Hadis ve Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinin büyüklerinden. İsmi, Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Abdürrezzak Hüseyni Zebidî'dir. Künyesi Ebü'l-Feyz olup, lakabı Murtaza'dır. Nesebi Hazreti Hüseyin'e ulaşır. 1145 (m. 1732) senesinde, Hindistan'ın kuzeybatısında bulunan Bilgram şehrinde doğdu. 1205 (m. 1791) senesi Şaban ayında taun hastalığından Mısır'da vefat etti. Seyyide Rukayye'nin yakınına defnedildi.
Zebidî tahsiline Bilgram'da başladı. Oradan sırasıyle Sendile, Haydarabad ve Delhi'ye gitti. Burada Veliyullah Dehlevî'den okudu. Oradan Suret'e geçti. Hayreddin bin Zahid es-Suretî'nin yanında bir sene ilim okudu. 1164 (m. 1750)'de Hicaz'a gitti. Sonra Yemen'deki Zebid şehrine yerleşti. Defalarca haccetti, ilim ehli ile tanışıp buluştu. 1163 (m. 1749) senesinde Mekke'de görüştüğü bu âlimler arasında kendisini Mısır'a yerleşmeye teşvik edecek olan Abdurrahman Ayderus ve Haşiyetu'l-Kamus sahibi meşhur Muhammed bin Et Tayyib de vardı. Yemen'e yerleştikten sonra müellifin her sene hac mevsiminde Mekke'ye geldiği anlaşılıyor.
Murtaza Zebidî'nin kabrinin de bulunduğu Mısır'daki Seyyide Rukayye Makamı'nın eski bir resmi. Murtaza Zebidî'nin Türbesinin girişi. Zebid'de iken kendilerinden ilim tahsil ettiği üç yüz kadar hocasını biyografileriyle birlikte, El-Mu'cemü'l-Kebir, El-Mu'cemü's-sagir ve Elfiyyetü's-Sened isimli biyoğrafik eserlerinde zikreder. Nüzhetu'l-Havatır sahibi Leknevî, müellifin Yemen ahalisinden birine yazdığı bir icazetin metnini aynen nakleder. Üç sahife olan bu icazette Zebidî hocalarının silsilesini sıralarken, silsileyi ekseriya İbn-i Hacer el-Askalanî'ye yahut talebesi Es-Sehavî'ye çıkartır. Sonra kitabet tarikiyle kendisine icazet veren âlimleri sayar. Fıkıhta dört mezhep âlimlerinden icazet almıştır. Zebidî 1166 (m. 1752 yılında Taif'te büyük âlim ve velî Abdullah el-Mirganî'nin yanına gitti, ondan fıkıh tahsil etti ve telifatını rivayet etmek için icazet aldı. Bu zatla 1163 (m. 1749)'da Mekke'de tanışmış bulunuyordu. Sonra tasavvuf erbabının ileri gelenlerinden Seyyid Adurrahman Ayderusî'ye bağlandı. Kendisinden İhya'yı ve Muhtasaru'l-Sa'd'ı okudu. Onun uzun zaman sohbetlerinde bulunarak, bâtınî ilimlerde kemale geldi. Ayderusî, bütün merviyyat ve mesmuatını rivayet için Zebidî'ye icazet verdi ve ona hırka giydirdi. Onun ilme karşı olan büyük arzu ve hırsını görünce, Mısır'daki ilim hayatının canlılığını tavsif ederek kendisini oraya gitmeye teşvik etti.
