Fıkıh âlimlerinden. Künyesi Ebü'l-Hüseyin İmranî'dir. Yemen'de yetişen meşhur Şafiî mezhebi âlimlerinden olup, 489 (m. 1096)'da Cened'in doğusunda bulunan Seyr'de (Masnaatü Seyr) doğdu. 558 (m. 1163) senesinde Yemen'de Züssüfal'da vefat etti.
Başta dayısı Ebü'l-Fütuh bin Osman el-İmranî olmak üzere, Zeyd bin Abdullah Yafiî ve zamanının diğer âlimlerinden fıkıh ilmini öğrendi. Ayrıca Yemen'de bulunan hadis âlimlerinden hadis-i şerif dinledi.
Zahid (dünyaya düşkün olmayan), vera sahibi (şüphelilerden sakınan), şöhretten uzak, çok ibadet eden salih bir kimseydi. Usul-i kelam, fıkıh, nahiv ilimlerinde âlimdi. Ebü'l-Ishak Şirazî'nin meşhur eserlerini en iyi bilen o idi. Onun Mühezzeb adlı eserini ezberlemişti. İbn-i Semura şöyle demiştir: “Yahya bin Salim, her gece yüz rekatten fazla namaz kılar ve Kur'an-ı Kerim'in yedide birini okurdu. 517 (m. 1123)'te Zü-Eşrak'a gitti. Orada evlendi. El-Beyan adlı eserini 518 (m. 1124) senesinde orada yazmaya başladı ve 533 (m. 1138)'de tamamladı. 517 (m. 1123) senesinde de Zevaid adlı eserini yazmaya başladı. Zü-Eşrak'ta dört sene kaldı. Oradan hacca gitti. Mekke'de, Şerif Muhammed bin Ahmed Osmanî ile kelam ve fıkıh ilmine dair meseleler üzerinde mütalaa yaptı. Sonra Peygamberimizin kabrini ziyaret etti ve Yemen'e döndü. Züssüfal denilen yerde ikamet etti. Burada 549 (m. 1154) senesine kadar ders verip, ilim yaydı.”
İlim öğretme hususunda çok maharetli bir âlimdi. Mühezzeb adlı eserinden talebesine bir miktar okutur, sonra tekrar ettirirdi. Meseleleri derinlemesine inceleyip izah eder, talebeler kavrayıncaya kadar da tekrar ederdi. Dersi talebelerin zihnine iyice yerleştirirdi. Bir ara bazı sebeplerden dolayı Züssüfal denilen yere gitti. Sonra tekrar döndü. Ömrünün son günlerinde dizanteri (mebtun) denilen hastalığa tutuldu. Hastalığı sırasında da namazlarını kıldı. Durumu çok ağırlaşınca, namazları ima ile kıldı. Tutulduğu bu hastalık sebebiyle şehit olarak vefat etti. Onun tutulduğu bu hastalık sebebiyle ölenlerin şehit olacağı, hadis-i şerifte bildirilmiştir.
Yahya bin Ebü'l-Hayr İmranî'nin Mu'tezilî sapık fırkasına karşı yazdığı “El-İntisar fi'r-Reddi ale'l-Kaderiyye”adlı eserin kapak sayfası.
Eserleri
1- El-Beyan: Yemen'de Şafiî fıkhına dair yazılan en hacimli eserlerdendir. Şirazî'nin Mühezzeb'inin şerhi olup, bir nüshası Topkapı Sarayı Revan Köşkü, No: 616'da vardır.
2- El-İntisar fi'r-Reddi ale'l-Kaderiyye: Bir nüshası Darü'l-kütübi'l-Mısriyye'de vardır.
3- El-Zevaid.
4- Müşkilatü'l-Mühezzeb.
5- Garaibü'l-Vasit.
6- Muhtasaru İhyau ulumiddîn.
7- Şerhu'l-Vesail.
8- Mekasidü'l-lum'a.
9- Menakıbü'l-İmam Eş-Şafiî.
