Son devir Osmanlı âlim ve velîlerinden. 1266 (m. 1849) senesinde Dağıstan'da Çerka'ya bağlı Miatlı köyünde doğdu. 1339 (m. 1921) senesinde vefat etti. Kabri, İstanbul'da Süleymaniye Camii haziresindedir. Babası ulemadan Abdullah Efendi olup, Avar Türklerindendir. Gençliğinde Şeyh Şamil'in ve onun oğlu Gazi Mehmed Paşanın maiyetinde Ruslara karşı senelerce savaşıp cihad etti. Sonra İstanbul'a gidip tahsilini yaptı. Hocası Ahmed Ziyaeddin Gümüşhanevî hazretleridir. Ondan zahirî ve Batınî ilimleri öğrenip icazet aldı.
Hocası ona “Hafız Ömer” diye hitab ederdi. Hıfzı çok kuvvetliydi. Altı ayda Kur'an-ı Kerimi ezberledi. Ayrıca hadis-i şerif hafızlığı da vardı. Zübdetü'l-Buharî ve diğer bazı hadis-i şerif kitaplarını ezberlemişti. İlim tahsilini tamamlayıp, icazet aldıktan sonra, 1297 (m. 1880) senesinde Edirne'de ikinci ordu alay müftülüğüne tayin edildi. On altı sene bu vazifeyi yaptı. Sonra on üç sene Malkara ve iki buçuk sene Tekirdağ kadılığı yaptı.
Ömer Ziyaeddin Dağıstanî'nin Süleymaniye Camii haziresindeki kabri.
Gümüşhanevî Dergahı şeylerinden Ömer Ziyaeddin Dağıstanî.
Meşrutiyetin ilanından sonra İstanbul'a, burada bir müddet kaldıktan sonra Medine'ye gitti. Orada Mısır Hidivi Abbas Hâlim Paşa ile tanışıp daveti üzerine Mısır'a gitti. Bu sırada Birinci Dünya Harbi devam ediyordu. Bir ara Mısır'da İngilizler tarafından hapsedildi. Sonra İstanbul'a döndü. Darülhilafe Medreset-ül-Mütehassısinde mezhebler ve hadis ilmi dersleri verdi. Bu vazifesinden sonra da Ahmed Ziyaeddin Gümüşhanevî hazretlerinin dergahında üçüncü halifesi olarak irşad vazifesini üstlendi. Ayrıca Ramuzü'l-Ehadis kitabını da okuttu. Şeyhülislamlık teklif edildiyse de kabul etmedi.
Ömer Ziyaeddin Dağıstanî'nin yazdığı ve Zebidî'nin Buharî'den Tecrid'ine almadığı hadisleri toplayan Zevaidü Zebidî'nin kapak sayfası (sağda) ve Zübdetü'l Buharî adlı eserinin Latin Harfli tercümesinin kapak sayfası (solda).
Ömer Ziyaeddin Dağıstanî'nin yazdığı Mevhibe-i Bârî Terceme-i Buhârî adlı eserin kapak sayfası (sağda) ve Hadisi Erbein fi hukuki's-selatin adlı eserinin kapak sayfası (sağdan ikinci), Es'ile ve Ecvibe fî İlmi'l-Hadîs adlı eserinin kapak sayfası (soldan ikinci) ve Zübdetü'l-Buharî Tercümesi'nin kapak sayfası (solda).
Uzun boylu, büyük yüzlü, ak sakallı ve vakarlı olup, çok cömertti. Arapça, Farsça, Rusça ve Orta Asya Türk şivelerini bilirdi. Mevlid-i Şerif (Lezgi dilinde), Kısas-ı Enbiya (Lezgi), Fetava-yı Ömerîyye, Buhari Şerif'ten Sünen-i Akval-i Nebeviyye, Hadis-i Erbein fi hukuki's-selatin, Mevhibe-i Bârî Terceme-i Buhârî, Es'ile ve Ecvibe fî İlmi'l-Hadîs, Zevaidü Zebidî, Kıraat-i Aşere, Adab-ı Kıraat-ı Kur'an-ı Kerim, Miftahü'l-Kur'an, Mucizatü'l-Enbiya (manzum), Mirat-ı Kanun-ı Esasî, Terceme-i Zübdetü'l-Buharî adlı eserleri vardır.