Murtaza Zebidî şöyle anlatmaktadır: “Hocam Şeyh Abdurrahman Ayderus, Mısır'daki âlimleri ve ileri gelenleri methederek, oraya gitmem için beni teşvik etti. Beni Mısır'a gitmek arzusu kapladı. Kısa bir süre sonra Mısır'a gittim.” Zebidî 7 Sefer 1167 (5 Aralık 1753)'de Mısır'a gitti. Sağe hanına yerleşti. Mısır'da Kethüda İsmail Azban, durumuyla yakından ilgilendi ve bu ihtimam, Zebidî orada meşhur oluncaya kadar devam etti. Zebidî Mısır'ın âlimleriyle tanışıp onlardan ders almaya başladı. İlim ve fazlına, hıfzına şehadet ederek kendisine icazet verdiler. Seyyid Ali Makdisî, Ahmed el-Melevî, el-Cevherî, Cami'u'l-Ezher reisi el-Huffenî, es-Sa'idî ile, bize onun Mısır hayatı hakkında başlıca malumatı veren talebelerinden El-Cebertî'nin babası Hasan El-Cebertî bu âlimler arasındadır.
Zebidî, Mısır'a gittikten sonra da ilim talebi için seyahatlerine devam etmiştir. Daha sonraları Yemen'de Süleyman bin Yahya'ya yazdığı mektubunda: “…İsnad erbabından bir cemaatin bulunduğu Beytü'l-Makdis'e, Yafa'ya, Remle, Dimyat, Senhur, el-Mansura, Demenhur'a vs. gittim. Oralarda hadis işittim. Asyut, Cürcan, Ferşut'a gittim.” demektedir. Kısaca, Mısır'da kara ve sahil şehirlerini dolaşıp, ilim ve tasavvuf erbabından istifade etti. Bu devamlı yolculuklarında birçok seyahatnameler kaleme almıştır ki toplansa büyük bir cilt olurdu. Bu seferlerinde, gittiği yerlerin büyük âlimleri ile görüştü. Şeyhü'l-Arab Hümam, İsmail Ebu Abdullah, Ebu Ali ve başkaları kendisine iyilik ve ihsanlarda bulundular. Müellifin tasavvuf ehli ile yakın münasebeti vardı. İrade itibariyle Kadirî, süluk cihetinden Nakşibendî idi. Tasavvufi mahiyette birçok risaleleri vardır. Vefaiyye yolunun büyüğü Ebü'l-Envar bin Vefa 17 Şaban 1182'de kendisine Ebu'l-Feyz künyesini, iltifat olarak vermiştir.
Zebidî, 1182 (m. 1768)'den sonra Zübeyde binti Zülfikar Dimyatî adlı bir hanımla evlenip Sage Hanından ayrılarak Atafetü'l-gassal denilen yere yerleşti. Daha sonra da ileri gelenlerin oturduğu Suveykatü'l-lala mahallesine geçti. Bu zevcesi 1196 (m. 1782)'de vefat etti. Bu evlilikten çocuğu olmadı. Hanımının vefatı kendisine çok tesir etti. Kabrine türbe yaptırarak orayı makam edindi. Oraya gider, günlerce ayrılmazdı. Kabir civarında bir arsa satın alarak, küçük bir ev yaptırdı, kayınvalidesini, oraya yerleştirdi. Arada bir kendisi de orada gecelerdi.
Murtaza Zebidî'nin kabri. Sağdaki kabir Zebidî'nin diğeri de Muhammed Fergal'ındır. Zebidî'nin zevcesi Zübeyde Hanımın kabri. Şairler kendisine bu elim hadise dolayısıyla mersiyeler takdim ediyorlar, o da bunları kabul ederek caizeler dağıtıyordu. Vefatından sonra bıraktığı evrak arasında, kendi hattıyla hanımı için yazmış olduğu çok sayıda mersiyeler vardı. Bunlar Leyla ile Mecnun tarzında yazılmıştı. Zebidî kısa bir süre sonra tekrar evlendi. Bu hanımından da çocuğu olmadı.
