Tefsir, usul, nahiv ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Hüseyin bin Ahmed bin Muhammed bin Ahmed olup İbn-i Kavan diye meşhurdur. Memleketi Geylan'a nisbetle Geylanî denilmiştir. 842 (m. 1438)'de Geylan'da doğdu. 889 (m. 1484) senesi Zilkade ayının sekizinde, Cumartesi günü Mekke'de vefat etti. Sabah namazından sonra cenaze namazı kılınarak, Mualla Kabristanı'na defnedildi.
Geylan'da babasının himayesinde büyüdü. Babası ona Havî kitabını okuttu. Havî kitabının tamamını ezberlediği takdirde, ona 1.000 dinar vermeyi vaat etti. İbn-i Kavan kitabın tamamını ezberleyince babası ona bin dinar verdi. Büyük âlimlerden Muhammed bin Hızır bin Muhammed Nişaburî, İzzeddin Tahir bin Muhammed bin Ali İsferainî, Şemseddin Saburî ve Alaeddin Tavusî'den ilim tahsil etti. Sarf, nahiv, hadis, tefsir gibi ilimleri İbn-i Hızır'dan öğrendi. Kelam, Arabî dil bilgileri, me'ani ve beyan ilimlerini Şeyh Muhammed Sicistanî el-Hanefî'den öğrendi.
Feraiz, mantık, me'ani ilimlerini Havafî'nin talebelerinden el-Hümam el-Kirmanî'den öğrendi. Mu'in bin Seyyid Safiyyüddin el-Îcî'den kelam ilmi öğrendi. Nahiv, mantık, ilm-i hılaf ve münazara ilmini de Muzaffer el-Kazerunî'den öğrendi. Mekke'de Kemal bin Hümam'dan ilim öğrendi. İbn-i Hacib'in Muhtasar'ını onun huzurunda okudu. Babası tarafından, Kemal bin Hümam'ın kızı ile evlendirildi. İmamü'l-Kâmiliyye'nin usul, fıkıh ve hadis derslerine devam ederek, usul'de Minhac kitabını ve şerhlerini ondan okudu. Yine fıkıh ilmine dair Minhac kitabının çoğunu da dinledi.
Ebü'l-Fadl Mağribî'den; usul, mantık, aruz, kelam dersleri, İbn-i Yunus'tan; usul, hesap ve aruz dersleri aldı. 871 (m. 1466) senesinde Şam'a gitti. Orada Bedreddin bin Kadı Şühbe'den fıkıh ilmini öğrendi. Zeyneddin Hitap'dan; fıkıh usulü, kıraat ve hadis ilmi aldı. Abdurrahman bin Halil el-Kabunî'den de hadis-i şerif dinledi. Halep'te Şihabeddin el-Mer'aşî'den tefsir ve tasavvuf dersleri aldı. Buradan da Kahire'ye gitti. Orada Kafiyeci'den me'ani ve beyan ilmi öğrendi ve Keşşaf tefsiri ve başka kitapları okudu. Kahire'den Medine-i Münevvere'ye döndü. Ebü'l-Ferec el-Meragî'den hadis-i şerif dinledi. Mekke'de; Zeyneddin Abdürrahim el-Emyutî, Seyyid İbrahim bin Ahmed bin Abdülkafî'den ders aldı. Böylece çok sayıda âlimin derslerine devam ederek, dinî ilimlerde mütehassıs bir âlim oldu.
İbn-i Kavan'ın Şerhü'l Varakat li İmami'l Haremeyn adlı eserinin yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve ilk sayfası (ortada) ve matbu nüshasının kapak sayfası (solda).
Yazma nüsha Topkapı Sarayı Üçüncü Ahmed Kütüphanesi No: 1344'de kayıtlıdır. Fazilet sahibiydi. Birçok talebe yetiştirdi ve kıymetli eserlere şerhler yazdı. Çok fazla ibadet ederdi. Mekke-i Mükerreme'de bulunduğu zamanlar çok tavaf yapardı. Huşu ve edeple çok nafile ibadet yapar, faziletli olmayı ve fazilet sahiplerini severdi. Gücü yettiği kadar onlara ikram ederdi. Genç yaşta vefat etti. Cenaze namazını Seyyid Mahyevî el-Hanbelî kıldırdı.
Eserleri:
1- Şerhü'l-Varakat li İmami'l-Haremeyn: Bu eser usul-i fıkha dairdir.
2- Şerhu Risaleti Adud: Kelam ilmine dair bir eserdir.
3- Şerhü'l-Kavaidi's-sugra: Arapça dil bilgisi ve fiil çekimlerine dair bir kitaptır.
4- Haşiyetün alâ hutbeti tefsiri'l-Beydavî,
5- Şerhu Erba'in li'n-Nevevî.
