KARAMANÎ, Cemaleddin İshak

&Nbsp;

Osmanlı âlimlerinden. İsmi Cemaleddin İshak Karamanî'dir. Doğum tarihi bilinmemektedir. Şakayık-ı Nu'maniyye müellifinin kaydettiğine göre 933 (m. 1526) senesinde İstanbul'da kendi dergahında vefat etmiştir. Sütlüce'deki tekkesinin yakınına defnedilmiş, 1922'de daha sonra buradan Pirî Mehmed Paşa'nın yaptırdığı Koruklu Tekkesi'nin haziresine nakledilmiştir.

Evliyanın ve âlimlerin meşhurlarından Cemaleddin Aksarayî'nin neslindendir. Aksaraylıdır. O zaman Aksaray, Karaman denilen bölgenin sınırları içinde olması sebebiyle, buralı olanlara da Karamanî nisbeti verilirdi. Cemal Halife'ye de bu sebeple Karamanî nisbeti verilmiştir. İlim tahsiline önce Aksaray'da başlayıp bir müddet Cemaleddin Aksarayî Medresesi'nde okudu. Bundan sonra Konya'ya gidip Konya medreselerinde ilim öğrendi. Zahirî ilimlerde hocaları; meşhur Osmanlı âlimi Kadızade, Mevlana Muslihuddin Kastalanî ve Kestelli'dir. Ayrıca o devrin hat ve yazı üstadlarından Yakut-i Müsta'simî'nin nesih yazısını öğrenip büyük ve meşhur bir hattat olmuştur.

Cemal Halife hazretleri Fındıkzade'de Millet Caddesi ile Özbek Süleyman Efendi Sokağının birleştiği köşede yer alan Piri Mehmed Paşa Camii'nin haziresinde medfundur. Bu cami Koruklu Tekke adıyla da anılır.

Koruklu Tekke'nin duvarı ve Belediye tarafından asılan levha.

Fatih Sultan Mehmed Han ona, İbn-i Hacib'in meşhur eseri olan nahiv ilmiyle ilgili Kafiye adlı eserini yazdırdı. Bundan dolayı Cemal Halife'ye çok hediye (para) verdi. O da bu parayla hacca gitmiştir. Cemal Halife, zahirî ilimlerde yetiştikten sonra bir müddet müderrislik yapmıştır. Tasavvuf yolunda da yetişmiş ve tasavvuf hâllerinde yükselmiş bir zattı. Tasavvuf ilminde hocası Şirvanlı Mevla Yahya'nın halifelerinden ve Halvetî tarikatı şeyhlerinden Habib Karamanî'dir. Asıl maksada ulaşmanın ve yükselmenin, bâtınî ilimleri öğrenmek ve bu yolda çalışmakla olacağını anlayıp bu yolda çok gayret göstermiştir. Çok riyazet ve mücahededen sonra hocasından icazet aldı.

Bir müddet memleketinde insanlara hakkı ve hakikati anlattı. Daha sonra da İstanbul'a gitti. Sadrazam Pirî Mehmed Paşa ona İstanbul Zeyrek'te bir zaviye yaptırdı. Piri Paşa şeyh adına ayrıca Fındıkzade ve Sütlüce'de de iki zaviye daha yaptırdı. Cemal Halife, tefsir ve tasavvuf ilminde mahir bir âlim olup insanlara vaaz ve nasihat ederdi. Vaaz ve nasihatları çok tesirliydi. Vaaz ederken kendisini bir vecd hâli kaplar, ekseriya ağlar ve aşk ile bağırırdı. Bazen de kendisini öyle bir aşk hâli kaplardı ki kürsüden düşerdi. Ağlamaktan konuşamadığı da olurdu. Sözlerini duyanlar kendilerinden geçer, yaptıklarına pişman olurlardı. Nice günahkâr kimse, onun nasihatlarını dinleyerek tövbe etmiştir.

&Nbsp;

Şakayık-ı Nu'maniyye müellifi şöyle bir hadiseye şahit olduğunu yazmıştır: “Bir Hıristiyan gördüm. Cemal Halife'nin sözlerini uzaktan işitmişti. Hemen mescide gelip onun huzurunda tevazu ve güzel ahlâk sahibi bir Müslüman oldu.” Çok ibadet eder ve az yerdi. İşlerini kendi görmeyi tercih ederdi. Yemeğini kendisi pişirir, çamaşırını kendi yıkardı. Çok temiz idi. Geceleri ibadetle geçirir, Allahü tealaya yalvarır, dua ederdi. Zengin ve fakir herkese aynı davranır, ayırım yapmazdı.

Talebelerinden olan Taşköprüzade şöyle demiştir: “Vefatına yakın ziyaretine gitmiştim. Nasihat istedim, buyurdu ki: ‘İrfan ehli kimselerin, zamanımızdaki tasavvufu bilmeyen sûfîlere tâbi olmaması lazımdır. Zamanımızda tasavvufu ve tasavvuf hâllerini bilen kimse kalmamıştır. Tevhit ile ilhadı birbirinden herkes ayıramaz. Şimdi sen, bulunduğun yolda devam et. Eğer kalbinde tasavvufa meyil artarsa, dinin hududunu gözeten, emirleri ve yasakları iyi bilip bunlara uyan bir tasavvuf ehlini ara. Çünkü tarikatın esası, dinin emir ve yasaklarına, bütün edeplerine tam uymaktır.’ Bana bu nasihatları verdikten iki gün sonra vefat etti.”

Eserleri:

Cemal Halife hazretlerinin nurlu kabri.

Cemal Halife hazretlerinin Tevabi fî's-sarf adlı eserinin Köprülü Kütüphanesi MAB Kısmı No: 619'da kayıtlı nüshasının ilk iki sayfası (sağda) ve Risale fî etvari's-süluk adlı eserinin ilk sayfası (solda).

Paylaş

× Paylaş

Facebook X WhatsApp LinkedIn Next Sosyal Bağlantıyı Kopyala

Rehber İnsanlar Sayfası