Bu arada Firuzabadî'nin Kamus'unun şerhine başladı. Bu şerhi, uzun bir çalışmadan sonra, on cilt olarak tamamlayıp, Tacü'l-arus ismini verdi. Eserini tamamladığı zaman, talebelerini ve zamanın âlimlerini davet edip, yemek verdi. Herkes onun faziletine, lügat ilmindeki üstünlüğüne hayran oldu. Birçok âlim, eserin kıymetine dair nazım ve nesir halinde methiye ve takdim yazıları yazdılar. Takriz yazan âlimlerden bazıları şunlardır: Şeyh Ali Sa'di, Şeyh Ahmed Derdirî, Seyyid Abdurrahman Ayderusî, Şeyh Muhammed Emir, Şeyh Hasan Cildavî, Şeyh Atıyye Echürî, Şeyh İsa Beravî, Şeyh Muhammed Zeyyad, Şeyh Muhammed Ubade, Şeyh Muhammed Mekkî, Şeyh Muhammed Sa'id Bağdadî. Bu eseri sebebiyle Zebidî her tarafta tanındı. Hatta sultanlar bu eserin birer nüshasını istediler.
İlmî çalışmalarına devam eden Zebidî, çok kıymetli eser yazdı. Oturduğu beldenin ileri gelenleri, onun sohbetlerine devamlı gelirlerdi. Zebidî, onların arasında vakar ve kemal sahibi olarak bulunur, gelenlerin makam ve zenginliklerine iltifat etmez, gönüllerine göre muamele ederdi. Onlara faydalı olmaya çalışırdı. Zebidî'nin ilim meclislerine her beldeden ilim talipleri gelirdi. Hadis ilmini eski usülde canlandırdı. Hadis sened ve imlasına çok ehemmiyet veriyordu. Hadis tedrisi için bunlar şarttır diyordu.
Zebidî'nin verdiği bir icazetname ve el yazısı. Bunlarda hocası Şah Veliyyullah'ın tesiri büyüktü. Pazartesi ve Perşembe günleri bu dersleri veriyordu. O kadar çok talebe geldi ki dört yüz meclise kadar ulaşmıştı. Hadis yazdırırken hadisin senetlerini ravilerini ve farklı rivayetlerini ezberden yazdırıyordu.
Zebidî, Arapça, Türkçe ve Farsçayı çok iyi bilirdi. Hadis ilminde söz sahibiydi. Onun hadis ilmindeki üstünlüğüne âlimler hayran kalırlardı. Ezher âlimlerinden bazısı Zebidî'ye giderek, kendilerine hadis ilminde icazet vermesini istediler. O zaman onlara şöyle dedi; “Size icazet vermem için, hiç olmazsa bazı hadis kitaplarının baş kısmından benim yanımda okumanız lazımdır.” O âlimler de bunu kabul ettiler. Pazartesi ve Perşembe günleri Salibe'de Şeyhun Camii'nde hususî olarak Sahih-i Buharî dersi aldılar.
Zebidî'nin imla meclislerinde toplanan El-Emali'l-Hanefiyye'nin Osman bin Salim Verdanî tarafından toplanan kısmın ilk sayfası. Sayfanın sonunda Zebidî'nin el yazısı ile sahihtir kaydı vardır (sağda) ve Ebu Abdullah Muhammed bin İbrahim'in topladığı kısmın ilk sayfası (sağdan ikinci) ve Osman bin Salim Verdanî'nin topladığı El-Emali'ş-Şeyhuniyye kısmının ilk sayfası (soldan ikinci) ve Ukudü'l-cevahiri'l-münife fî edilleti mezhebi'l-İmam Ebi Hanife adlı eserinin matbu ilk sayfası (solda). Yazma nüshalar Berlin'de Şark Yazmaları Kütüphanesindedir. Oturduğu semtin sakinleri, kendilerine de ders vermesini rica ettiler. O da kabul etti.
