Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Ali bin Abdülberr bin Ali el Hüseynî el-Venaî olup künyesi Ebü'l-Hasan'dır. 1170 (m. 1756) senesinde Mısır'ın Vena köyünde doğdu. 1212 (m. 1797)'de Medine-i Münevvere'de vefat etti.
Venaî, tahsilini Mısır'da yaptı. Zamanın büyük âlimlerinden olan Şemseddin Muhammed bin Ali Şirvanî, Seyyid Muhammed Murtaza ve başkalarından ilim öğrendi. Muhammed Murtaza'dan hadis ilmini öğrenip icazet aldı. Hocası onu çok sever ve çok üstün tutardı. Ona itimadı son derece idi. Öyle ki, İhya'nın şerhini yaptığında ona verip; “Münasip gördüğün yerleri bırakabilir, münasip görmediğin yerleri çıkarabilirsin.” buyurdu.
Venaî'nin yazdığı Mevridü'z-zam'an adlı eserin yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve ilk sayfası (solda). Yazma nüsha Ümmü'l-kura Üniversitesi Kütüphanesi No: 409'da kayıtlıdır. Venaî, hac için 1203 (m. 1788) senesinde Mekke-i Mükerreme'ye gitti. Üç sene orada ikamet etti. Otuz senede yayamadığı ilmi, burada üç senede yaydı. Daha sonra Medine-i Münevvere'ye gitti. Resulullah'ın kabr-i şerifini ziyaret edip Mısır'a döndü. Rüyasında Resulullah onu Medine-i Münevvere'ye çağırdı ve orada vefat edeceğini buyurdu. Venaî bu emir ile sevinçle Medine'ye vardı. Vefatına kadar orada kaldı.
Venaî; fıkıh, hadis ve diğer ilimlerde üstün bir dereceye yükseldi. Feraiz ilminde emsalsizdi. Halvetiyye yolunun edebini Ahmed Derdirî'den öğrenip icazet (diploma) aldı. Şeyh Ömer Abdülkerim bin Abdürresul, onun hayatına ve kerametlerine dair bir eser yazdı. Venaî, çok ibadet ve mücahede eden, hâller ve kerametler sahibi bir zattı. Daha küçük iken kerametleri görüldü. Küçüklüğünde su dolu bir havuza düştü. Venaî'nin yazdığı Keşfü'n-nikab menhecü't-tullab adlı eserinin ikinci cildinin Bey ve Şira kısımının ilk sayfası. Eser Ümmü'l-kura Üniversitesi Kütüphanesi No: 10814'de kayıtlıdır. Ailesine haber verilinceye kadar orada kaldı. Ana-baba ve yakınları oraya koştuklarında, Venaî'yi havuzun zemininde oynarken buldular. Boğazına su kaçmamış ve hiç zarar görmemişti.
Venaî, çok geceler rüyasında Resulullah Efendimizi görürdü. Bir gece yine rüyasında Resulullah'ı gördü. Resulullah Efendimiz mübarek şehadet parmağını Venaî'nin ağzına koyup hareket ettirdi ve geceleyin; “Lâ ilâhe illallahü vallahü ekber Allahü ekber.” duasını okumasını tenbih buyurdu.
Eserleri: On sekiz yaşında iken kitap yazmaya başlayan Venaî, çeşitli ilimlere dair birçok eser yazdı. Eserlerinden bazıları şunlardır: 1- Tuhfetü'l-efkar, 2- Delilü's-salik ila meliki'l-memalik, 3- Necatü'r-Ruh, 4- El-Kelimatü'l Cüyye fî beyani'l-murad mine'l-Ecrumiyye, 5 Füyudü'l-Meliki'd-daim: Feraize dairdir. 6- Mevridü'z-Zam'an: Mevliddir. 7- Şerhu salavat-i Derdirî, 8- Umdetü'l-ebrar fî ahkâm u ve'l-itimar, 9- El-Menehü'l-İlahiye, 10- Keşfü'n-nikab menhecü't-tullab.
