Büyük hadis âlimlerinden. Kütüb-i Sitte adı verilen meşhur altı hadis-i şerif kitabından birinin sahibi olan Ebu Davud Süleyman bin Eş'as'ın oğludur. 230 (m. 844) senesinde Sicistan'da doğdu. İsmi, Abdullah bin Süleyman bin Eş'as bin İshak bin Beşir bin Şeddad bin Amr bin İmran'dır. Künyesi Ebu Bekr bin Ebu Davud'dur. “Ezdî” ve “Sicistanî” nisbetleriyle meşhurdur. Sicistan, Basra'nın köylerinden biridir. Ezd, Kureyş'e mensup bir kabilenin adıdır.
10 yaşında iken babasından ilim öğrenmeye başladı. Çok zekiydi. 40 seneye yakın babası ile birlikte, birçok âlimden ilim aldı. Horasan, Cibal, İsfehan, Nişabur, İran, Basra, Bağdat, Kufe, Medine, Mekke, Şam, Mısır, Cezire, Sugur ve daha birçok şehirleri dolaştı. Çok sıkıntılarla karşılaştı. İlim yolundaki sabrı, akıllara durgunluk verecek derecedeydi. Ahmed bin Salih el-Mısrî, İsa bin Hammad Ebu Tahir bin Şerh, İshak el-Kevser, Muhammed bin Eslem, Ali bin Haşrem, Seleme bin Şebib, Muhammed bin Yahya, Müseyyib bin Vadıh, Ebu Sa'id el-Eşec ve daha pek çok âlimden hadis-i şerif rivayet etti.
Üç yüz binden fazla hadis-i şerif ezberlemişti. Hadis ilminde hüccet (senet) oldu. İlmini, hep salih, doğru ve temiz kimselerden aldı. Tefsir, hadis, fıkıh ve diğer ilimlere ait çok bilgi elde etti. Daha sonra Bağdat'ı vatan edindi. Orada ilim neşretti. Çok kimse onun talebesi oldu. 316 (m. 928) senesi Zilhicce ayında Bağdat'ta vefat etti. Rusefa semtinde Babüssultan Kabristanı'na defnedildi. Kendisinin ilminden çok kimseler istifade etti. Irak bölgesinin ilimde imamı, en büyük âlimi oldu. Kardeşi Abdurrahman bin Ebu Hatim, Ebu Bekr bin Mücahid, Muhammed bin Muzaffer, Darekutnî Ebu Hafs bin Şahin, Ebu Bekr el-Verrak, Ebü'l-Hüseyin bin Sem'un, Ebu Ahmed el-Hakim, İsa bin Cerrah, Ebu Müslim el-Kâtib ve daha birçok âlim ondan çok şeyler öğrendiler ve rivayette bulundular.
İbn-i Ebu Davud hazretlerinin Kitabü'l-Mesahif adlı eserinin kapak sayfası (solda). İrlanda Dublin'de Chester Beatty Kütüphanesi'nde bulunan yazma nüshasının ilk sayfası (sağda).
Büyük hadis âlimi Ebü'l-Fadl Ahmed bin Salih şöyle anlatıyor: “Ebu Bekr Abdullah bin Süleyman (İbn-i Ebu Davud) Irak âlimlerinin imamı, en üstünü idi. Birçok şehirleri dolaşarak ilim öğrendi. Zamanının sultanı, onun için bir minber (kürsü) tahsis etti. Ondan faziletin ve ilminin çokluğundan dolayı huzurunda hadis-i şerif öğrendi. O, 285 senesinde Hemedan'a gelmişti. Bu şehirde bulunan âlimlerin hepsi ondan yazarak ilim öğrendiler. Onun zamanında Irak'ta bulunan bütün âlimler, onu ilimde senet, vesika kabul ettiler. Bu hususta onun derecesine kimse ulaşamamıştı.”
Hasan bin Muhammed el-Hilal diyor ki, “Ebu Bekr bin Ebu Davud, babası Ebu Davud'dan daha çok hadis-i şerif ezberlemişti.”
Ali bin Muhammed bin Hasan el-Harbî de şöyle anlatıyor: “Ebü'l-Hüseyin Ali bin Yahya el-Vasıtî, 373 (m. 983) senesinde Medine Camii'nde, İbn-i Ebu Davud'un kendisi için söylediği şu şiiri okudu:
“İlim ehli, bir meselede münazara ettiğinde, Bir diğerinden, onların aslını istesin. Seninde, onun aslını ortaya koyman, sadıkların işidir. Aslı söylemezsen, onların yoluna girmemiş olursun. İlimle aslı ortaya koy! Onların nasihatlarında şüphe olmasın!”
Sonra sözüne devam ederek; “Ebu Zer Abd bin Ahmed-i Hirevî'nin Mekke'den bana yazdığı mektubunda, Ebu Hafs bin Şahin'in şöyle anlattığını yazdı: Ebu Bekr bin Ebu Davud'dan işittim. Diyordu ki, “Ben, ilim öğrenmek için Kufe'ye gittiğimde yanımda sadece bir dirhem vardı. Onunla 30 müd (yaklaşık 25-30 kg.) bakla satın aldım. Her gün ondan bir miktarını yiyor ve Ebu Sa'id el-Eşec'den de 1.000 (bin) hadis-i şerif yazıyordum. Bir ay tamamlanınca, 30.000 hadis-i şerifi yazmıştım.”