Sahih-i Buharî derslerinde, kitaptan bir miktar okuduktan sonra, amellerin faziletlerine dair veya daha başka mevzularda bir hadis-i şerif okur, ezberden ravilerini söylerdi. Sonra arkasından mevzu ile alâkalı çok güzel şiirler okurdu. Burada dersini tamamladıktan sonra, başka bir mescide giderek, ayrı bir mevzuda ders verirdi. Büyük küçük herkes ona sevgi ve hürmette bulunurdu. Gittiği yerlerde insanları, dinin emir ve yasaklarını yerine getirmeye teşvik eden nasihatlarda bulunurdu. Derslerini Resulullah Efendimize salat ve selam ile bitirirdi.
Acaibü'l-asar fi't-teracim ve'l-ahbar kitabının müellifi Abdurrahman Cebertî şöyle demektedir: “Ben, Murtaza Zebidî'nin, gerek evinde, gerekse daha başka yerlerdeki derslerinde ve sohbetlerinde bulundum. Biz, onun yanında ekseriyetle hadis ilmi ile meşgul olurduk. Onun büyük âlimlerden dinlediği şeyler çoktur. Hatta bunları yazmıştır. Şu ana kadar böyle dinleyip de not aldıkları pek çok kağıt vardır. Mustafa Bey, İskenderanî Defterdar Eyyub Bey gibi, bazı devlet ileri gelenleri, ondan istifade etmek için evindeki ve başka yerlerde verdiği derslerde hazır bulunurlardı.”
Zebidî, misafirlerine çok ikramda bulunurdu. Uzak beldelerden gelenlere yemek yedirirdi. Mehmed İzzet Paşa Mısır valisi iken, ona çok kıymet verdi. Maddî ihtiyaçlarını karşıladı. 1184 (m. 1770) senesinde sultan tarafından İstanbul'a davet edildi. Bir mazeretini öne sürerek, bu daveti kabul etmedi. İslam devletlerinin sultanları ona çok hediyeler gönderirdi. O da karşılığını benzeri görülmemiş hediyelerle verirdi.
Küçük büyük herkes tarafından bilinen ve iltifat gören Zebidî, bir müddet sonra evine çekildi. Kimseyle görüşmedi. Ders okutmayı bıraktı. İtikafa girdi. Buna rağmen, Mısır'ın ileri gelenleri devamlı ona hediye gönderirlerdi. Zebidî'nin bedeni zayıftı. Sakalları çabuk ağarmış idi. Huyu güzeldi. Güler yüzlü ve vakar sahibiydi. Çok üstün bir zekaya sahipti.
Eserleri: Zebidî çok eser yazan âlimlerdendir. Yüzden fazla eseri bilinmektedir. Bazıları şunlardır.
1- Akiletü'l-etrab fî senedi't-tarikati ve'l-ahzab: Şeyh Abdülvehhab eş-Şirbinî için telif etmiştir.
2- El-Arusü'l-mücelliye fî turuki hadisi'l-evveliyye, 3- Bernamecun, 4- Bezlu'l-mechud fî turuki hadısi “şeyyebetnî Hud”, 5- Bulgatü'l-erib fî mustalahi asari'l-Habib: 1312'de Mısır'da basılmıştır. 6- Bülugu aksa'l-edeb bi şerhi delaili'l-kureb; Seyyid Mustafa el-Bekrî'nin salavatının şerhidir. Müellif hattıyla 30 varak olarak Ezher Kütüphanesinde bir nüshası bulunmaktadır. 7- Cezvetü'l-iktibas fî nesebi beni'l-'Abbas: Seyyid Osman bin Muhammed Ebü's-Suud el-Kureşî'nin emriyle telif etmiş, mukaddimesinde neseb ilminin değerinden, Kureyş'in faziletinden bahisle mevzua girmiş, Hazreti Abbas ve çocuklarının soyundan bahsederek Halife Mütevekkil Alellah'a kadar gelmiştir. 26 Zilhicce 1182'de bitirmiştir. Bir nüshası Daru'l-Kütübi'l-Mısriyye'de bulunmaktadır. 8- Cüz'ün fî hadisi “ismah yüsmah lek”, 9- Cüz'ün fî tahkiki's-salati'l-vusta, 10- Cüz'ün fî tahrici hadisi “ni'me'l-idamu'l-hallu”. 11- Cüz'ün fî tahrlci hadisi “şeyyebetnî Hud”: Bu son dört eserinden, Zebidî, Yemen'e gönderdiği mektupta bahsetmektedir. 12- Cüz'ün fî tahrici hadisi “ye'huzü haze'l-ilme min külli halefin udulühü”,
