KEREKÎ, Burhaneddin

İbrahim bin Musa bin Bilal bin İmran bin Mes'ud bin Demec Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden
A- A+

Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. Tefsir, kıraat, usul, Arap dili ve edebiyatını da iyi bilirdi. İsmi İbrahim bin Musa bin Bilal bin İmran bin Mes’ud bin Demec’dir. Lakabı Burhaneddin olup Kerekî adıyla meşhurdur. 776 (m. 1374)’te Ürdün’ün doğusunda bir şehir olan Kerek’te doğdu. 853 (m. 1449) senesi Ramazan ayında Kahire’de vefat etti.

Önce Kur’an-ı Kerim’i ezberledi. Babası, Kerekî daha küçük iken 785 (m. 1384) senesinde vefat etmişti. O zaman meşhur ve yaygın bir âdet olduğu üzere; Umde, Şatıbiyye, Elfiyetü’l-hadis, Elfiyetü’n-nahv, Minhac ve Nazmu Kavaidi’l-i’rab kitaplarını ezberledi. Umde kitabını Alaeddin Fakusî’nin huzurunda, Minhac kitabını da Bedreddin Mahmud Aclunî’nin huzurunda okudu. Yine bu âlimden İmam-ı Nevevî’nin Ezkâr ve Rıyazü’s-Salihîn adlı eserlerini okudu. Bülkinî ile oğlu Celaleddin’in huzurunda da okumuş, bu iki âlimin derslerinde bulunmuştur. Elfiyetü’l-hadis ve Kavaidü’l-i’rab kitaplarını da bazı âlimlerin huzurunda okudu. Kıraat ilminde; Nafi, İbn-i Kesir, Ebu Amr kıraatlerini Şihabeddin İbn-i Müsbit Malikî’den okudu. Bilbis’te Siraceddin bin Hüleys’ten kıraat okudu. Kahire’de Şatıbiyye kitabını, Ezher imamı Fahreddin Bilbisî’ye arz etti. Tulun Camii imamı Takıyyüddin Askalanî’den kıraat-i seb’ayı okudu. Şam’da da Hamza ve Kisaî kıraatlerini, yine kıraat-i seb’anın tamamını bazı âlimlerden okudu. Yine büyük âlim Ebu Abdullah Mağribî Tevrizî’den; kıraat, nahiv, mantık ve sarf ilimlerini öğrendi. Şemseddin Habib Bilbisî, Burhaneddin Beycurî, Veliyyüddin Irakî, Bedreddin Tanbezî’den fıkıh ilmi öğrendi. Beyt-i Makdis’te de; Şemseddin Kalkaşendî, Şemseddin bin Hatib ve Zeynî Kimenî’den fıkıh dersleri aldı. Sahih-i Buharî’yi; Takıyyüddin Muhammed Mahyevî, İbn-i Sadık, Tenuhî, İbn-i Baytar, Kemaleddin Ömer Acemî Irakî ve Heysemî gibi büyük âlimlerden dinledi. Bazılarından hadis-i şerifler yazdı. Sahih-i Müslim’i de; Şihabeddin bin Mühendis ve Şemseddin Deyrî’den okudu. Siraceddin Bülkinî ve Şemseddin Bermavî’nin derslerine de devam etti. Zeyneddin Irakî ona icazet verdi.

Kerekî, kıraat ve Arabî ilimlerde çok talebe yetiştirdi. 826 (m. 1423) senesinde, Sa’idü’ssüada hanekahında Cemaleddin Bedranî ondan Sahih-i Buharî’yi okudu. Bilbis’te ve başka yerlerde ilim meclisi vardı. Derslerine devam edenlerin çokları, onun huzurunda ezberlerini arz ederlerdi. Şihabeddin bin Esed, Zeyneddin Abdülganî Heytemî ve Burhaneddin Fakusî, kıraat-i seb’ayı öğrendiler. Şemseddin Sehavî de Kerekî’nin huzurunda Umde kitabını okuduğunu söylerdi. Bilhassa kıraat, Arapça ve fıkıh ilimlerinde önde gelen âlimlerdendi. Bika’î, Mu’cem’inde onu methetmiştir. 808 (m. 1405)’te Kahire’ye yerleşti. 827 (m. 1424)’te Mısır’da Muhalla bölgesinde kadılık yaptı. 829 (m. 1426) senesinde de Menuf beldesinde kadılık vekâletinde bulundu. Daha sonra Kahire’ye döndü ve orada vefat etti.

Eserleri: İbrahim Kerekî, kıraat, fıkıh, Arapça ve diğer ilimlerde kıymetli kitaplar yazdı. Bazıları şunlardır:

1- El-İs’af fî marifeti’l-kat’ ve’l-İsti’naf, 

2- Lahzatü’t-tarf fî marifeti’l-vakf, 

3- Nüket ale’şŞatıbiyye, 

4- El-Aletü fî marifeti’l-feth ve’lİmale, 

5- Hallü’r-remz fî vakfi Hamza ve Hişam ale’l-hemz, 

6- Dürretü’l-karii’l-mecid fî ahkâmü’l-kıraati ve’t-tecvid, 

7- Şerhu Elfiyyeti İbn-i Malik, 

8- İ’rabü’l-mufassal mine’l-Hucurati ila ahıri’l-Kur’an, 

9- Mirkatü’l-Lebib ila ilmi’l-e’arib, 

10- Nesrü’l-Elfiye, 

11- Şerhu Fusuli İbn-i Mu’ti, 

12- Muhtasarü’l-Verekat, 

13- Haşiyetün alâ tefsiri’l-Kadı Alaeddin Türkmanî, 

14- Muhtasaru’r-ravda, 

15- Şerhu Tenkihi’l-Lübab, 

16- Mezahibü’l-kurrai’s-seb’a.

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
Rehber İnsanlar Sayfası