Endülüs'te yetişen hadis âlimlerinden. İsmi, Abdüsselam bin Abdurrahman bin Muhammed bin Abdurrahman el-Lahmî el-İşbilî'dir. “İbn-i Berrecan” adıyla meşhur oldu. İbn-i Berrecan müfessir, sûfî, kıraat âlimi, muhaddis olup, hesap ve hendesede de üstün derece ilim sahibi bir zattı. 536 (m. 1141) senesinde Merakeş'te vefat etti. Kabri, İbnü'l-Arif ve Dımaşk Camii imamı Ebu Muhammed Hibetullah bin Tavus el-Bağdadî'nin kabri sırasındadır.
İbn-i Berrecan hazretleri, Muhammed bin Ahmed bin Manzur ve birçok âlimden hadis-i şerif dinleyip ilim öğrendi. Kendisinden ise; Ebü'l-Kasım el-Kantarî, Ebu Muhammed Abdülhak el-İşbilî, Muhammed bin Halil el-Kaysî ve birçok âlim hadis-i şerif dinleyip ilim öğrendi. İbn-i Berrecan hazretlerinin Merakeş'te bulunan kabri ziyaret edilmektedir.
El-Bülga adlı eserde, onun hakkında; “İbn-i Berrecan, nahiv ve lügat ilminde imam idi.” yazmaktadır. Bazı âlimler de onun için; “İbn-i Berrecan Arap lügat ilmini İbn-i Melekun'dan öğrendi ve onun derslerine uzun süre devam etti. İbn-i Berrecan zamanının lügat bilgisi çok olan, saduk ve güvenilir bir zattı.” demektedir. İbnü'l-Ebbar ise; “İbn-i Berrecan, hadis-i şerif ve kıraat ilmini iyi bilen bir zattı. Tasavvuf ve kelam ilminin ince ve derin bilgilerinde sahip olup, zahit ve abit bir zattı. O, Endülüs'ün İmam-ı Gazalî'si idi.” demektedir. Tefsirde, işarî tefsiri benimsemiştir.
Eserleri:
1- Şerhu'l-Esmai'l-Hüsna: Allahü tealanın Kur'an-ı Kerim ve hadis-i şeriflerde geçen isimlerinin hem sözlük hem de terim manaları ve bu isimlerle ilgili önemli bilgiler verilmiştir. Eserin çeşitli kütüphanelerde yazma nüshaları bulunmaktadır. Mesela Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih Kısmı, No: 766; Ayasofya Kütüphanesi, No: 1869.
2- Tefsiru'l-Kur'ani'l-azîm: Süleymaniye Kütüphanesi'nde yedi nüshası bulunmaktadır. Şehit Ali Paşa No: 73, Carullah Efendi, No: 53'te vardır. Eserde Kur'an-ı Kerim'in Kur'an-ı Kerim'le ve hadis-i şerifle açıklanmasına önem verilmekte, ayrıca harflerin havas ve esrarı üzerinde durulmakta, bazı ayetlerin ileride meydana gelecek hadiselere işaret ettiği ileri sürülmektedir.
3- Kitabü'l-ayni'l-yakîn: Salih bin Mehdî el-Makbilî bu eseri İbn-i Berrecan'a nisbet etmiştir.
4- Tercümanü lisâni'l-hake'l-Mebsus fi'l-emr ve'l-hak.
