Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Ahmed bin Lü'lü' bin Abdullah er-Rumî'dir. Künyesi Ebü'l-Abbas olup Şihabeddin lakabı ile tanınırdı. İbnü'n-Nakib diye meşhur oldu. Mısır'da doğup büyüdü. Doğumu 702 (m. 1302) senesidir. 769 (m. 1368) senesi Ramazan ayının on dördünde, taun (veba) hastalığından Kahire'de vefat etti. Babünnasr dışında Kemaleddin İsnevî'nin türbesine defnedildi.
Babası, Antakya Hıristiyanlarından bir Rum olup Müslümanlara esir düşmüştü. Mısır sultanlarından birisinin terbiyesinde yetişti ve Müslüman oldu. Sultan onu azat etti ve nakib olarak tayin etti. Kahire'de, Baybarsiyye'de tasavvuf ilmi ile meşgul oldu. Oğlu Ahmed bin Lü'lü' yetişince önce askerlikle ilgilendi. Sonra Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. Fıkıh ilmini öğrendi. Edebiyat ilimleriyle meşgul oldu. Çok kere Mekke ve Medine'ye gider uzun zaman orada kalırdı. Çok ibadet ederdi.
İbnü'n-Nakib Mısrî, daha on yaşında iken ilim tahsiline başladı. İbn-i Kammah, İbn-i Abdülhadî, Meydumî gibi âlimlerden hadis-i şerif dinleyip öğrendi. Çeşitli ilimlerde üstün bir âlim olarak yetişti. Fıkıh, kıraat, usul, nahiv ve edebiyat ilimlerinde mütehassıs bir âlimdi. Fıkıh ilmini; Sinbatî, Sübkî ve daha başkalarından öğrendi. Arap dili ve edebiyatını; Ebü'l-Hasan ibni Mülakkan ve Ebu Hayyan'dan okuyup öğrendi. Emsalleri arasında çok yükseldi. Vakur, sakin bir zattı. Allah'tan korkusu çoktu. Kanaat sahibiydi. Birçok kimse ondan ilim tahsil edip istifade etti. Fazilet sahibi kimseler yetiştirdi. Kıymetli eserler yazdı.
Abdürrahim Esnevî "Tabakatü'ş-Şafiiyye" adındaki eserinde diyor ki: “O, fıkıh, kıraat, tefsir, usul, nahiv ilimlerinde büyük bir âlimdir. Zikir ve faziletlerle ilgili hadis-i şeriflerden çok topladı. Zeki ve dinine bağlı bir kimseydi. Şiirleri çok güzeldir. Fasih (açık) konuşurdu. Mütevazi bir kimse olup çok mürüvvet sahibiydi. Herkese iyilik ederdi. Tasavvufla çok meşgul oldu. Sık sık hacca gider, uzun zaman Mekke ve Medine'de kalırdı. İlimle meşgul olması ve başkalarına ilim öğretmesi devamlı idi. Ondan sonra bu sıfatları kendisinde bulunduran bir kimseyi tanımıyorum.”
Çok kıymetli eserleri vardır. Başlıcaları şunlardır:
1- "Umdetü's-salik ve uddetü'n-nasik": Muhtasar diye de bilinir. Özet mahiyetinde bir Şafiî mezhebi fıkıh kitabıdır. Son olarak 1994'te Evanston'da İngilizce tercümesi ile birlikte basılmıştır.
2- "Es-Sirac fî nüketi'l-Minhac": Nevevî'nin "Minhacü't-talibin" adlı eserinin şerhidir. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Feyzullah Efendi Kısmı No: 709'da vardır.
3- "Teshilü'l-Hidaye ve Tahsilü'l-Kifaye": Çeşitli kütüphanelerde yazma nüshaları vardır.
4- "Tevşihü'l-Müzehheb fî tashihi'l-Mühezzeb": Bir nüshası Topkapı Sarayı Kütüphanesi III. Ahmed Kısmı No: 1132'de vardır.
5- "Nüketü't-Tenbih": Tamamlanamamıştır.