Zebidî'nin yazdığı Elfiyyetü's-sened adlı eserin kapak sayfası (sağda) ve bu eserin yazma nüshasının ilk iki sayfası (solda). Yazma nüsha Daru İs'afı Neşaşibi Kütüphanesi No: 645/m48'de kayıtlıdır. 13- Ed-Dürretü'l-mudie fi'l vasiyyeti'l-mardiyye, 14- Ed-Dürretü'l-mudie fi'l-vasiyyeti'l-murtadiyye ale't-tarikati'n-Nakşibendiyye, 15- Ebvabu's-seade ve selasili's-siyade: Tarikatların tarihine dair büyük bir kitaptır. 16- Elfiyyetü's-sened; Müellif bu eserini 1198'de yazmıştır. Bin beş yüz beyitliktir. Yine müellif tarafından şerhedilmiştir. Bu eserini, kendisine icazet veren hocalarının terceme-i hâllerine tahsis etmiştir. Baş tarafında hadis nevileri, nakli ve icazetin çeşitleri hakkında malumat verir. Manzum ve cami bir nasihatla eser hitam bulur. 17- El-Emali'l-Hanefiyye: İmla meclislerinde toplanan bir ciltlik bir kitaptır. 18- Erbeune hadisen fi'r-rahme, 19- El-Erbeune'l-mu'telife fima verede mine'l-ehadisi fî yevmi Arefe, 20- Esanidü'l-Kütübi's-sitte. 21- Esanidü't-turuki's-selase: İlkaniyye, Çeştiyye, Nakşibendiyye yolu silsileleri hakkındadır. 22- Lekatu'l-lealiyi'l-mütenasire mine'l-ehadisi'l-mütevatire: Özeti Hindistanda basılmıştır.
Zebidî'nin yazdığı Tervihu'l-kulub bi zikri müluki benî Eyyub adlı eserin kapak sayfası. Zebidî'nin yazdığı ve hocalarını anlatan Mu'cemu'l-muhtas adlı eserinin kapak sayfası (sağda) ve bu eserin yazma nüshasının ilk sayfası (ortada) ve Lekatu'l-lealiyi'l-mütenasire mine'l-ehadisi'l-mütevatire adlı eserinin kapak sayfası (solda). Yazma nüsha Melik Suud Üniversitesi Kütüphanesi No: 3956'da kayıtlıdır. 23- El-Fecrü'l-Babilî fî tercemeti'l-Babilî: Ebu Abdiilah Muhammed bin El-Ala el-Babilî El-Mısrî (1000-1077)'nin hal tercemesinden ibarettir. 24- Feraidu Vacibatİ'l-İslam: Üstadı Abdullah el-Mirganî'nin aynı adı taşıyan eserinin şerhidir. 25- Gayetü'l-ibtihac li muktefi esaidi kitabi Müslim bin Haccac: Zebidî bu eserinde kendisini Sahih-i Müslim'e ulaştıran senedleri zikreder. 26- Hadikatü's-safa fî valideyni'l-Mustafa: Peygamber Efendimizin anne ve babası ile ilgilidir. 27- El-Hadisü'l-müselsel, 28- Halavetü'l-fenid fî irsali halaveti'l-esanid, 29- Hediyyetü'l-ihvan fî şecereti'd-duhan, 30- El-Hediyyetü'l-Murtadaviyye fi'l-müselseli bi'l-evveliyye. 31- Hikmetü'l-işrak ila küttabi'l-afak; Bu eser hat ve hattatların tarihine aittir. Aynı sahada yazılmış eski eserlerin devamı mahiyetindedir. Hattın, kalemin faziletinden, bunlara dair varid olan haber ve eserlerden bahseder. 1954 yılında Kahire'de neşredilmiştir. 32- Hüsnü'l-muhadara fî adabi'l-bahsi ve'l-münazara, 33- El-İbtihac bi hatmi Sahihi Müslim bin Haccac, 34- El-İbtihac bi zikri emri'l-hacc, 35- İcazetü emali'l-Hanefî, 36- İcazetün li ehli'l-Kusemtine, 37- İcazetün li ehli'r-Raşidiyye, 38- İcazetü sülasiyyati'l-Buharî: Müellifin “men yekulü aleyye ma lem ekul...” hadis-i şerifini rivayetinden ibarettir. Süleymaniye Kütüphanesi Es'ad Efendi Kısmı No: 3543/10 numarada kayıtlıdır.
