Osmanlı sultanlarından Üçüncü Mustafa Han devrinde iki defa şeyhülislamlık makamına getirilmiş olan Osmanlı âlimlerinden. Yetmiş beşinci şeyhülislamdır. İsmi Veliyyüddin olup Silivrikapı'nın Yayla semtinde ikamet eden Solakbaşızade Hacı Mustafa Ağa'nın oğludur. 1095 (m. 1684) yılında İstanbul'da doğduğu kabul edilmektedir. 1182 (m. 1768)'de vefat etti. Otakçılar yakınında Murad Efendi dergâhı bahçesinde defnedildi.
Veliyyüddin Efendi'nin Otakçılar yakınında Murad Efendi dergâhı bahçesindeki kabri (sağda) ve kabir taşı (solda). Veliyyüddin Efendi'nin bir fetvası (sağda) ve aynı zamanda meşhur bir hattat olan Veliyyüddin Efendi'nin hattıyla yazılmış bir levha (solda).
Küçük yaşından itibaren ilim tahsiline yönelen Veliyyüddin Efendi, ilk önce babasının medresesinde ilim tahsil etti. Zamanının diğer âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil ederek müderris oldu. Birçok medresede müderrislik yaparak talebe yetiştirdi. Haremeyn müfettişliğine getirildi. Sırasıyla; Halep, Galata, Mısır ve Medine-i Münevvere kadılıklarında bulundu. İstanbul payesine yükseldi. 1169 (m. 1755)'te Anadolu kazaskerliğine, 1171 (m. 1757)'de Rumeli kazaskerliğine yükseltildi. Altı ay kadar sonra bu vazifeden ayrılıp Manisa'ya gitti. Manisa'da bir yıl kadar kaldıktan sonra İstanbul'a döndü. 1173 (m. 1759)'da Çelebizade İsmail Asım Efendi'den boşalan şeyhülislamlık makamına getirildi. Bu makama tayin edildiği gün hasta olduğundan, bu vazifeden affını diledi. Ancak Padişah Üçüncü Mustafa Han iyileşinceye kadar izin verip şeyhülislamlara giydirilen “Fervei Beyza” adlı beyaz kürkü evine gönderdi.
1 yıl 6 ay 18 gün şeyhülislamlık vazifesini yürüttü. 1175 (m. 1761)'de bu vazifeden ayrılıp Bursa'ya gitti. Bu arada Hicaz'a gidip hac ibadetini ifa etti ve Sevgili Peygamberimizin kabr-i şerifini ziyaret etti. Hac dönüşü bir müddet Bursa'da kaldı. Daha sonra İstanbul'a gitti. 1180 (m. 1767)'de Dürrîzade Mustafa Efendi'nin yerine ikinci defa şeyhülislamlığa getirildi. Bu vazifeye devam etmekteyken vefat etti. İki şeyhülislamlık müddeti toplam 3 yıl yirmi gündür.
Veliyyüddin Efendi, âlim, cömert, kerem sahibi ve yardımsever bir zattı. Asabi mizaçlı olup güzel yazı yazardı. Ta'lik ve celî stilinde güzel yazıları vardır. Kitap toplamakta hevesli olduğundan, Bayezid Camii içinde el yazması çok kıymetli eserlerin bulunduğu bir kütüphane meydana getirdi. Bu kütüphaneye, “Veliyyüddin Efendi Kütüphanesi” ismi verilmiştir. Oğlu Kazasker Mehmed Efendi'nin bağışlarıyla, kütüphane daha da zenginleşmiştir. Ayrıca İstanbul'da Çırpıcı Çayırı yakınlarında bir çeşme yaptırdığından, at yarışları yapılan bu yere Veli Efendi Çayırı ismi verilmiştir. Kaynaklarda eserleriyle ilgili bilgiye rastlanmamıştır.
Veliyyüddin Efendi'nin Bayezid Camiî yanındaki Kütüphanesi.
