Tabiîn'den tanınmış bir hadis ve kıraat âlimi. Ebu Muhammed, Ebu Abdullah künyeleri vardır. Doğum tarihi bilinmemektedir. 112 (m. 730) senesinde vefat etti. Zamanında, Kufe'nin en büyük kıraat âlimi idi. Kendisine; “Seyyidü'l-kurra: Kurraların (Kur'an-ı Kerim'i ezbere bilenlerin) efendisi” denirdi. Vera'sı çok idi. Hadis ilminde sika bir âlimdir. Enes bin Malik, Abdullah bin Ubey, Hayseme bin Abdurrahman, Zeyd bin Vehb, Sa'id bin Cübeyr, Sa'id bin Abdurrahman, Mücahid gibi büyük zatlardan hadis-i şerif rivayet etti. Kendisinden de, Ebu İshak Sebiî, İsmail bin Ebu Halid, A'meş ve daha başka âlimler hadis-i şerif rivayet etmişlerdir. Birçok âlim tarafından övülmüştür. Ebu Ma'şer; “Benzerine az rastlanan bir âlimdir.” İclî; “Kufelilerin en büyük kurralarından ve seçilmişlerindendir.” demişlerdir. Hakem bin Ubeybe'nin evinde kurralar toplandılar. Talha bin Musarrif'in, Kufe'nin en büyük kurrası olduğunda ittifak ettiler. Talha bin Musarrif bunu duyunca, zamanının büyük âlimlerinden olan A'meş'e gidip, huzurunda Kur'an-ı Kerim dersi aldı. Maksadı, hakkında yapılan metihleri silmekti. Abdülmelik bin Ebcur; “Bulunduğu topluluk içerisinde, fazilet sahibi bir âlimdir.” demiştir. Talha bin Musarrif birçok rivayette bulunmuştur. Bunlardan bazıları şunlardır: Abdullah bin Mes'ud, Miraç gecesi Resulullah'a üç şeyin verildiğini bildirmiştir.
1- Beş vakit namaz.
2- Bekara suresinin son ayetleri.
3- Ümmetinden Allahü tealaya şirk koşmıyanların büyük günahlarının mağfiret olunması.
Şüpheli olma korkusu ile mubahların çoğunu terk ederdi. Oruç tuttuğu bir gündü. Evlerinde et vardı. Hanımı bu eti, ona iftarlık olarak hazırlamak istiyordu. Fakat pişireceği ızgara gibi bir şey yoktu. Bu sırada, komşunun hizmetçisi ateş almak için gelmişti. Hanımı hizmetçiye biraz bekle de, şu eti elindeki ızgarada pişireyim deyip, ızgarayı aldı ve eti pişirdi. İftar vakti gelip et ortaya kondu. Talha bin Musarrif etin ne şekilde piştiğini öğrenince, o eti yemedi. Hanımına, sen o hizmetçiyi efendisinden habersiz beklettin. Ayrıca, onun ızgarasıyla eti, efendisinin izni olmadan pişirdin. Efendisinden helallik dilemeden bu eti yemem, dedi. Talha bin Musarrif hazretleri çok mütevazı, methedilmekten daima kaçar, şöhretten uzak kalmaya çalışırdı. Herkesin sevdiği mübarek bir zat olduğu için, ondan zaman zaman övgüyle bahsedilir, hatta kendi akranları arasında da, en üstün olduğu anlatılırdı. O bunu duyunca, kimden üstün olduğu söylenmiş ise, o zatın yanına gider, diz çöker, huzurunda oturup, ondan ders alırdı. Böyle yapmakla, kendisi için yapılan metihleri silmeye böylece şöhretli durumunu unutturmaya çalışırdı. Talha hazretlerine, bir şeyler alıp-satarak para kazansaydın, dediklerinde; “Allahütealanın kalbimde, Müslümanlara pahalı olarak bir şey satma niyetini bilmesini iyi görmüyorum.” demiştir. “Allahüteala, kulunun dua ederken; “Allah'ım, susmamı tefekkür, bakışımı ibret, konuşmamı zikir yap.” demesini sever.”
O bir gün sebepsiz yere gülmüştü. Gülmesinden dolayı nefsini kınadı. Kendi kendine; “Niçin güldün? Ancak sıkıntısı olmayanlar güler.” dedi. Sonra, ortada bir şey yokken gülmeyeceğine yemin etti. O günden itibaren ölünceye kadar güldüğü görülmemiştir. İslam âlimleri ve onların bildirdikleri hükümler üzerinde en güzel ve en yakışanı söylerdi. Yanında ilmi meseleler konuşulurken müçtehitler bunda ihtilaf etmişler dedikleri zaman, ihtilaf kelimesinin kullanılmasını uygun görmez; “Buna ihtilaf demeyiniz, genişlik ve rahatlık var deyiniz.” buyurdu. “Biz öyle büyük insanlara yetiştik ki, eğer siz onları görseydiniz, onların yanında bizim hiç olduğumuzu görürdünüz.” derdi. “Bir kimseyi azarlamak, onun kalbinde, azarlayana karşı bir düşmanlık doğmasına sebep olur. Fakat bu yine de kin tutmaktan hafif kalır.” “Aşağı ve bayağı insanlara ikram ve ihsanda bulunun. Bununla, şerefinizi muhafaza etmiş ve kendinizi ateşten korumuş olursunuz.” “Birisi size karşı yaptığı kötü bir muameleden sonra, gelip özür dilerse, onu güler yüzle karşılayın.”
