SEHAVÎ

Muhammed bin Abdurrahman bin Muhammed bin Ebu Bekr bin Osman bin Muhammed Fıkıh, hadis, tefsir ve tarih âlimi
A- A+

Fıkıh, hadis, tefsir ve tarih âlimi. İsmi Muhammed bin Abdurrahman bin Muhammed bin Ebu Bekr bin Osman bin Muhammed'dir. Künyesi Ebü'l-Hayr ve Ebu Abdullah olup lakabı Şemseddin'dir. Mısır'ın köylerinden olan Seha'da doğduğu için Sehavî nisbet edilmiştir. Bu nisbeti ile meşhur oldu. 830 (m. 1427) senesinde doğdu. 902 (m. 1496)'da Medine-i Münevvere'de vefat etti.

Sehavî, Şeyhülislam Bülkinî'nin medresesine yakın olan mahallede doğdu. Dört yaşına gelince İbn-i Hacer-i Askalanî'nin bulunduğu mahalleye yerleştiler. Orada, babası onu Şerefeddin İsa bin Ahmed Makdisî'nin derslerine gönderdi. Daha sonra fakih Bedreddin Hüseyin bin Ahmed'in sohbetlerine devam etti. Bu zatın yanında Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. Tecvid ilmini öğrendi. Birçok eseri ezberledi. Ezberlediği bu eserleri, asrın büyük âlimlerin huzurunda okudu. İlim öğrendiği âlimlerin sayısı dört yüzü bulmaktadır. İbn-i Hacer-i Askalanî'nin derslerine devam eden Sehavî, onun bütün eserlerini kendisinden dinledi. Vefatına kadar İbn-i Hacer'in yanından ayrılmadı. İbn-i Hacer ona ders okutma ve eser yazma hususunda icazet (diploma) verdi.

Sehavî, hocası İbn-i Hacer'in vefatından sonra Dimyat'a gitti. Oradaki âlimlerin derslerini dinledi. Sonra hac farizasını yerine getirmek için deniz yoluyla Hicaz'a gitti. Şaban ayının başlarında Mekke-i Mükerreme'ye vardı. Orada hac zamanına kadar ikamet etti. Bu arada birçok âlimin derslerini takip etti. Mekke-i Mükerreme'de ilim öğrendiği âlimlerin bazıları şunlardır: Ebü'l-Feth Meragî, Burhaneddin Zemzemî, Takıyyüddin bin Fehd, Zeyneddin Emyutî, Şihabeddin Şevaitî, Ebü's-Se'adat bin Zahire, Ebu Hamid bin Ziyaî.

Hac farizasını yerine getiren Sehavî, Kahire'ye döndü. Kahire'de hadis-i şerif ve yapılan rivayetleri dinlemeye, kitapları mütalaaya ve âlimlerden istifade etmeye çalıştı. Bu arada birçok yere ilmî seyahatler yaptı. Buralarda birçok âlimden ilim öğrendi. Bunlardan bazıları şunlardır: İbn-i Şıhne, Tenuhî, Abdullah bin Ebu Bekr, Demaminî, Bülkinî, İbn-i Mülakkın, Irakî, Heysemî, Kemaleddin Demirî, Halavî, Süveydavî, Cemaleddin Reşidî, Ebu Bekr bin İbrahim, İbn-i Izz.

Sehavî, ilim öğrenmek için pek çok seyahat yaptı. Halep, Şam, Beyt-i Makdis, Halil, Nablus, Remle, Hama, Ba'lebek, Humus'u dolaştı. Buralarda ders aldığı hocalarının sayısı yüze yakındır. Babasının ve amcasının talebelerinden olan Burhaneddin bin Hızır'ın yanında da kalan Sehavî, onun yanında Arabî ilimlere dair pek çok şeyler yazdı. Elfiye üzerine yazılan pek çok şerhi dinledi. Kahire'de Fazıliyye, Darulhadisi'l-Kamiliyye, Zahiriyye, Berkukiyye ve Sargamışiyye gibi medreselerde ders vermiştir.