Zebidî'nin yazdığı İthafü's-sadeti'l-müttakin bi şerhi İhyau ulumi'd-din adlı eserin kapak sayfası (sağda) ve İkdü'l-Cuman fi beyani şu'abi'l-iman adlı eserinin kapak sayfası (ortada) ve Hikmetü'l-işrak ila küttabi'l-afak adlı eserinin kapak sayfası (solda). 38- İdahü'l-medarik fi'l-ifsah ani'l-avatik: Peygamber Efendimizin anne tarafından on iki ninesine tahsis etmiştir. 39- El-İhtifal bi savmi's-sitti min Şevval, 40- İhtisaru meşyahati Ebi Abdillah el-Beyanî. 41- El-İkdü'l-cevheriyyi's-semin fi'l-hadisi'l-müselseli bi'l-Muhammediyyin, 42- İkdü'l-Cuman fi beyani şu'abi'l-iman, 43- ikdü'l-cuman fî ehadisi'l-can, 44- El-Ikdü'l-munazzam fî ümmehati'n-Nebiyyi sallallahu aleyhi ve sellem, 45- El-İkdü'l-mükellel bi'l-cevheri's-semin fî turuki'l-ilbasi ve'z-zikri ve't-telkin, 46- El-İkdü's-semin fî hadisi “utlubü'l-ilme ve lev bi's-Sin”, 47- Tekmile ala şerhi Hizbi'l-Bekrî li'l-Fakihî, 48- El-İkdü's-semini'l-gal fî zikri eşyahi zevi'l-efdal, 49- El-İkdü's-semin fî ricali'l-hirkati ve'z-zikri ve't-telkin, 50- İkraru'l-ayn bi zikri men nüsibe ila'l-Hasani ve'l-Hüseyn. 51- İklilü'l-cevahiri'l-galiyye fî rivayeti'l-ehadisi'l-aliyye, 52- İ'lamü'l-a'lam bi menasiki hacci Beytillahi'l-haram, 53- Inaletü'l-müna fî sırri'l-küna, 54- İncazu va'di's-sail fî şerhi hadisi Ümmi Zerr'in mine'ş-şemail, 55- El-İntisar li valideyni'n-Nebiyyi'l-muhtar, 56- İrşadü'l-ihvan ila'l-ahlaki'l-hisan, 57- İs'afü'l-asfiya bi selasili'l-evliya, 58- İs'afü'l-eşraf, 59- El-İs'af bi'l-hadisi'l-müselseli bi'l-eşraf: “La ilahe illallahü hısnî.” hadisi hakkındadır. 60- Ithafü'l-asfiya bi ref'i selasili'l-evliya.
