Hadis ve Hanbelî mezhebi fıkıh âlimi, vaiz. Künyesi, Ebu Abdullah olup; ismi, Muhammed bin Osman bin Abdullah'tır. Aslen Ukberalıdır. Bağdat'ta Zaferiyye Mahallesi'nde 538 (m. 1143) yılında doğdu. Doğum yerine nisbetle Zaferî ve Bağdadî denildi. İbnü'l-Ukberî diye tanındı. 599 (m. 1203) yılında Bağdat'ta vefat etti. Cedide Kabristanı'na defnedildi.
Küçük yaşta Kur'an-ı Kerim'i ezberleyip temel din bilgilerini öğrenen Ebu Abdullah bin Ukberî, kıraat ilmini rivayetleriyle birlikte Abdullah bin Bekran Dahirî'den öğrendi. Ebü'l-Berekat Enbarî ve Ebu Muhammed bin Haşşab'dan Arabî ilimleri öğrendi. Ebü'l-Ferec Abdurrahman bin Cevzî'den Hanbelî mezhebi fıkıh bilgilerini ve yazmış olduğu eserlerin bir kısmını okudu. Ebü'l-Abbas Ahmed bin Muhammed, Abdülhak bin Abdülhâlık bin Yusuf ve daha birçok âlimden hadis-i şerif dinleyip ilim tahsil etti.
Peygamber Efendimizin ve Selef-i salihîn'in hâllerini ve sözlerini ezberledi. Onların örnek ahlâkıyla ahlâklandı. Hâlleriyle hâllendi. Hadis ilminde ve Hanbelî mezhebi fıkıh bilgilerinde âlim oldu. Önceleri Cuma günleri uzun müddet vaaz ederdi. Daha sonra evine kapanıp sadece namaz vakitlerinde dışarı çıkar oldu. Sık sık kabirleri ziyaret ederdi. İnsanlarla lüzumu kadar görüşür, yalnız kalmaktan hoşlanırdı. Vaktini, ilim öğrenmek ve öğretmekle geçirir, diğer zamanlarda da ibadetle meşgul olurdu.
Pek çok talebe yetiştirdi. Birçok kıymetli eser yazdı. Bu eserlerinden, âlimlerin hayatları ve örnek yaşayışlarıyla ilgili Mu'cem'i, bilinen tek kitabıdır.