Sehavî; İbn-i Salah'ın Ulumü'l-hadis adlı eserini, Rafiî'nin Tahric'ini ve Müsnedü'l-firdevs telhisi'ni, Bezlü'l-maun'u, Dımaşkiyye ve Halebiyye emalilerini, Şafiî ve Leys'in menakıbını, Fethü'l-Barî'nin çoğunu, Tahricü'l-Mesabih'i, İbn-i Hacib el-Aslî'yi, Ta'likü't-ta'lik'i, Mukaddimetü'l-isabe'yi İbn-i Hacer'in yanında okudu ve mütalaa etti. Kendi başına okuyup ezberlediği eserlerden bazıları ise şunlardır: Nuhbe ve şerhi, el-Erbaînü'l-mütebayine, el-Hisalü'l mükeffire, el-Kavlü'l-müsedded, Büluğü'l meram, el-Aşeretü'l-aşariyyat, el-Kelam fî hadisi ümm-i Rafiî.

Sehavî, 898 (m. 1492) senesinde Medine-i Münevvere'ye gitti. Vefatına kadar burada kaldı. Mekkeliler ve Medineliler, ondan gerek rivayet ve gerekse dirayet bakımından pek çok şey öğrendiler.

Eserleri: Yazdığı eserlerin sayısı iki yüz civarındadır. Bunların en meşhurları şunlardır:

1- Ed-Davü'l-lami' fî a'yani'l-karni't-tasi': Eser matbu olup on iki cilttir. Müellif, burada hayatını otuz sahifede anlatmıştır. 2- Fethu'l-mugis bi şerhi Elfiyeti'l-hadis li'l-Irakî: Hadis-i şerif ıstılahlarına dairdir. 3- El-Mekasıdü'l-hasene, 4- El Kavlü'l-bedî fî ahkâmi's-salati ale'l-Habibi'ş şefi', 5- El-İ'lam bi't-Tevbih limen zemme't-tarih, 6- El-Cevahirü'l-Mükellele fi'l-ahbari'l-mürselsele, 7- El-Mu'in: İmam-ı Nevevî'nin Erbaîn'inde zikredilen zatların hâl tercümelerine dairdir. Eserin el yazması bir nüshası Rabat Kütüphanesi'nde, Kettanî bölümü, 1785 numaradadır. 8- El-İhtimam: İmam-ı Nevevî'nin hâl tercümesine dairdir. 9- Et-Tıbrü'l-mesbuk, 10- Vecizü'l-kelam fi'z zeyli alâ kitabi'z-Zehebî düvelü'l-İslam. 11- El-Cevahir ve'd-dürer fî tercümeti Şeyhülislam İbn-i Hacer Askalanî, 12- El Kevkebü'l-mudi: Sehavî, asrındaki bazı âlimlerin hâl tercümelerini anlatmıştır. 13- El-Cevherü'l-mecmua, 14- Et-Tuhfetü'l-latife fî ahbari'l-Medineti'ş-şerife, 15- Bugyetü'l-ulema ve'r-rüvat, 16- Ez-Zeyl alâ Tabakati'l-kurra li İbni'l-Cezerî, 17- El-Gaye fî şerhi'l-Hidaye, 18- Umdetü'l-kâri ve's-Sami, 19- El-Kavlü't-tam fî fadli'r-remyi bi's-siham, 20- Eş Şafiî mine'l-elem fî Vefeyati'l-ümem, 21 Tarihü'l-medineteyn, 22- Et-Tarihü'l-muhit, 23- Tabakatü'l-Malikiyye, 24- Telhisu tarihü'l-Yemen, 25- Telhisu Tabakatü'l-kurra, 26- Er-Rıhletü's-Sekenderiyye, 27- Er-Rıhletü'l-Mekkiyye.

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
Rehber İnsanlar Sayfası