire'de basılmıştır.
21- Fecrü'l-münir bi mevlidi'l-Beşiri'n-Nezir
22- Feraidü'l-ukudi'l-aleviyye li hall-i elfaz-ı şerhi'l-Ezheriyye: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 3472'de kayıtlıdır.
23- Kavlü'l-meta fi'r-reddi alâ kavli'l-ibtida'
24- El-Letaif an Avarifü'l-mearif
25- El-Vefa li şerhi Şemaili'l-Mustafa
26- Haşiye ala Menhaci'l-Kadı Zekeriyya
27- Buğyetü zevi'l-ahkam bi ahbari men ferece kürbühü bi rüyeti'l-Mustafa fi'l-menam: 1303'te Kahire'de basılmıştır.
