Hadis âlimi. Tam ismi, Ebu Musa Muhammed bin Müsenna bin Ubeyd bin Kays bin Dinar ez-Zemin el-Anezî el-Basrî'dir. Soyu Rebi'a kabilesinin Aneze koluna uzanır. Zemin lakabı ile tanınmasının sebebi küçükken müzmin bir hastalık (felç) geçirmiş olmasındandır. Çok soğuk bir gecede, diz ve elleri üzerine oturmuş, abdest alıp iki rekat namaz kılarak Allah'a sığınıp dua etmiş ve o günden itibaren ayağa kalkıp yürüyebilmiştir. 167 (m. 783) yılında Basra'da doğdu. Ömrünün sonuna kadar hafızasını kaybetmeyerek yaşadığı Basra'da 20 Zilkade 252 (2 Aralık 866) tarihinde vefat etti.
On beş yaşlarında iken ilim tahsiline başladı. İlim öğrenmek için o zamanın âdetine uyarak çeşitli şehirlere seyahatler yaptı. Bu, ilim çevrelerinde, onun kadar seyahat yapmayan Muhammed bin Beşşar'a tercih edilmesine sebep olmuştur. Bununla beraber kendisi gibi hadis âlimi olan Muhammed bin Beşşar ile çok yakın arkadaş idi. Onun vefat haberi kendisine geldiği zaman o kadar üzüldü ki; “Bundan böyle herhangi bir hadis rivayet edersem, üzerime otuz hac farz olsun!” diyerek yeminde bulundu ve böylece 90 gün sonra vefat etti.
Muhammed bin Müsenna yüzden fazla hocadan ilim aldı. Kütüb-i Sitte'de bunlardan elli tanesinden rivayetleri yer alır. Mu'temir bin Süleyman et-Temimî, Vekibinel-Cerrah ve Süfyan bin Uyeyne çok meşhurdur. Kütüb-i Sitte müelliflerinden başka çok sayıda muhaddis kendisinden hadis-i şerif rivayet etmiştir. Bunlardan en önde gelenleri şunlardır: Ebu Abdullah Muhammed bin Yahya ez-Zühlî, Ebu Zür'a er-Razî, Ebu Abdurrahman Baki bin Mahled el-Kurtubî, Ebu Hatim Muhammed bin İdris er-Razî, Abdullah bin Muhammed bin Ebüddünya el-Kureşî, Ebu Bekr Ca'fer bin Muhammed el-Firyabî, Ebu Yahya Zekeriyya bin Yahya es-Sacî, Ebu Bekr Muhammed bin Harun er-Ruyanî, Ebu Bekr Muhammed bin İshak bin Huzeyme en-Nişaburî ve Ebu Bekr Abdullah bin Ebu Davud es-Sicistanî.
Muhammed bin Müsenna, rivayet ettiği hadis-i şeriflerin senetlerinde çok hassas davranırdı. Bu sebeple bütün muhaddisler kendisini güvenilir bulmuş, kendisine itiraz eden kimse olmamıştır. Kütüb-i Sitte'de 1442 rivayeti yer alır. Bunlardan 115'i Buharî'de; 846'sı Müslim'de; 80'i Tirmizî'de; 120'si Ebu Davud'da; 225'i Nesaî'de; 56'sı İbn-i Mace'de bulunur. Yahya bin Ma'in, Abdurrahman bin Yusuf bin Hiraş, İbn-i Ukde Muhammed bin Sa'id, Mesleme bin Kasım, İbn-i Hibban el-Büstî, Darekutnî, Hatib el-Bağdadî gibi meşhur hadis âlimleri kendisini sika bulmuştur. İbnü'l-Müsenna hakkında, Ebu Hatim er-Razî; “Hadisi makbul ve sözü doğrudur.”, Muhammed bin Yahya ez-Zühlî; “Hüccettir.”, Salih bin Muhammed Cezere ve Nesaî; “Rivayetinde beis yoktur.” ve; “Lehçesi çok doğrudur.” demiştir.
Muhammed bin Müsenna, hadis-i şeriflerin yazılmasını uygun bulduğu için sahibü kitap lakabıyla tanınmıştır. Rivayet ettiği hadis-i şerifleri, kendi yazdığı kitabından okuyarak rivayet ederdi. Bu sebeple zamanın meşhur hadis âlimlerinden Bündar'a üstün tutulmuştur. İbnü's-Serh'in Ebu Hüreyre yoluyla rivayet ettiği, “Cenazeyi götürmede acele ediniz! Eğer salih bir kimse ise onu hayra yaklaştırmış olursunuz. Eğer böyle değilse (zaten işin sonu) kötüdür. (Bir an evvel) onu, yakanızdan atmış olursunuz.” manasındaki hadis-i şerif.