Hadis âlimlerinden Berkanî anlatıyor: “Ben, Ebü'l-Kasım bin Nehhas'ın huzurunda okurken, Ebu Bekr bin Ebu Davud'un şöyle dediğini işittim: “Ben, rüyamda, Eshab-ı Kiram'dan Ebu Hüreyre'yi gördüm. O sırada Sicistan'da Ebu Hüreyre'nin rivayet ettiği hadis-i şerifleri tasnif ediyordum. Onun sakalı sık ve gür olup, üzerindeki koyu renk ve kalın bir elbise vardı. Ona; “Ey Ebu Hüreyre! Seni çok seviyorum.” dedim. O da bana; “Ben, dünyada iken, hadis-i şerifleri öğrenip rivayet edenlerin ilkiyim.” buyurdu. Bunun üzerine bende; “Ey Ebu Hüreyre! Ebu Salih'in vasıtasıyla senden kaç kimse rivayette bulundu?” diye sordum. Oda, yüz kimsenin rivayet ettiğini bildirdi. O sırada bir de baktım ki, onların hepsi yanımda duruyordu.”
Ebu Bekr bin Şazan diyor ki, “İbn-i Ebu Davud İsfehan'a (veya Sicistan'a) gelmişti. Oradakiler ondan, kendilerine hadis-i şerif öğretmesini istediler. Oda; “Benim yanımda bir yazılı kitap yoktur.” dedi. Onlarda; “İbn-i Ebu Davud'un kitabına ihtiyacı vardır?” diye hayretlerini bildirdiler. Bunun üzerine onlara dedi ki: “Bana bir yer gösteriniz. Bende size, ezberimde bulunan 30.000 civarındaki hadis-i şerifi yazdırayım.”
Hatib-i Bağdadî diyor ki, “Ebu Bekr bin Ebu Davud babası ile birlikte Sicistan'dan çıkıp doğu ile batı arasındaki birçok şehirleri dolaştı. Horasan, Cibal, İsfehan, Basra, Bağdat, Kufe, Mekke, Medine, Şam, Cezire, Sugur, İran ve Mısır şehirlerinden birçoğuna uğrayıp, birçok âlimden dinleyerek veya yazarak ilim aldı. Bağdat'ı vatan edinip oraya yerleşti. Birçok ilimlerde kitaplar yazdı. Fıkıh ilminde derin âlim olup, hadis ilminde de hafızdı. Yüz binden çok hadis-i şerif ezberlemişti.”
Muhammed bin Abdullah eş-Şehhir diyor ki, “İbn-i Ebu Davud, züht ve takva sahibiydi. Haram ve şüpheli işlerden çok sakınırdı. Çok ibadet ederdi. Vefat ettiği vakit, 300.000 civarında Müslüman namazını kıldı. Abdüla'lâ, Muhammed ve Ebu Muammer Ubeydullah adında üç oğlu ve beş tane de kızı vardı. Vefatında 87 yaşındaydı. Ayrı ayrı cemaatler hâlinde, 80 kere cenaze namazı kılındı.”
Eserleri: İbn-i Ebu Davud'un günümüze gelen eserleri şunlardır:
1- Kitabü'l-Mesahif: Kur'an-ı kerim'in vahyi, vahiy çeşitleri, toplanması, noktalanması, harekelenmesi ve mushafa ait hükümleri anlatmaktadır. 1355'te Kahire'de yayınlanmıştır.
2- Kitabü'l-Ba's: Ahiret hayatından bahseden seksen kadar hadis-i şerifi ihtiva eder. Birçok defa basılmıştır. En son olarak Kahire'de 1989'da neşredilmiştir.
İbn-i Ebu Davud'un Müsnedü Aişe adlı eserinin kapak sayfası. Urve bin Zübeyr'in Hazreti Aişe'den rivayet ettiği 102 hadis-i şerifi ihtiva eder. Kuveyt'te 1985'te yayınlanmıştır.
3- Müsnedü Aişe: Urve bin Zübeyr'in Hazreti Aişe'den rivayet ettiği 102 hadis-i şerifi ihtiva eder. Kuveyt'te 1985'te yayınlanmıştır.
4- Kasidetü'l-imamel-Hafız Ebu Bekr Abdullah bin Eş'as bin Ebu Davud: Otuz üç beyitten oluşan bir akait manzumesidir. Riyad'da 1987, Kahire'de 1340'ta yayınlanmıştır. Üzerine şerhler yapılmıştır.
İbn-i Ebu Davud'un kaynaklarda bildirilen diğer eserleri şunlardır: Fezailü'l-Kur'an, El-Kıraat, Kitabü't-tuhur, Ma'rifetü's-sahabe, El-Müsnedü fi'l-hadis, en-Nasih ve'l-mensuh, Nazmü'l-Kur'an ve 120.000 hadis ihtiva ettiği söylenen Et-Tefsir adlı eseridir.
