Hadis ve nahiv âlimi. İsmi İbrahim bin Muhammed bin Muhammed bin Hüseyin bin Hamza'dır. Seyyiddir. İbn-i Hamza diye meşhur oldu. 1054 (m. 1645) senesi Zilkade ayının beşinde, Salı gecesi akşam ile yatsı arasında Şam'da doğdu. 1120 (m. 1708) senesi Safer ayının dokuzunda, hac dönüşü Zatülhac denilen yerde Pazartesi günü vefat etti. Oraya defnedildi.
İbn-i Hamza, babasının terbiyesinde yetişti. Babası ve ağabeyi Seyyid Abdurrahman'dan ilim öğrendi. Ayrıca Muhammed Batninî, Muhammed bin Süleyman Mağribî, Şeyh Yahya Şavî Mağribî, Şeyh İbrahim Fettal'dan ilim öğrendi. Fıkıh ve usul-i fıkh ilmini; Allame Haskefî, Muhammed Mehasinî Dımaşkî, İsmail Mehasinî'den, hadis ilmini; Şeyh Abdülbakî Hanbelî, Muhammed Ebü'l-Vahid Hanbelî'den, nahiv ilmini; Necmeddin Feradî'den öğrendi. Şeyh Ahmed Kal'î, Muhammed Belban Salihî, Şeyh Su'udî Dımaşkî, Şeyh Abdülkadir Safverî, Şeyh Ramazan Atıfî, Ebu Bekr Süleymî Ahmed Hayyat, Kadı Kemaleddin ve daha birçok âlimden de ilim öğrendi. Sahih-i Müslim ve Sahih-i Buharî'yi babasından dinledi. Daha sonra ilim öğrenmek için Anadolu'ya gitti. İstanbul'da; Kastamonulu Musa Efendi, Üsküdar Camii hatibi Abdülkadir Makdisî, Seyyid Abdullah Hicazî ve daha birçok âlimden ilim öğrendi.
Hadis-i şeriflerin vürud sebepleri ile ilgili en geniş çalışma olan İbn-i Hamza'nın yazdığı El-Beyan ve't-ta'rif fî esbabı vürudi'l-hadis adlı eserin kapak sayfası.
İbn-i Hamza, Nakibü'l-eşraf (Resulullah Efendimizin mübarek soyundan gelenlerin işleri ile vazifeli) olarak Mısır'a gitti. Bu sırada Mısır âlimlerinden de istifade etti. Sonra Şam'daki Mahkemetü'l-babü'l-kübra naipliğini üzerine aldı. Birkaç kere nakiblik yaptı. Şam'da Salihiyye Medresesi'nde fıkıh ilminde meşhur Hidaye kitabını okuttu. Emcediyye ve Cevziyye medreselerinde ders verdi. Buharî'nin Camiu's-sahih'ini üç ay içerisinde Bakırcılar denilen mahalledeki evinde okuttu. Birçok kimse bu dersi dinlemek için geldi. Şam'da Şafiîlerin müftüsü olan Şemseddin Gazzî şöyle anlatır: “İbn-i Hamza'nın evinde verdiği derslerde ben de bulundum. Ondan icazet aldım. Kendi hattıyla yazdığı icazetnamesinde hocalarının sayısının seksene ulaştığını gördüm.”
İbn-i Hamza vakar sahibi ve çok ibadet eden bir zattı. 1119 (m. 1707) senesinde hacca gitti. Hac dönüşünde hastalandı. Bir süre sonra vefat etti. El-Beyan ve't-ta'rif fî esbab-ı vürudü'l-hadis (1981'de Beyrut'ta basılmıştır.) ve Haşiyetün alâ şerhi'l-Elfiye adlı eserleri bilinmektedir.
