Endülüslü hadis âlimi. İsmi Süleyman bin Musa bin Salim bin Hassan Belensî'dir. Künyesi Ebü'r-Rebî olup Kelaî diye bilinir. 565 (m. 1170) senesi Ramazan-ı şerif ayının başında Mürsiye (Murcia) yakınlarında doğdu. 634 (m. 1237) senesi Zilhicce ayının yirmisinde Belensiye (Valencia) yakınlarındaki Enîşe'de (El-Puig) şehit oldu.
Belensiye'de Ebu Ata bin Nezir, Ebu Haccac bin Eyyub'dan ve başka yerlerde de Ebu Kasım Hubeyş, Ebu Bekr bin Ced, Ebu Abdullah bin Zergun, Ebu Abdullah bin Fehhar, Ebu Muhammed bin Ubeydullah, Ebu Muhammed bin Feres, İbn-i Ebu Cemre, Necbe bin Yahya ve daha birçok âlimden hadis-i şerif rivayet etti. Ebü'l-Abbas bin Meda, Ebu Muhammed Abdülhak Ezdî ve daha başka âlimler de ona icazet vermişlerdir.
Kelaî'nin yazdığı El-Müselselat mine'l-ehadis ve'l-asar adlı eserin Süleymaniye Kütüphanesi, Şehit Ali Paşa Kısmı, No: 562'deki yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve Kelaî'nin eserlerinden hazırlanan El-Hilafetü'r-raşide ve'l-batuletü'l-halide fi hurubi'r-ridde adlı eserin kapak sayfası (solda).
Rivayete çok önem verirdi. Hadis-i şerif ilminde pek yükselmişti. Hadis ilminde, cerh ve tadil mevzularını çok iyi bilirdi. Ravileri zikrederken, onların doğum ve vefatlarını da bildirirdi. Bilhassa önce gelen ve asrındaki hadis-i şerif âlimleri olmak üzere, hadis ravilerinin ismini, onların doğum ve ölüm tarihlerini ezbere bilmekte zamanının önde gelenlerindendi. Kendisinden; Ebu Abdullah bin Hizbullah, Ebu Hüseyin bin Abdülmelik bin Mehfuz, İbn-i Ebbar, İbn-i Gammaz, Ebu Muhammed bin Batala, Ebu Ca'fer Tandalî, Ebu Huccac bin Hakem ve daha pek çok âlim hadis-i şerif rivayet etmiştir.
Kelaî, Doğu Endülüs'teki büyük âlimlerden olup Malikî mezhebindeydi. Edebî ilimlerde ve hat sanatında pek yükselmişti. Belensiye Camii'nde hatip idi. Beliğ hutbeler okurdu. Kadılık yaptı. Adaletiyle, bu konuda taviz vermemesiyle tanındı. Çok cesur ve gayretli bir zattı. Muharebelere iştirak eder, bizzat düşmanla çarpışırdı. Son olarak, Mürsiye'ye üç fersah mesafede bulunan bir yerdeki gazada çarpışırken şehit düştü.
İbn-i Musdî onun hakkında şöyle der: “Gördüklerim arasında onun gibi faziletli ve âlim bir zata rastlamadım. Aklî ve naklî ilimlerde, nesir ve şiirde pek mahirdi. Kur'an-ı Kerim kıraati ve tecvid ile ilgili ilimlerde çok derindi. Kıraatlerini İbn-i Huzeyl'in talebelerinden okudu. Mürsiye'de Ebu Kasım bin Hubeyş'ten çok istifade etti.”
Eserleri:
1- El-iktifa fi megazi-i Resulillah ve's-selaseti'l-hulefa: Peygamber Efendimizin hayatını, şemailini, gazalarını ve ilk üç halife devrinde yapılan İslam fetihlerini anlatmaktadır. Kelaî eserini yazarken Asr-ı saadet için büyük ölçüde İbn-i İshak'ın Es-Sire'si ile Musa bin Ukbe'nin El-Meğazî'sinin planını esas kabul etmekle beraber bu eserlerdeki sened, lügat ve nesep bilgilerini almamış, Vakıdî'nin El-Meb'as, Zübeyr bin Bekkar'ın Ensabü Kureyş, İbn-i Ebu Hayseme'nin Et-Tarihu'l-kebir ve Süheylî'nin Er-Ravdu'l-ünf'ünden istifade etmiş, ilk üç halife dönemi için de hocası İbn-i Hubeyş'in Kitabü'l-Gazavat'ı ile benzeri eserlerden faydalanmıştır. Eser 1997'de Beyrut'ta basılmıştır.
2- El-Müselselat mine'l-ehadis ve'l-asar: Eserin bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Şehit Ali Paşa Kısmı, No: 562'de vardır. 3- Cühdü'n-nasih ve hazzü'l-menih min müsaceleti'l-Mearri fi hutbeti'l-fasih: Eserin Tunus Ahmediyye Kütüphanesi ile Darü'l-Kütübi'l-Mısriyye'de birer nüshası bulunduğu kaydedilmektedir. 4- Meydanü's-sabikin ve Hilyetü's-sadikine'l-musaddikin fî zikri's-sahabeti'l-ekremin: İbn-i Abdülber'in El-İstiab'ını ikmal etmek üzere kaleme alındığı, fakat tamamlanamadığı, Ahmed bin Muhammed el-Eş'arî'nin İkmalü Meydani's-sabikin adlı çalışmasıyla tamamlandığı belirtilmektedir. 5- Misbahu'z-zulem min hadisi Resulillah sallallahu aleyhi ve sellem: Kudaî'nin Şihabü'l-ahbar'ı tarzında bir çalışma olduğu zikredilmektedir. 6- El-İ'lam bi-ahbari'l-Buharî'l-İmam: Dört cüz hacminde olduğu kaydedilmektedir.
Hadis, siyer ve edebiyat sahalarında yirmi dört kadar eser verdiği belirtilen Kelaî'nin diğer çalışmaları arasında El-Erbaune hadisen an erbaine şeyhan li erbaine mine's-sahabeti fi erbaine mana (bir cüz hacminde), Bernamecü merviyyatih, Divanü resailih, Divanü şi'rih, Hilyetü'l-amali fi'l-muvafakat mine'l-avali (dört cüz), El-Mu'cem fi-men vafekat künyetühu künyete zevcihi mine's-sahabe, Es-Sübaiyyatü'l-muharrece min ehadisi Ebi Ali Es-Sadefî (üç cüz) zikredilebilir.
