Malikî fakihi ve hadis âlimi. İsmi ve künyesi Ebü'l-Abbas Ahmed bin Ömer bin İbrahim el-Ensarî el-Kurtubî'dir. Lakabı Ziyaeddîn'dir. 578'de (m. 1182) Kurtuba'da doğdu. 4 Zilkade 656'da (m. 2 Kasım 1258) İskenderiye'de vefat etti. İbnü'l-Müzeyyen künyesiyle de anılır. Kaynaklarda hayatı ile ilgili fazla bir bilgi yoktur. Küçük yaşta babası ile birlikte Mağrib'e gitti. Tlemsan'da Ebu Muhammed Abdullah bin Süleyman, Ebü'l-Hasan Ali bin Muhammed el-Yahsubî'den hadis ve fıkıh öğrendi.
Kurtubî'nin yazdığı El-Müfhim şerhu Sahih-i Müslim adlı eserin kapak sayfası.
Malik bin Enes'in Muvatta'ını ve Sahih-i Müslim'i rivayet icazeti aldı. Fas'ta Ebü'l-Kasım Abdurrahman bin İsa el-Ezdî ve Ebu Abdullah Muhammed bin Abdurrahman et-Tücibî'den, Sebte'de (Ceuta) Abdülhak bin Muhammed bin Abdülhak el-İşbîlî'den, Mekke, Medine, Kudüs, Mısır ve İskenderiye'ye giderek buralarda pek çok âlimden faydalandı. İskenderiye'ye yerleşip öğretimle meşgul oldu. Talebeleri arasında Ebü'l-Hasan bin Yahya el-Kureşî, Abdülmü'min bin Halef ed-Dimyatî, Muhammed bin Ahmed el-Kurtubî, Ebû Abdullah İbnü'l-Ebbar gibi isimler yer alır.
Hayatının ilk dönemlerinde aklî ilimlerle meşgul iken daha sonra hadis, fıkıh, belagat, Arap dili ve edebiyatında derinleşmiştir.
Eserleri:
-
1Telhîsü Sahih-i Müslim. Sahih-i Müslim'deki hadislerin senetlerinin ve mükerrer hadislerin alınmadığı bir ihtisar çalışması olup 1996'da Beyrut'ta basılmıştır.
-
2El-Müfhim şerhu Şahih-i Müslim. Bir önceki eserin şerhi olup 1996'da Beyrut'ta basılmıştır.
-
3Keşfü'l-Kına an hükmi'l-vecd ve's-sema. 1992'de Tanta'da basılmıştır.
-
4İhtisaru Sahihi'l-Buharî. Konya Mevlana Müzesi no: 617'de nüshası vardır.
-
5El-İ'lam bima dini'n-Nasara mine'lfesad ve'l-evham.
-
6Usulü'l-fıkh.
Kaynaklarda Kurtubî'nin ayrıca Buharî'nin Sahih'ine şerh yazdığı ve Et-Tezkire li zikri'l-mevta ve ahvali'l-ahire adlı bir eseri bulunduğu zikredilmektedir. Bazı konularda da risaleleri vardır.
