Şafiî mezhebindeki hadis âlimlerinden. Feraiz ilminde de meşhurdur. İsmi, Muhammed bin Abdullah bin Hasan el-Basrî; künyesi, Ebu Hüseyin olup, İbnü'l-Lebban lakabıyla meşhur olmuştur. Doğum tarihi bilinmemektedir. İlim öğrenmeye çok gayret etmiş, Bağdat ve başka şehirleri dolaşmıştır. 402 (m. 1011) senesi Rebiulevvel ayının sonlarında, Perşembe günü tahminen 80 yaşlarında vefat etmiştir.
Feraiz ilminde derin bilgiye sahip olan İbnü'l-Lebban; Ebu Abbas Muhammed bin Ahmed el-Esrim, Hasan bin Muhammed bin Osman el-Fesevî, Ebu Bekr bin Dase, Muhammed ibni Ahmed bin Mahmuye el-Askerî ve daha başkalarından ilim tahsilinde bulundu. Bağdat'a gittiğinde orada hadis öğrendi. Kendisinden de; Ahmed bin Ebu Müslim el-Ferazî, Ebu Hamid el-İsferainî, Ebu Hüseyin Ahmed bin Muhammed bin Yahya el-Kazerunî (ki zamanında feraiz ve hesap ilmini ondan iyi bilen yoktu) ve başkaları ilim öğrendiler.
İbnü'l-Lebban, hadis ilminde güvenilir ve sağlam olup, fıkıh ilmi, feraiz (mal taksimi) ve tereke kısımlarında meşhur olmuştur. İbn-i Hatib; “Zamanında feraiz ilmini en iyi bilendi.” diye bildirmiştir.
Şeyh Ebu İshak şöyle anlatır: “Fıkıh ve feraizde zamanının imamıydı. Benzeri olmayan birçok kitap tasnif etmiş, birçok kimse kendisinden ve kitaplarından istifade etmiş, ilim öğrenmişlerdir.”
Eserleri
İbnü'l-Lebban, birçok değerli kitap yazmıştır. El-İcaz fi'l-feraiz ve Feraiz-i İbnü'l-Lebban (Üç nüsha olup, bir nüshası El-İcaz'dır.) adlı kitapları bilinmektedir. Bu kitapları, isminden de anlaşılacağı gibi feraiz ilmine aittir.
