Osmanlı âlimlerinden. Doksan birinci Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi Mustafa olup ulemadan Mısır kadısı Hamidî Mehmed Efendi'nin oğludur. “Hamidîzade” diye meşhurdur. Doğum yeri bilinmemektedir. 1144 (m. 1731) senesinde doğdu. 1208 (m. 1793)'te Manisa'da vefat etti. Kabri Manisa'dadır.
Çocukluğundan itibaren ilim tahsiline başladı. Babasından ve zamanının âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil etti. Gerek babasının teşviki, gerekse üstün zekası sebebiyle yüksek ilimlerde ilerleyip tahsilini tamamladı ve 1168 (m. 1754) senesinde üstün başarı göstererek, müderrislik diplomasını aldı. Bu arada tasavvufa karşı da ilgi duyup Nakşibendiyye yüksek yoluna girdi. Bu sebeple padişahın ve saray erkanının sevgisini kazanarak, saray hocalığına getirildi.
Saray hocalığı esnasında büyük bir şöhret kazandı. Sultan Birinci Abdülhamid Han'ın iltifatını kazanıp ihsanlarına nail oldu. Kısa müddet içinde Anadolu payesiyle taltif edildi. Sultan Birinci Abdülhamid Han'ın meclisinde bulunurdu. Sultan Üçüncü Selim Han padişah olunca onun da teveccüh ve ihsanlarına kavuştu. Padişah'ın ıslahat hareketlerinin uygulanmasında yardımcı olması sebebiyle, Rumeli payesi ihsan edildi.
Hamidîzade Mustafa Efendi'nin bir fetvası.
Nihayet Şeyhülislam Es'ad Efendizade Mehmed Şerif Efendi'nin vazifeden ayrılmasıyla boşalan şeyhülislamlık makamına 1204 (m. 1789) senesinde yükseltildi. Şeyhülislamlığı esnasında, ilmiye teşkilatında bazı ıslahatlar yapmak istediyse de muvaffak olamadı. 1 yıl 6 ay 10 gün müddetle bu makamda kaldıktan sonra 1205 (m. 1791)'de vazifeden alındı. İncir köyündeki evinde ikamet etmeye memur edildi. Daha sonra Manisa'ya gönderildi.
Oradan Hicaz'a gidip hac ibadetini yerine getirdi. Peygamber Efendimizin mübarek kabrini ziyaret ettikten sonra tekrar Manisa'ya döndü. Orada Allahü Teâlâ ya ibadet etmekle meşgul iken vefat etti. Hamidîzade Mustafa Efendi ilmiyle âmil, derin âlim ve fazilet sahibi bir zattı. İnsanlara Allahü Teâlâ nın emir ve yasaklarını anlatma hususunda çok gayretli ve güzel ahlâk sahibiydi. Kaynaklarda eseriyle ilgili bilgiye rastlanmamıştır.
Devhatü'l-meşayıh; sh. 114
Huzur Dersleri; cilt-3, sh. 835
İlmiyye salnamesi; sh. 562
Kamusü'l-a'lam; cilt-3, sh. 1990
Sicill-i Osmanî; cilt-4, sh. 453
Tarih-i Cevdet; cilt-6, sh. 709
