Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Ahmed bin Sadaka bin Ahmed bin Hüseyin bin Abdullah bin Muhammed bin Muhammed'dir. Lakabı Şihabeddin, künyesi Ebü'l-Fazl'dır. Babası, kıymetli maden ve eşyalar satmakla meşgul olduğu için İbnü's-Sayrafî diye meşhur olmuştur. 829 (m. 1426) senesinde doğdu. 905 (m. 1500)'de Mısır'da vefat etti.
İbnü's-Sayrafî'nin Kahire'de ders okuttuğu Berkukiyye Medresesi
Annesi ona hamile olduğu zaman, çok garip ve ilgi çekici rüyalar görürdü. İbnü's-Sayrafî hazretlerinin dedesi, âlim ve Kur'an-ı Kerim'i yedi kıraat üzere okuyan bir zattı. Babası ise beldesinin zengin tüccarlarından idi. Haretü'z-Zevile denilen yerde yerleşti ve bir mescit bina ettirip birçok vakıf bırakmıştı.
İbnü's-Sayrafî hazretleri, Haretü'z-Zevile denilen yerde büyüdü, dokuz yaşında iken Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. Umde adlı eseri, Şatıbî'nin iki eserini, tecvidle ilgili Cezerî metnini, hadis ve nahiv ilimlerine dair Elfiye adlı iki eseri, Tenbih, Cem'u'l-Cevami', Telhisü'l-Miftah adlı eserleri, Havî'yi, Bürde ve Baned Suad kasidelerini ezberledi. 845 (m. 1441) senesinde evlendi. Anne ve babasıyla birlikte hac ibadetini yerine getirdikten sonra 848 (m. 1444) senesinde memleketine döndüğü zaman, tekrar ilim tahsiline yöneldi.
Kıraat ilmini; Zeyneddin Tahir, Nureddin Belbisî, Şümus Ebu Abdülkadir ed-Darir el-Ezherî, İbnü'l-Attar, İbn-i Musa Hanefî, Şihabeddin İskenderî, Taceddin bin Temriyye, Alaeddin Kalkaşendî, Zeyneddin bin Iyaş gibi zatlardan okudu. Aruz ilmini; Şihabeddin Havvas, İbşitî ve başka âlimlerden öğrendi. Feraiz ve hesap ilmini; Buticî, Şihabeddin Şermesahî'den okudu. Astronomi, cebir, geometri, hikmet ve Arabî ilimleri; Havvas, Kalkaşendî ve Zeyneddin Tahir'den öğrendi. Sarf ve hadis ilmini İbn-i Hacer Askalanî'den tahsil edip yine İbn-i Hacer Askalanî, Aynî, Dirî gibi zatlardan hadis-i şerif dinledi.
İbnü's Sayrafî'nin Et-Tezkire fî mecalisi'l-kirami'l-berere adlı eserinin yazma nüshasının Buharî okumakla ilgili bölümünün ünvan sayfası (sağda) ve ilk iki sayfası (solda). Eser Ezher Kütüphanesi No. 1414'de kayıtlıdır.
Zamanındaki diğer âlimlerden; fıkıh, tefsir usulü ve hadis usulü, me'ani, bedî, mantık ve tasavvuf ilimlerini tahsil etti. Fıkıh ilmini tekrar Zeyneddin bin Iyaş'tan okudu. Ondan Mahallî'nin usulünü, Cem'u'l-Cevami' Şerhi'ni, Minhacü'l-Ferî Şerhi'ni okuyup aklî ilimleri ise Kafiyeci, Şirvanî gibi zatlardan öğrendi.
Mekke-i Mükerreme'de tasavvuf ilmini Abdülmu'tî Mağribî'den öğrendi. Kahire'de Ebü'l-Feth bin Ebü'l-Vefa hazretlerine talebe olup yüksek derecelere kavuştu. Kalkaşendî, Buticî, Menavî gibi âlimlerden uzun müddet fıkıh ilmini tahsil etti. Güzel yazı yazma hususunda gayret sarf edip çeşitli yazı şekillerini İbn-i Hassan'dan öğrendi. Bu sırada mektepte derslere devam eden arkadaşlarından Türkçeyi öğrendi.
Âlim, fazıl, çok zeki, güzel konuşan, sürat-i intikale sahip bir zat olan İbnü's-Sayrafî hazretleri, ders okutmak ve fetva vermek üzere icazet alıp fetva ve ders okutmakla meşgul oldu. Taybersiyye Camii'nde imam olduğu zaman hadis dersi okuttu. Onun huzurunda imamlar toplanıp ders okurlardı. Mekke-i Mükerreme'de ve Kahire'de ondan birçok faziletli ve seçilmiş kimseler ders alıp istifade ettiler. Necmeddin bin Fehd onun ders halkasında yetişen kimselerdendir.
Bir müddet Münavî'nin yerine Kahire'de kadı vekilliği yaptı. Salihiyye'de ikamet edip insanlara vaaz ve nasihat vermekle ve ders okutmakla meşgul oldu. Başlangıçta Salihiyyeliler tarafından ona iltifat edilmedi ve birçok sıkıntılarla karşılaştı. Bu süre içinde kendi hâlinde ilim öğretmek ve eser yazmakla meşgul oldu. Daha sonra Şeyhuniyye Medresesi'nde fıkıh ve Berkukiyye Medresesi'nde tefsir dersi okuttu.
İlim öğrenmek ve öğretmekten zevk alan İbnü's-Sayrafî hazretleri, birçok eser yazmıştır. Eserlerinin başlıcaları şunlardır:
1- Şerhü't-Tebrizî fi'l-fıkh,
2- Şerhü'l-verekatü fî usuli'l-fıkh,
3- Şerhu Kafî,
4- Mukaddimetü fî'l-felek,
5- Kitabetü alâ divan-ı İbn-i Fariz,
6- Ünvan-ü me'ani Şerhu Nuhbetü'l-fiker fî usuli'l-hadis,
7- Şerhu Nazmü'l-İrşad fî'l-fıkh eş-Şafiî li İbn-i Mahrî.
8- Et-Tezkire fî mecalisi'l-kirami'l-berere.
