Tefsir, hadis ve gramer âlimi. İsmi, Muhammed bin Ahmed bin İbrahim bin Keysan en-Nahvî el-Bağdadî olup; künyesi, Ebü'l-Hasan'dır. İbn-i Keysan diye meşhur oldu. Aslen Horasanlıdır. Büyük dedesi Keysan en-Nahvî olarak bilinen Ebu Süleyman Muarref bin Dehşem el-Hüceymî de nahiv âlimi idi. Dedesinin ismini Muhammed olarak veren kaynaklar da vardır. Bağdat'ta dünyaya geldi. Orada 320 (m. 932) senesinde vefat etti.
İbn-i Keysan zeki ve kültürlü bir zat idi. Kufe'de nahiv âlimi Sa'leb'in derslerine devam etti. Sa'leb, Kufe dil mektebinin kurucusu idi. İbn-i Keysan, oradan Basra'ya intikal ederek Basra dil mektebinin temsilcisi Müberrid'in derslerine katıldı. İki dil ekolünün ittifak ve ihtilaf ettiği hususları iyice öğrendi. Sonra bu iki ekolü birleştiren gramer âlimi Ebu Amr Bender bin Abdülhamid el-Kerhî el-Isfehanî'den ders aldı. 320 (m. 932) senesinde Bağdat'ta vefat etti. Vefatını 299 senesi Zilkade ayının 10. günü (28 Haziran 912) bildirenler de vardır.
İbn-i Keysan, nahiv ilminden başka mantık bilgisine de sahip idi. Bu da nahiv ilminde çok verimli bir çalışma yürütmesine yardımcı olmuştur. Kıraat âlimi Ebu Bekr bin Mücahid, İbn-i Keysan'ın Basra ve Kufe nahiv ekolünün liderleri olan Müberrid ve Sa'leb'den daha iyi nahiv bildiğini söylemiştir. Derslerinde her iki ekolün görüşlerinde istifade ederek ders verirdi. Böylece kendisini Kufiyyun denilen nahiv âlimlerine katanlar bulunmakla beraber; iki ekolü birleştiren ve yeni bir yol tutan nahiv âlimi olarak görenler ekseriyettedir. İbn-i Keysan, münazara ilminde de mahir idi.
İbn-i Keysan'ın günümüze ancak bazı kısımları ulaşabilen “Kitabü'l-Mesail ala Mezhebi'n-Nahviyyin mimma İhtelefe fihi'l-Basriyyin ve'l-Kûfiyyin” adlı eserinden bir sayfa. Eser, Köprülü Kütüphanesi 1393/8 numarada kayıtlıdır.
Eserleri: İbn-i Keysan'ın tefsir, hadis, edebiyat, nahiv ve kıraat ilimlerinde çok sayıda eserleri vardır. Ancak bunlardan pek azı günümüze intikal edebilmiştir. “Kitabü'l-Mesail ala Mezhebi'n-Nahviyyin mimma İhtelefe fihi'l-Basriyyin ve'l-Kufiyyin” adlı eseri çok meşhurdur. Bazı kısımları bugüne gelmiştir. “El-Muvaffak li'n-Nahv” adlı eserini Abbasî veliahtı Muvaffak Billah'a ithaf etmiştir. Matbudur. “Şerhu't-Tıval (Şerhu's-Seb'i't-Tıvali'l-Cahiliyyat)”, İslamiyetten önceki muallaka-ı seb'a denilen meşhur şairlerin şiirlerinden bazılarının şerhedildiği bir eserdir. Yazma nüshası Berlin'dedir. “Kitabü'l-Mesabih fi Tefsiri'l-Kur'ani'l-Azim” adlı eseri ayet-i kerimelerin nahiv yönünden tefsir edildiği bir eserdir. Ayrıca “Telkibü'l-Kavafi ve Telkibü Harekatiha” adında bir eseri vardır.
