Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Ahmed bin Abdülkadir bin Ahmed bin Mektum, künyesi Ebu Muhammed el-Kaysî, lakabı Taceddin’dir. 682 (m. 1283) senesinde Mısır’da doğdu. 749 (m. 1348)’de orada taun hastalığından vefat etti.
Behaeddin İbnü’n-Nehhac’dan, Dimyatî’den ve zamanının diğer âlimlerinden ilim öğrendi. Fıkıh ilmini öğrendikten sonra hadis ilmine yönelip bu hususta çalıştı. Fıkıh, nahiv, lügat ilimlerinde ders verdi.
Eserleri:
Hidaye üzerine bir ta’likatı, El-Ubab ve El-Muhkem adlı lügate dair eserleri, ayrıca, içinde bazı kitapları topladığı El-Cemü’l-Mütenah fî ahbari’l-lügaviyyîn ve’n-Nuhat adlı bir eseri vardır. Diğer eserleri şunlardır: Şerhu kafiyeti İbn-i Hacib, Şerhu Şafiiyye ve üç cilt olup Feydü’l-fevaid adını da verdiği Şerhü’l-fasih Ebu Hayyan tefsirini de bir cilt hâlinde toplayıp Ed-Dürerü’l-Lakit min bahri’lmuhid adını vermiştir. Ebu Hayyan’ın koyduğu bahisler ile birlikte, İbn-iAtıyye ve Zemahşerî tefsirlerini kısaltmıştır. (Zemahşerî’nin nahiv yönünü almıştır)
İbn-i Mektum’un yazdığı Ed-Dürerü’l-Lakit adlı eserinin yazma nüshasının ilk sayfası. Eser Köprülü Kütüphanesi No: 96’da kayıtlıdır.
