Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi, Muhammed bin Yahya bin Mansur'dur. Künyesi, Ebu Sa'id olup, Muhyiddin Nişaburî lakabı ile tanınırdı. 476 (m. 1083) senesinde Horasan'ın Turaysis kasabasında doğdu. İmam-ı Gazalî hazretlerinden ve başka âlimlerden fıkıh öğrendi. Kıymetli eserler yazdı. Nişabur şehrinin istilası sırasında birçok âlimle beraber, 548 (m. 1153) senesi Ramazan ayında Nişabur'da şehit edildi.
İlim ve züht bakımından yüksek bir zat olan Muhammed bin Yahya, Şafiî mezhebinde büyük bir fıkıh âlimiydi. Hüccetü'l-İslam İmam-ı Gazalî'den ve Ebü'l-Muzaffer Ahmed bin Muhammed el-Havafî'den fıkıh ilmini öğrendi. Ebu Hamid Ahmed bin Ali bin Abdüs'ten ve Nasrullah el-Huşnamî'den ve daha birçok kimseden hadis-i şerif dinleyip rivayet etti. Onun "Hadis-i erbaîn" kitabı meşhurdur.
Ondan ilim öğrenmek için, birçok yerlerden gelirlerdi. Çok kimse ilminden, hâlinden istifade etti. Bunların çoğu büyük âlimler ve hılaf ilminde yüksek kimselerdi. Fıkıh ilmine dair, "El-Muhit fî şerhi'l-Vasit", "El-İnsaf fî mesaili'l-hılaf" ve "Ta'lika" adındaki eserleri kıymetlidir. Abdülgafir el-Farisî, "Sıyaku tarih-i Nişabur" adındaki eserinde ondan bahsetmekte ve övmektedir. O, vaaz ve nasihat yapmaktan büyük bir haz duyardı. Çok ilim tahsil etti. Nişabur'da ve sonra Herat'ta Nizamiye medreselerinde ders verdi. Onun derslerinde, asrının fazilet ve ilim sahiplerinden birçoğu da bulundu. Derslerinden çok faydalandılar. Ders vermesi çok güzeldi. Ayrıca kıymetli şiirleri de vardır.
Oğuzların, Sultan Sencer'e isyan edip Nişabur'u istila etmeleri sırasında, Ebü'l-Hasan Ali bin Ebi'l-Kasım el-Beyhekî ve daha birçok âlim ile beraber şehit edildi.
