Hadis, feraiz ve Hanbelî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi Ebu Abdullah olup ismi Muhammed bin Abdullah bin Hüseyin'dir. 535 (m. 1141) tarihinde Bağdat yakınlarında Samarra'da doğdu. Doğum yerine nisbetle Samirî denildi. Nasireddin lakabı verildi. 616 (m. 1219) yılında Bağdat'ta vefat etti. Abdülaziz bin Dülef'in kıldırdığı cenaze namazından sonra Bab-ı Harb Kabristanı'na defnedildi.
Samarra'dan Bağdat'a giden Ebu Abdullah ibni Süneyne; İbnü'l-Betta, Ebu Hakim Nehrevanî, Abdüllatif bin Ebu Sa'd ve daha birçok âlimden hadis ilimleri tahsil etti. Ebu Hakim Nehrevanî'den hadis ilimleri yanında fıkıh bilgilerini de öğrendi. Bilhassa fıkıh ve feraiz ilminde meşhur oldu. Samarra'ya kadı tayin edildi. Daha sonra Bağdat kadılığı ve Bağdat hisbeliği verildi. Bir müddet sonra kadılıktan ayrılıp yalnız hisbe işleriyle meşgul oldu. Hisbe işlerine memur olan kimse, şehrin belediye işlerine bakar, insanlara emr-i ma'rûf ve nehy-i münkerde bulunurdu. Hisbe; Âl-i İmran suresi 104. ayet-i kerimedeki mealen; “Sizden öyle bir cemaat bulunmalıdır ki, onlar herkesi hayra çağırsınlar, iyiliği emretsinler, kötülükten vazgeçirmeye çalışsınlar.” emrine istinaden, Allahü tealanın emir ve yasaklarına şehir içinde riayeti temin maksadıyla, İslam devletlerinde teşkilat hususiyeti kazandırılmış bir hizmet kolu idi. Böylece günah işlemeye meyilli olanlara da fırsat verilmez ve insanların huzur içinde yaşamaları, başkası tarafından kandırılma ve zulüm yapılma gibi hâllerden muhafaza edilmiş olurdu. Bu teşkilatın başına umumiyetle tecrübeli bir kadı tayin edilirdi. Kadı, yardımcı memurları ve fahri hizmet erbabının yardımlarıyla bu vazifeyi kolayca yerine getirirdi.
İbn-i Süneyne, daha sonra Divan-ı zaman teftişi ile vazifelendirildi. Ömrünün sonuna doğru memleketi Samarra'ya gitti. Tekrar Bağdat'a döndü. Bir müddet sonra da vefat etti.
İbn-i Süneyne'nin yazdığı El-Müstev'ab adlı eserin yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ilk sayfası (ortada) ve matbu nüshasının kapak sayfası (solda). Yazma nüsha Şam'da Zahiriye Kütüphanesi Fıkh-ı Hanbelî No: 85'de kayıtlıdır.
Ömrü boyunca Allahü tealanın dinine hizmet, ilim öğrenmek ve öğretmek için çalışan Ebu Abdullah ibni Süneyne, güzel ahlâkı, güler yüzü ve tatlı dili, cömertliği ve Allahü tealanın kullarına olan merhameti ile herkesin sevgi ve saygısını kazandı. Herkes tarafından nasihati dinlenir, sözleri herkese tesir ederdi. Haram ve şüpheli şeylere yaklaşmaz, mubahların birçoğunu da terk ederdi. Birçok talebe yetiştirdi. Abdürrahim bin Zücac ondan ilim öğrenip icazet alan âlimler arasındaydı.
Eserleri: Pek çok kıymetli eserin de müellifi olan Nasireddin ibni Süneyne, El-Müstev'ab, El-Füruk ve El-Bustan fi'l-feraiz adlı kıymetli eserlerin yazarıdır.