61- İthafu beni'z-zemen fî hükmi kahveti'l-Yemen, 62- İthafu seyyidi'l-hay bi selasili beni Tayy, 63- İthafü's-sadeti'l-müttakin bi şerhi İhyau ulumi'd-din: Bu eser on büyük cilt halinde Mısır'da 1311'de Meymeniyye Matbaası'nda, 1302'de ise on üç cilt halinde Fas'da basılmıştır. Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi Kısmı No: 330'da bu eserin 1 ve 2. ciltlerinin yazma nüshası vardır. Eser on bir senede tamamlanmıştır. 64- Kalensüvetü't-tac fî ba'di ehadisi Sahibi'l-isra ve'l-mi'rac, 65- El-Kavlü'l-mebtut (mazbut) fî tahkiki lafzi't-tabut: Tabut lafzının tahkikini, tasrifini, aslını, veznini, manasını anlatır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Kasidecizade Kısmı No: 721/23 de bulunmaktadır. 66- El-Kavlü'l-mebtut fî tahkiki lafzati “yakut”, 67- Kalensüvetü't-tac, 68- El-Kavlü's-sahih fî meratibi't-ta'dili ve't-tecrih, 69- Tervihu'l-kulub bi zikri müluki benî Eyyub, 70- Keşfü'l-lisam an adabi'l-imani ve'l-İslam. 71- Kevseriyyü'n-neb' li fetan cevheriyyi't-tab', 72- Laktatü'l-aclan fî leyse fi'l-imkan ebda' mimma kan, 73- Laktü'l-leali mine'l-cevahiri'l-gevali: Hocası Huffenî'nin senedleri hakkındadır. 74- Laktü'l-mercan fi'l-hadisi'l-cann: Hadise dair dört sahifelik küçük bir risaledir. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Es'ad Efendi Kısmı No: 3543/9'a kayıtlıdır. 75- Mearifü'l-ebrar fima li'l-küna ve'l-elkabi mine'l-esra, 76- El-Mekaidü'l-indiyye fi'l-meşayihi'n-Nakşibendiyye: Tasavvufa dair yüz elli beyitlik manzum bir risaledir.
Zebidî'nin yazdığı ve Arapça'nın en geniş lügatlerinden olan Tacü'l-arus min cevahiri'l-Kamus adlı eserin kapak sayfası (sağda) ve ilk sayfası (solda). Bir nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Arapça Yazmalar No: 1597'da kayıtlıdır. 77- Menakibu Eshabi'l-hadis, 78- El-Mevahibü'l-celile mimma yetealleku bi'l-hadisi'l-evveliyye, 79- El-Mev'izatü'l-Hasane fî vedai şehri Ramadani'l-mübarek, 80- El-minahu'l-aliyye fi't-tarikati'n-Nakşibendiyye: Bir nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Arapça Yazmalar No: 1597'da kayıtlı mecmuanın üçüncü risalesidir. Nakşibendî tarikatına göre vüsulden bahsetmektedir. 81- Minahu'l-fuyüdati'l-vefiyye fima fî sureti'r-Rahmani min esrari sıfati'l-ilahiyye, 82- El-Mirkatu'l-aliyye fî şerhi'l-hadisi'l-müselseli bi'l-evveliyye, 83- El-Mu'cemu'l-ekber veya Mu'cemu'l-muhtas: Hocalarının ve zamanın ileri gelen zevatı hakkında bilgi vermektedir. Cebertî tarafından kaynak olarak kullanılmıştır. Müellif nüshası Medine'de Arif Hikmet Kütüphanesi'ndedir. 84- El-Mu'cemü's-sagir: Hocalarının sadece ismini alfabe sırasiyle zikretmektedir. 85- Mu'cemü şüyuhi şeyhi's-seccadeti'l-Vefaiyye: Mısır'da Vefaiyye yolu şeyhi Muhammed Ebü'l-Envar Yusuf el-Vefaî İçin yazmıştır.
