Hadis âlimlerinden. İsmi, Halef bin Muhammed bin Ali bin Hamdun el-Vasıtî'dir. Künyesi, Ebu Muhammed'dir. Hadis ilminde hafız olup, yüz bin hadis-i şerifi ravileriyle ezbere bilirdi. İlim öğrenmek için birçok memleket dolaştı. 400 (m. 1010) senesinden sonra Remle'de vefat etti.
Hıfzı kuvvetli ve tam marifet sahibi bir âlimdi. İlim aldığı âlimler; başta Muhammed bin Ebi'l-Fevaris Ebu Bekr el-İsmailî, Muhammed ibni Osman el-Müzenî, Bağdat'ta, İbn-i Malik el-Katî', Muhammed bin Masî' ve başka zatlardır. Bağdat, Horasan, Şam ve Mısır'a giderek, zamanının âlimlerinden ilim öğrendi. Bağdat'ın Remle kasabasına yerleşti, ticaretle uğraştı. Kendisinden de; Ebu Abdullah Hakim Ebu Aliyyi'l-Ahvazî, Ebü'l-Kasım Ubeydullah ibni Ahmed el-Ezherî ve birçok âlim ilim öğrenmiştir.
İbn-i Kesir şöyle demiştir: “Halef bin Muhammed el-Vasıtî ölünceye kadar ilimle uğraştı. Allahü Teâlâ ona rahmet eylesin. Eserlerinden bir tanesi, Etrafü's-Sahihayn'dır. Hadis ilmi ile ilgili olup üç cilttir. Bu kitap düzenli tertipli bir eserdir.” Bir nüshası Zahiriyye Kütüphanesi'ndedir.
Diğer eserleri şunlardır:
1- Efradü'l-garaibü'l-muharrece min usuli'ş-Şeyh Ebi'l Hasan Ahmed bin Abdullah bin Ruzeyh Bağdadî: Bir eksik nüshası Zahiriyye Kütüphanesi'ndedir.
2- El-cüzü'l-evvel mine'l-fevaidi'l-mentekati'l-efrad an şüyuhi sikat: Bu da Zahiriyye Kütüphanesi'ndedir.
Rivayet ettiği hadis-i şeriflerden biri şudur:
“Cömert kimsenin günahından uzak kalınız (kusurlarını araştırmayınız). Çünkü o düştükçe, Allahü Teâlâ onun elinden tutar.”
