HIZIR ŞAH MENTEŞEVÎ

Hızır Şah Menteşevî Sultan İkinci Murad Han devri Osmanlı âlimlerinden.
A- A+

Sultan İkinci Murad Han devri Osmanlı âlimlerinden. Babasının adı Abdüllatif'tir. Usul ve kelam ilimlerini iyi bilirdi. Aslen Menteşeoğulları (Muğla) vilayetindendir. Doğum tarihi ve yeri kaynaklarda bildirilmemektedir. 853 (m. 1449) senesinde Balat kasabasında vefat etti. Balat (şimdiki Aydın) ili, Söke ilçesi Akkoy bucağına bağlı bir köydü. Eski Miletos kalıntıları üzerine kurulmuştur. Büyük Menderes Nehri'nin ağzı yakınındadır.

İlk tahsilini memleketinde yaptı. Oranın âlimlerinden bazı dinî ilimleri de tahsil ettikten sonra Mısır'a gitti. On beş sene orada kalarak, yüksek tahsilini tamamladı. Molla Ali Tusî'nin Anadolu'ya geldiğini duyunca o da Anadolu'ya geldi. Bazı ilim meclislerinde Ali Tusî ile ilmî sohbetlerde bulundu. Daha sonra Balat Medresesi'ne günlük on beş akçe maaş ile müderris tayin edildi. Sultan Murad Han Bursa'ya bir medrese yaptırınca bu medreseye elli akçe yevmiye ile Hızır Şah'ı müderris tayin etmek istedi.

Hızır Şah Menteşevî'nin yazdığı Ecvibetü'l-es'ileti'l-aşere adlı eserinin yazma nüshasının ilk iki sayfası. Eser Köprülü Kütüphanesi No: 1628'de kayıtlıdır.

Hızır Şah, yeni yapılan bu güzel medreseyi ve elli akçe yevmiye maaşı kabul etmedi. “Ben on beş akçe ile iyi geçiniyorum. Kanaat ile yaşıyorum. Daha fazla olursa gönlüm huzursuz olur. Ahirette on beş akçe yerine elli akçenin hesabını vermek ağır olur.” diyerek mazeretini bildirdi. Hızır Şah'ın Balat'ta bir bahçesi vardı. Talebelerinin dersini bitirdikten sonra lazım olan eşyasını, elbisesini alır, merkebine biner, eline de bir kitap alır, okuya okuya bahçesine giderdi. Bahçeden gelirken de yine kitap okuyarak gelirdi. Böylece zamanını değerlendirmiş, boşa geçirmemiş olurdu. Devamlı ilim ve ibadetle meşgul olurdu. Kanaat sahibi olup az bir dünyalıkla geçinirdi. Herkese tevazu gösterir ve iyi muamele ederdi. Dünyadan yüz çevirmiş, ahirete yönelmiş idi. Derviş Muhammed ve Zeyneddin Muhammed adında iki oğlu vardı. Küçük oğlu Zeyneddin Muhammed, Anadolu'da bazı yerlerde kadılık yaptı. Kadı iken genç yaşta vefat etti.

Eserleri: Yazdığı kıymetli eserlerden birkaçı şunlardır:

1- Şerhü'l-makasıd li Sa'deddin Teftazanî: Kelam ilmine ait bir eserdir.

2- Ta'lika alâ şerhi't-tenkih,

3- Ta'lika alâ şerhi'l-mevakıf: Seyyid Şerif Cürcanî'nin kelam ilmine dair eserine yazdığı ta'liklerdir.

4- Şerhu Tecridi'l-kelam.

5- Ecvibetü'l-es'ileti'l-aşere

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
İslam Alimleri Ansiklopedisi, Türkiye Gazetesi Yayınları