İBN-İ KUDAME, Ahmed bin İsa

Ahmed bin İsa bin Abdullah bin Kudame Hadis ve Hanbelî mezhebi fıkıh âlimi.
A- A+

Hadis ve Hanbelî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi Ebü'l Abbas olup ismi Ahmed bin İsa bin Abdullah bin Kudame'dir. Şeyhülislam Muvaffakuddin ibni Kudame'nin torunudur. 605 (m. 1208) yılında Şam yakınındaki Kasiyun'da doğdu. Makdisî ve Salihî nisbet edildi. İslamiyete hizmetlerindeki gayretinden dolayı Seyfeddin lakabı verildi. Babasının lakabı ile birlikte söylendiğinden, Seyfeddin ibni Mecdüddin denilirdi. Otuz sekiz yaşında iken 643 (m. 1245) yılında Şam'da vefat etti. Kasiyun Dağı'nın eteğine defnedildi.

O zaman Kasiyun; sadece medrese, cami ve türbelerden meydana gelen bir beldeydi. Böyle bir yerde, ilimde, ibadette, züht ve takvada en yüksek mertebelere yaklaşan bir ailenin evladı olarak dünyaya gelmesi, İbn-i Kudame'nin küçük yaşta ilim tahsiline başlamasına vesile oldu. Keskin zekası, üstün hafızası ile kısa zamanda akranlarını geçti. Fıkıh, usul, feraiz, edebiyat, hılaf ve daha birçok ilimde âlim olan dedesi, Kitabü'l Mugnî yazarı Şeyhülislam Muvaffakuddin Ebu Muhammed ibni Kudame başta olmak üzere, Şam'da; Ebü'l-Yümn Kindî, Ebü'l-Kasım ibni Harestanî, Ebü'l-Berekat Melaî, Ahmed bin Abdullah Attar, Davud bin Melaib, Ahmed bin Abdullah Kattan ve daha birçok âlimden ilim öğrendi. Bağdat'a gitti ve; Ebu Ali Cevalikî, Feth bin Abdüsselam, Ebü'l-Vakt ve İbn-i Nasır'ın talebelerinden ilim öğrendi. Allahü tealanın rızası için çok çalıştı. Genç yaşında yüzbin hadis-i şerifi ravileriyle birlikte ezberledi. Hadis âlimlerinin hayatlarını ve şahsî hususiyetlerini tek tek bilirdi. Dört mezhebin inceliklerine vâkıftı. Hanbelî mezhebine göre fetva verir, Müslümanların müşküllerini hâlleder, dualarını alırdı. İlimde, ilmiyle amel etmekte, ihlasla ibadet etmekte, Allahü tealanın rızası için dinini öğrenmekte ve öğretmekte, hakkı söylemekte çok ileriydi. İmam-ı Zehebî onun bu hususiyetlerini dikkate alarak; “Eğer ömrü vefa etse idi; zamanının en âlimi ve ilmi ile en çok amel edeni olurdu.” buyurmaktadır.

Ahmed bin İsa İbn-i Kudame hazretlerinin kitaplarında bildirdiği “Cennet, hoşa gitmeyen (nefsin hoşuna gitmeyen) şeylere büründü, Cehennem de nefsin istediği şeylere büründü.” Hadis-i şerifinin yazılı olduğu levha.

Haram ve şüphelilerden şiddetle kaçınır, Allahü tealanın yasak ettiği şeylerden nefret ederdi. Mubahların birçoğunu şüphelilere düşmek korkusu ile terk eder, onları zaruret miktarı kullanırdı. Gecelerini ibadetle geçirir, gündüzleri oruç tutardı. Meşguliyeti, hep ilim ve ibadetle idi. Çok az konuşur, ağzından çıkan her kelime Allahü tealanın rızası için olurdu. Ahlâkı çok güzel, cömertliği pek fazlaydı. Kendisi için yanında mal saklamaz, eline geçeni Allahü tealanın dininin yayılması için ve fakirlere sadaka olarak verirdi. Başkalalarını rahat ettirmek için elinden geleni yapar, kendisi sıkıntı içinde yaşardı. Allahü tealanın kullarına karşı çok merhametliydi. Kimseyi kırmaz, herkese karşı tatlı dilli ve güler yüzlü davranırdı. Tevazusu pek çoktu. İnsanlara sık sık nasihatlarda bulunur, onların Cehennem ateşinden kurtulup Allahü tealanın rızasına kavuşmaları için gayret ederdi.

Birçok talebe yetiştirdi. Ahmed bin Muhammed Müeddib Deştî ve daha başka âlimler ondan ilim rivayet etti. Pek çok kıymetli eserin de müellifi olan İbn-i Kudame'nin en meşhur eseri, İbn-i Tahir Makdisî'nin sima hakkındaki görüşlerine yazdığı reddiyesidir. İbn-i Tahir Makdisî'nin Safvetü't-tesavvuf adlı eserini kısaltarak Safvetü ehli't-tasavvuf adını vermiş ve bu eserinde müellifin “sima” hakkındaki görüşlerini tenkit etmiştir. Bundan dolayı da bu muhtasar eser, İbn-i Tahir Makdisî'ye reddiye olarak yazılmıştır. Ayrıca, Kitab fi'l-itikad (kısaca itikat bilgilerini anlatır.) ve El Ezher fî zikr-i Âl-i Ca'fer bin Ebu Talib ve fedailihim adlı Hazreti Ali'nin kardeşi Ca'fer-i Tayyar ve ailesi hakkında bilgi veren kıymetli eserleri de vardır.

Rivayet ettiği hadis-i şeriflerden birinde, Resulullah Efendimiz buyurdu ki: “Cennet, hoşa gitmeyen (nefsin hoşuna gitmeyen) şeylere büründü, Cehennem de nefsin istediği şeylere büründü.”

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
İslam Alimleri Ansiklopedisi, Türkiye Gazetesi Yayınları