Hadis, Arabî ilimler, edebiyat ve Malikî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi Ebu Muhammed olup ismi Abdülkerim bin Ataya bin Abdülkerim bin Ali bin Muhammed'dir. Din-i İslam'a hizmetlerinden dolayı Eminüddin lakabı verildi. İskenderanî, Zührî ve Kureşî nisbet edildi. 612 (m. 1215) yılında Kahire'de vefat etti.
Aslen Kureyşli olan Ebu Muhammed ibni Ataya, küçük yaşta Arabî ilimler ve kıraat ilmi öğrendi. Temel din bilgilerine ve alet (yardımcı) ilimlere vâkıf oldu. Kahire'ye gitti. Cemaleddin Ebu Amr Osman bin Hacib'le birlikte Ebü'l-Hasan Ebyarî'den kıraat dersi aldı. Ebü'l-Hasan Ebyarî ve daha birçok âlimden fıkıh ilmi öğrendi. Ebü'l-Abbas bin Hatiyye ve arkadaşlarından hadis-i şerif dinleyip, ilim tahsil etti. Arapçanın çeşitli dallarında, fıkıh ve hadis ilimlerinde ve edebiyatta âlim oldu. Malikî mezhebine göre fetva verirdi. Mütehassıs olduğu ilimlerde taliplerine ders verir, Allahü tealanın rızası için O'nun dinini öğretmeye gayret ederdi. Tatlı dili, güler yüzü, Sünnete uygun hâl ve hareketleri, güzel ahlâkı ile insanlara nasihat ederdi. Resulullah'ın, ahlâkıyla ahlâklanmış olması ve Selef-i salihîn'in yolunda gösterdiği sebatı ile herkesin sevgisini kazandı. Haram ve şüpheli şeyleri terk eder, mubahların da çok azı ile iktifa ederdi.
Pek çok talebe yetiştirip, kıymetli eserler yazdı. Bilhassa İslam âlimlerinin eserlerinin anlaşılması için din bilgilerinin yardımcısı olan Arabî ilimlere dair eserler verdi. Muhtasarü'l-mufassal li'z-Zemahşerî, El-Beyan ve't-takrib fî şerhi't-tehzib, Muhtasarü't-tehzib li'l-Ezherî, Şerhü ebyati'l-cümel adlı kitaplar, eserlerinden bazılarıdır. Salihlerin, Allahü tealanın sevgili kullarının kabirlerinin ziyaret edilmeleri hakkında “Kitabün fî ziyaret-i kuburi's-salihîn bi Karafeyy-i Mısr” adlı bir eseri daha vardır.
