Hadis ve tefsir âlimi. İmam-ı Malik'in talebelerinden, İmam-ı Ahmed bin Hanbel'in hocalarındandır. Hadis ilminde imam olup, müçtehit idi. Üç yüz binden fazla hadis-i şerif ravileriyle beraber ezberden bilirdi. Horasan köylerinden Cürcan'da doğdu. Babası Mansur bin Şu'be, künyesi Ebu Osman'dır. Kendisine Talakanî, Belhî, Mervezî ve Horasanî nisbetleri verildi. Çeşitli şehirlerde ilim tahsil edip, talebe yetiştirdi. Mekke'de bulunduğu sırada, 227 (m. 842) senesinde vefat etti.
Sa'id bin Mansur hazretleri, ilim öğrenmek için bütün ilim merkezlerini gezdi. Ömrünü, Allahü tealanın dinini öğrenmek ve öğretmeye vakfeden bu büyük âlim, başta İmam-ı Malik olmak üzere, Hammad bin Zeyd, Ebu Kudame, Haris bin Ubeyd, Davud bin Abdurrahman, İbn-i Ebü'z-Zinad, Ebu Şihab Abdürrab bin Nafi', İbn-i Ebu Hazim, Dareverdî, Felih, İbn-i Uyeyne, Mehdi bin Meymun, Ebu Avane ve zamanının âlimlerinden ilim öğrenip, hadis-i şerif rivayet etti. Mekke'de yerleşerek, hadis ilminde Hicaz'ın imamı oldu. Hocalarından öğrendiği ilimleri, yüzlerce talebesine anlattı. Duyduğu hadisi şeriflerden seçtiklerini, Müsned'inde yazarak daha sonra gelen Müslümanların istifadesini kolaylaştırdı. Kendisinden sonra gelen hadis âlimleri, onun rivayetlerinde sika (güvenilir) olduğunda ittifak ettiler. Ahmed bin Hanbel hazretleri onu hadisteki sağlamlığı dolayısıyla çok överdi. İmam-ı Müslim, Sahih'ine yazdığı hadis-i şeriflerin sıhhatinin Sa'id bin Mansur hazretleri tarafından tasdik edilmiş olmasına dikkat ederdi. Kütüb-i sitte'nin hepsinde rivayetleri mevcut olan Sa'id bin Mensur'dan, Harb-i Kirmanî, 219 (m. 834) yılında on bin hadis-i şerif yazdı. Daha sonra onları ezberledi ve kitap haline getirdi.
Birçok insanın ilminden istifade etmek için meclisine koştuğu Sa'id bin Mansur'dan, başta Kütüb-i sitte ismiyle ma'ruf altı büyük hadis kitabının müelliflerden İmam-ı Müslim ve Ebu Davud olmak üzere, el-Bakun vasıtasıyla, Yahya bin Musa, Ebu Serv, Abdullah Darimî, Muhammed bin Ali bin Meymun-i Rakkî, Abbas bin Abdullah-ı Sindî, Ömer bin Mansur-ı Nesaî, Zühlî, Ebu Hatim, Ebu Bekr-i Esrem, Harb-i Kirmanî, Ahmed bin Hanbel, Hasan bin Muhammed Za'feranî, Ebu Zür'a Dımaşkî, Muhammed bin Ali bin Zeyd-i Saig, Beşir bin Musa, Ahmed bin Halid-i Hale bî ve diğer muasır âlimler hadis-i şerif rivayet ettiler. Ahmed bin Necdet bin Üryan ve Hemmar ise Sünen'in tamamını rivayet ettiler.
Sa'id bin Mansur hazretleri, Enes bin Malik'in; “Resulullah'a on sene hizmetçilik ettim. Bana bir kere “Üf” demedi. “Şunun için böyle yaptın, bunun için yapmadın?” buyurmadı.” dediğini rivayet etti.
Sa'id bin Mansur, Halid bin Abdullah'tan nakleder: Sahabe-i Kiram'dan en son vefat eden Ebu Tufeyl'den; “Resulullah'ı vasf eder misin?” diye sordum. “Evet, beyaz, sevimli yüzlü idi.” cevabını verdi.
Rivayetlerinden bazılarında Resulullah Efendimiz buyurdular ki:
“Şüphesiz ki, bana malı ve sohbeti hususunda insanların en cömerdi Ebu Bekr'dir. Ben dost edinecek olsaydım, mutlaka Ebu Bekr'i dost ittihaz ederdim.”
“Siz salevat okuyunuz. Salevatınız, nerede olursanız olunuz bana ulaşır.”
“Hasta ziyareti yapan, geri dönünceye kadar Cennet'in hurmalık yolundadır.”
Birçok eser telif eden Sa'id bin Mensur hazretlerinin Sünen'i ve Tefsir'i meşhurdur.
