Musul'da yetişen Hanbelî mezhebi fıkıh âlimlerinden. Kıraat ve Arap dili ve edebiyatı ilimlerinde de büyük bir âlimdir. İsmi Muhammed bin Ahmed bin Hüseyin el-Musulî'dir. Künyesi Ebu Abdullah olup Şemseddin lakabı ile tanınırdı. “İmam-ı Şu'le” diye meşhur oldu, “İbn-i Mevkî” de denilirdi. Kıraat, fıkıh, tarih ve edebiyat ilimlerinde derin bilgi sahibiydi. Nesir ve nazım olarak yazdığı eserleri vardır. 623 (m. 1226) senesinde doğdu. Kıraat ilmini Ebü'l-Hasan Ali bin Abdülaziz Erbilî'den ve başka âlimlerden okudu. Çok kitap yazdı. Şiirleri çok güzeldir. 656 (m. 1258) senesinde Musul'da vefat etti.
Şu'le Musulî, Kur'an-ı Kerim'in kıraatini (okunuşunu) kıraat-i seb'a ile (yani yedi büyük kıraat âliminin okuduğu üzere) öğrenmiş, bu ilimde büyük bir âlim olarak yetişmişti. Arapçanın lügat ve nahiv ilimlerinde derin bilgisi vardı. Kıraat ilmine dair nazım olarak yazdığı Eş-Şem'atü'l-mudiyye bi neşri kıraati's-seb'ati'l-mardiyye adındaki eseri çok kıymetlidir.
Hafız Zehebî diyor ki: “O, genç ve fazilet sahibi bir âlimdi. Hem kıraat âlimi, hem de muhakkık, araştırıcı idi. Parlak bir zekası ve anlayışı vardı. Arapçanın dil ve edebiyat bilgilerinde tam ve derin bir ilme sahipti. Şiirlerinde, edebî sanatın bütün özellikleri vardı. Fıkıh, tarih ve diğer ilimlerde nazım olarak eserler yazdı. Eş-Şem'atü'l-mudiyye bi neşri kıraati's-seb'ati'l-mardiyye adındaki eserini de nazım olarak yazdı. Zekasının çokluğu ile beraber, salih, zahit ve mütevazi bir zattı. Bizim üstadımız Takıyyü'l-Maksatî, onun şemalini (görünüşünü, şeklini) ve faziletlerini uzun uzun anlatırdı.”
Onu methedenler, övenler çoktur. Hocası Ebü'l-Hasan el-Bekrî şöyle anlatır: “Bir gün Ebu Abdullah (Şu'le Musulî) yanımda uyuyordu. Aniden uyandı. Bana; “Resulullah Efendimizi rüyamda gördüm. O'ndan ilim talep ettim. Bana hurmalar verip yedirdi.” dedi. İşte bu vakitten sonra Allahü teala onun kalbini açıp ilimle doldurdu ve insanlara bildiklerini anlatmaya başladı.”
Eserleri: 1- Eş-Şem'atü'l-mudiyye bi neşri kıraati's-seb'ati'l-mardiyye: Şatıbî'nin Manzume-i Raiyye'sinin yarısına kadarının şerhidir. 2- Ukudü İbn-i Cinnî: Arapçanın dil ve edebiyat bilgilerine dairdir. El-Ankud diye isimlendirilmiştir. 3- Nazmu ihtilafi adedi'l-ay bi rumuzi'l-cümmel, 4- En-Nasihü ve'l-mensuh fi'l-Kur'an, 5- Şerhu tashihi'l-minhac li İbn-i Kadı Aclun, 6- Et-Telvih bi me'ani esmai'l-hüsne'l-varide fi's-sahih, 7- El-Fethü li muglakı hizbi'l-feth, 8- Kenzü'l-me'ani fî şerhi hırzi'l-emani: Matbu bir eserdir. 9- Fedaili'l-eimmeti'l-erba'a.
Ayrıca bir çok şiirleri de vardır.
