Fen ve fıkıh âlimi. İsmi Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Ali bin İbrahim bin Abdülhâlık en-Nüveyrî olup künyesi Ebü'l-Kasım'dır. Nüveyrî adıyla meşhur oldu. 801 (m. 1399) senesi Recep ayında, Mısır'da doğdu. 898 (m. 1493) senesi Cemaziyelevvel ayının dördünde, Pazartesi günü Mekke-i Mükerreme'de vefat etti. Mescid-i Haram'da cenaze namazı kılınıp Mualla kabristanına defnedildi.
Fen ve fıkıh âlimi
Nüveyrî'nin yazdığı Şerhu Tayyibeti'n-Neşrli'l-Cezerî adlı eserin üzerine yapılan tez çalışması.
Nüveyrî, Mısır'ın Nüveyr köyündendir. Kahire'ye yerleşti. Orada Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. Muhtasar-ı İbn-i Hacib, Elfiye, Şatıbiyye ve birçok eserler yanında, Kur'an-ı Kerim'i on kıraat üzere okudu. Mekke-i Mükerreme'de; İbnü'l-Cezerî'den, Zeyneddin bin Iyaş ve başka âlimlerden icazet (diploma) aldı. Bisatî'nin derslerini dinledi. Hirevî, İbn-i Hacer, Zeyneddin Zerkeşî'den ilim öğrendi. Fıkıh, hadis, tefsir, nahiv, sarf, aruz (şiir), mantık, me'ani, beyan, matematik, astronomi, kıraat ve başka ilimlerde üstün dereceye yükseldi. Bu ilimlere dair eserler yazdı.
Çok defa hac etti. Mekke'de mücavir olarak kaldı. Gazze, Kudüs, Şam ve başka yerleri dolaştı ve âlimlerle görüştü. Onlardan istifadesi çok oldu. Çok kimseler de onun fetvalarından istifade etti. Din ve fen âlimiydi. Düzgün ve güzel konuşurdu. Çok zekiydi. İnsanlara iyiliği öğretir, haram ve günahlardan sakındırırdı. Kuvvetli iman sahibi, asil, her hâliyle üstün, talebeye ve muhtaçlara karşı son derece merhametli, tevazu sahibi, herkese karşı ihsan ve iyiliği çok olan bir zattı. Ticaret yaparak helal kazanırdı. Kendisine Beyt i Makdis, Mısır, Şam kadılıkları teklif edildi. Fakat o kabul etmedi. Mısır'da bir medrese yaptırdı. Hanbelî mezhebinde kendisine müracaat edilen bir zat oldu.
Hanbelî mezhebi kadılarından İzzeddin, onun hakkında; “Onun bir benzeri görülmedi.” dedi. Nüveyrî bir beytinde, Aşere-i Mübeşşere ile ilgili şöyle buyurdu: “Muhammed Aleyhisselam'dan sonra Allahü tealanın yarattıklarının en üstünleri; Ebu Bekr, Ömer, Osman, Ali, Sa'd ibni Ebu Vakkas, Sa'id bin Zeyd, Abdurrahman bin Avf, Talha, Ebu Ubeyde bin Cerrah, Zübeyr bin Avvam'dır.”
Eserleri: Nüveyrî, birçok eser yazdı. Eserlerinden bazıları şunlardır:
1- Ercuze fi'n-nahv ve's-Sarf ve'l-aruz ve'l-Kavafi, 2- Bugyetü'r-ragıb şerhu Muhtasarı İbn-i Hacib, 3- Tarihü'l-Hulefa, 4- Tavdih ale't-Tenkih li'l-Irakî, 5- Tekmilü'ş-Şerhi'l-Muhtasar Ferî, 6- Şerhü'l-Ercüze, 7- Şerhü'l-Cami'i's-Sahih li'l-Buharî, 8- Şerhu Tayyibeti'n-Neşrî li'l-Cezerî, 9- Şerhü'l-mukaddimati'l-Kafiye fi'n-nahv ve's-sarf ve'l-aruz ve'l-Kafiye, 10- Kaside fî ilmi'l-felek, 11- El-Kavlü'l-caz limen karee bi'ş-Şaz, 12- Manzume fi'l-kıraati's-selase.
