Hadis, lügat ve tarih âlimi. İsmi Mübarek bin Ahmed bin Mübarek bin Mevhub bin Ganime bin Galib el-Lahmî el-Erbilî'dir. Künyesi Ebü'l-Berekat olup lakabı Şerefeddin'dir. İbnü'l-Müstevfî diye bilinir. 564 (m. 1169) senesinde Erbil'de doğup 637 (m. 1239) tarihinde Musul'da vefat etti.
Hadis ilminde büyük bir âlim, nahiv, lügat, aruz, kafiye, beyandan ibaret edebî ilimlerde ve tarih ilminde pek mahirdi. Maliye ilminde de çok yükselmişti. Kur'an-ı Kerim ve edebî ilimleri, Muhammed bin Yusuf el-Bahranî ve Mekkî bin Reyyan'ın yanında okudu. İbn-i Taberzed, Hanbel bin Abdullah ve birçok âlimden hadis-i şerif dinledi.
İbnü'l-Müstevfî, mütevazi ve çok cömertti. Kendisine herkes çok hürmet gösterirdi. Bilhassa Erbil halkı kendisine gereken kıymeti verdi. Erbil halkı, Erbil'e âlim ve fazıl bir kimse geldiği zaman, hemen onun ziyaretine gider, ona gereken hürmet ve hizmeti yaparlardı. Mutlaka onun gönlünü alırlardı. "Vefeyatü'l-a'yan" sahibi İbn-i Hallikan; “İbnü'l-Müstevfî'nin bizzat kendisinden ve Erbil'e başka yerlerden gelen âlimlerin derslerinde bulunarak ilim öğrendim.” demiştir.
İbnü'l-Müstevfî, Erbil'de divan işlerinde vazifeliydi. Divan işlerine bakmak, yaşadığı zamanda vezirlikten sonra gelen yüksek bir mertebe idi. Bu vazifeden sonra 629 (m. 1231) senesinde kendisine vezirlik verildi. Onun vezirliğinden herkes memnundu. Bu vazifesinde Sultan Muzafferuddin'in vefatına kadar kaldı. İdareyi Müstansır alınca İbnü'l-Müstevfî bu vazifeden ayrıldı. Artık evinde oturuyor, insanlar onun ziyaretine gidip geliyorlardı. 634 (m. 1237) senesi Şevval'in yirmi yedisinde Moğolların Erbil'i almasına kadar durum böyle devam etti. Moğollar Erbil'i alınca tarih kitaplarında bildirilen acı hadiseler meydana geldi. Fakat İbnü'l-Müstevfî, bu sırada Erbil kalesine sığınıp kurtulanlar arasındaydı. Moğollar çekilince buradan ayrılıp Musul'a yerleşti. Yanında kıymetli kitaplar vardı. Vefat edinceye kadar bu kitapları ile meşgul olup devamlı onları mütalaa etti, taliplere ilim öğretti. İbnü'l-Müstevfî vefat edince hakkında mersiyeler yazılmıştır.
Eserleri
1- "Nebahatü'l-beledi'l-hamil bi men veredehu mine'l-emasil": Eser kısaca "Tarihu Erbil" diye bilinir. Erbil tarihine dair yegane kitaptır. Müellif, kaynakların dışında bizzat görüp işittiklerini de kaleme almıştır. Bu bakımdan başka eserlerde bulunmayan orijinal bilgiler ihtiva etmektedir. Dört cilt olduğu bildirilen eserin günümüze ulaşan ikinci cildi 1980'de Bağdat'ta basılmıştır.
2- "En-Nizam fî şerhi Şi'ri'l-Mütenebbî ve Ebi Temmam": Eser 1992'de Bağdat'ta basılmıştır.
3- "Muhtasaru Tabakati'ş-Şuara": İbn-i Mu'tez'in eserinin kısaltılmışıdır. İbnü'l-Müstevfî'nin ayrıca bir "Divan"'ı ve "İsbatü'l-Muhassal fî nisbeti ebyati'l-Mufassal" ve "Sırrü's-san'a" ve "Ebu Kumaş" adlı eserlerinin bulunduğu rivayet edilmektedir.
