Şafiî mezhebi fıkıh, tefsir, usul âlimlerinden ve evliyanın büyüklerinden. İsmi Muhammed bin Ahmed bin İbrahim bin Yusuf el-Osmanî ed-Dibacî’dir. Lakabı Veliyyüddin ve künyesi Ebu Abdullah’tır. İbn-i Menfelutî ve İbn-i Hatib-i Melevî diye tanınmıştır. 713 (m. 1313)’te doğdu. 774 (m. 1372) senesi Rebiulevvel ayında vefat etti.
Şam’da yetişen İbn-i Menfelutî, ilk tahsilini babasının huzurunda yaptı. Doğruluk ve iyilik üzere, ibadet içerisinde yetişti. Zamanındaki çeşitli âlimlerin sohbetlerinde bulundu. Fıkıh, tefsir, hadis ve başka ilimlerde derin âlim oldu. Sultan Nasır zamanında Mısır’a gitti. Orada çeşitli medreselerde ders verdi. Çok talebe yetiştirdi. Çok ibadet ederdi. Çok mütevazıydı. Vaazları çok güzel ve tesirliydi.
Veliyyüddin-i Irakî diyor ki: “Ebu Abdullah Veliyyüddin hazretleri, bilhassa tefsir, fıkıh, usul ve tasavvufta çok yüksekti. Bu ilimlerde mütehassıstı. İbareleri çok tatlı ve fasih (açık ve net) idi. Ondan birçok insan istifade ettiler”
Hafız Şihabeddin ibni Haccî diyor ki “İbn-i Menfelutî hazretleri, fizikî yönden ve ahlâkının güzelliği bakımından, sanki zamanında bulunan insanların en latif ve zarif olanı idi”
İlim öğrenmek ve öğretmek niyetiyle Halep’e, Anadolu’ya ve başka yerlere gitti. Sonra Kahire’de yerleşti. Daha çok Mensuriyye Medresesi’nde ders verirdi.
Rivayet edilir ki İbn-i Menfelutî hazretlerinin vefatı yaklaşınca; bazı kimseler kendisine selam vermiş gibi; “Ve aleyküm selam” diyerek selamlarını aldı ve; “Bunlar, Rabbimin melekleridir. Geldiler. Beni Cennet’te bir köşk ile müjdelediler” buyurdu. Bunun üzerine orada bulunanlar, oraya meleklerin geldiğini ve İbn-i Menfelutî’nin onların selamlarına cevap verdiğini anladı. İbni Menfelutî ondan sonra; “Üzerimde bulunan elbiselerimi soyunuz. Melekler Cennet elbiselerinden getirdiler” buyurdu ve kendisinde bir sürur (neşe, sevinç) hâli meydana geldi. Bu hâl üzere ruhunu teslim etti. Cenaze namazında takriben otuzbin kişi bulundu. Emir Nasireddin’in türbesine defnolundu.
İrşadü’t-taif ila ilmi’l-Letaif onun eserlerindendir.
