Hane fî fıkıh, hadis ve edebiyat âlimlerinden. İsmi, Ahmed bin İshak bin Behlül bin Hassan bin Sinan et-Tenu hî'dir. Künyesi, Ebu Ca'fer'dir. 231 (m. 845) senesi Muharrem ayında Enbar'da doğdu. 318 (m. 930) yılında Bağdat'ta vefat etti.
Hadis ve fıkıh başta olmak üzere, birçok ilimlerde derin bir âlim olan Ahmed bin İshak, önce babası İshak bin Behlül'den ilim öğrendi. İbrahim bin Said el-Cevhe rî, Ebu Said el-Eşec, Ebu Haşim er-Rifa î, Said bin Yahya el-Eme vî, Abdurrahman bin Yunus ve daha pek çok âlimden ilim tahsil edip, hadis-i şerif rivayetinde bulundu. Kendisinden de, Ebu Hasan el-Cerra hî, Muhammed bin İsmail el-Verrak, Ebu Hasan Darekut nî, Ebu Hafs bin Şahin ve daha birçok âlim ilim alıp, hadis-i şerif rivayetinde bulundu. Çok hadis-i şerif ezberledi. Sika (güvenilir), sağlam, zaptı kuvvetli bir ravi idi. Hane fî mezhebi âlimlerinin içtihatlarını iyi öğrendi. Hane fî mezhebi müçtehitlerinden oldu. Nahiv, lügat ilimlerinde âlim olan Ahmed bin İshak et-Tenu hî, Kufeli nahivcilerin yolunda idi. Nahiv ilmine ait bir de eseri vardır. Eski Arap edebiyatındaki şiirleri ezbere bilirdi. Aynı zamanda iyi bir şair olup, çok şiirleri vardı. Hitabeti çok güzeldi. En uygun kelimeleri seçer, çok açık konuşurdu. Yazışmalarında çok fasih (açık) bir ifade kullanırdı. Konuşmaları gayet beliğ olup, az sözle yüksek manaları beyan ederdi.
Takva ve vera sahibiydi. Haramlardan ve şüphelilerden çok sakınırdı. Kendisine sorulan meseleler hakkında hüküm verirken çok adaletliydi. Halife Muvaffak-billah tarafından Enbar şehrine kadı tayin edildi. Adil hükümleriyle, dine ve insanlara çok hizmet etti. Bu vazifeden ayrıldıktan sonra tekrar kadı tayin edildi. Halife Mu'tedıd-billah da kadılık vazifesi verdi. Halife Muktefi zamanında, kadılık vazifesinden ayrıldı. Daha sonra tekrar Medinetü'l-Mansur'a (Bağdat) kadı tayin edildi. Bundan başka şehir ve kasabalarda da kadılık yaptı. Verdiği adil hükümlerle insanların huzur içinde yaşamalarına vesile oldu. 20 yıl kadılık yaptıktan sonra, 318 (m. 930) senesinde vazifesinden ayrıldı ve aynı sene vefat etti.
Ebu Ca'fer i Tenu hî'den, Behlül bin İshak, Kadı Ahmed bin İshak ve oğlu Muhammed, Kadı Davud bin Heysem bin İshak, Ebu Bekr Yusuf bin Ya'kub gibi birçok âlim ilim öğrenip, hadis-i şerif rivayetinde bulundu.
Eserleri: Yetiştirdiği kıymetli âlimler yanında, pek çok kitap da yazdı. Bunlardan bazıları şunlardır:
1- Kitabü'n-nâ sıh ve'l-men sûh,
2- Kitabü'd-dua,
3- Edebü'l-kâ dı alâ mezhebi Ebu Hanife,
4- Kitabü'n-nahvi ala mezahibi'l-Kû fiy yîn.
