Endülüs'te yetişen İslam âlimlerinden. İsmi, Muhammed bin Hakem (veya Hakim) bin Muhammed bin Ahmed el-Cüzamî es-Sarakustî olup; künyesi, Ebu Ca'fer'dir. Önceleri Gırnata'da daha sonra Fes şehrinde (veya Tlemsan'da) yerleşti. 538 (m. 1143) senesinde Fes'te vefat etti. Tlemsan'da vefat ettiği de rivayet edilmiştir.
Ebü'l-Velid el-Bacî'den icazet aldı. Ayrıca, Ebü'l-Esbag bin Sehl, Ebü'l-Hasan el-Hadramî, Ebu Abdullah el-Bekrî, Ebü'l-Fevaris Muhammed bin Asım ve başka âlimlerden ilim öğrenip rivayetlerde bulunmuştur. Ebu İshak bin Kurkul, Ebü'l-Hasan Salih bin Halef ve birçok zat kendisinden ilim öğrendi.
Muhammed el-Cüzamî, fıkıh, usul, kelam, kıraat, cedel ve diğer naklî ilimlerde yüksek âlimdi. Bunlardan başka, Arabî ilimlerde, lügat ve nahivde de yüksek ilim sahibiydi. Nahiv ilminin öncülerindendir. Fes şehrinde ders ve fetva verirdi. Oranın kadılığında bulundu. Bu ilimlerde ve mütehassıs olduğu diğer ilimlerde sorulan bir şeye anında, çok güzel ve doğru cevap verirdi. Hazırcevap idi. İlim ehlinin bu ilimler hakkında söyledikleri sözler, hatırında ve hafızasında idi. Parlak zeka, üstün anlayış, fasih lisan, çok güzel konuşma gibi birçok güzel hususiyeti kendisinde toplamıştı. Şerhü'l-İzah li Ebu Ali el-Farisî, Kebir ve Sagîr isimli eserleri vardır.