Zebidî'nin yazdığı Et-Tekmile ve'z-zeyl ve's-sıla li ma fate sahibe'l-Kamusi mine'l-luga adlı eserin kapak sayfası (sağda) ve İdahü'l-medarik fi'l-ifsah ani'l-avatik adlı eserinin yazma nüshasının ilk iki sayfası (solda). Yazma nüsha Ezher Kütüphanesi No: 6405'de kayıtlıdır. Zebidî'nin yazdığı Müzilü nikabi'l-hafa an küna sadatina beni'l-Vefa adlı eserinin yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve ilk sayfası (ortada) ve Bulgatü'l-erib fî mustalahi asari'l-Habib adlı eserinin iç kapak sayfası (solda). Yazma eser Melik Suud Üniversitesi Kütüphanesi No: 2273'de kayıtlıdır. 86- Mu'cemu şüyuhi'l-allame Abdurrahman el-Echurî, 87- El-Murabba'l-kamilî fimen reva ani'l-Babilî: Hocası Babilî'nin hayatını, hocalarını, talebelirini anlatır. Muhibbî'nin Hulasatü'l-eser adlı kitabından istifade etmiştir. 88- Müzilü nikabi'l-hafa an küna sadatina beni'l-Vefa: Vefaiyye büyüklerinin künyeleri ve lakapları, doğum ve vafat tarihleri gibi konuları anlatır. 89- Müselselatü'l-hafız Murtaza ez-Zebidî. 90- En-Nefhatu'l-kudsiyye bi vasıtati'l-bıd'ati'l-Ayderusiyye: Bu eserinde hocası Abdurrahman el-Ayderus'un senetlerini toplamıştır. 91- Neskü'l-gevali min tahrici'l-'avali, 92- Neşvetü'l-irtiyah fî beyani'l-hakikati'l-meysiri ve'l-kidah: 1303 yılında Leiden'de basılmıştır. 93- En-Nevafihu'l-miskiyye ale'l-fevaihi'l-Keşkiyye, 94- Nisbetü's-seyyid Muhammed Efendi İbn-i Havva, 95- Er-Ravdatü'l-mi'tar fî nesebi's-sadeti al-i Ca'feri't-Tayyar: Cafer-i Tayyar'ın evladından bahseder. 96- Er-Ravdu'l-mu'telif fî tahrici hadisi “yahmilu haze'l-ilme min külli halef”, 97- Ref'u'l-kelel ani'l-ilel: Kırk hadis mecmuasıdır. 98- Ref'u nikabi'l-hafa ammen intema ila Vefa ve Ebi'l-Vefa, 99- Ref'u'ş-şekva ila alimi's-sirri ve'n-necva, 100- Reşfetü'l-müdami'l-mahtumi'l-bikri min safveti zülali siyagi'l-Kutbi'l-Bekri.
101- Reşfu selafi'r-rahik fî nesebi Hadrati's-Sıddik, 102- Risaletun fî ehadise tetaalleku bi fadli yevmi aşura: Aşure günü hakkındaki hadis-i şerifleri toplamıştır. 103- Risaletün fî tabakati'l-huffaz, 104- Risaletün fî tahkiki lafzi'l-icaze, 105- Risaletün fî tahkiki kavli Ebi'l-Hasani'ş-Şazelî, 106- Risaletün fi'l-menasi ve's-Sıffin, 107- Risaletün fî usuli'l-hadis, 108- Risaletün fî usuli'l-muamma, 109- Sefinetü'n-necati'l-muhteviye ala bidaati müzcat mine'l-fevaidi'l-müntekat, 110- Şerhu Elfiyyeti's-sened. 111- Şerhun ala Hizbi'l-berr li'ş-Şazelî: 1330 yılında Mısır'da “Tenbihu'l-arifi'l-basir ala esrari'l-Hizbi'l-kebir” adıyla basılmıştır. 112- Şerhun ala hutbeti'ş-şeyh Muhammed el-Becirî el-Burhanî ala tefsiri sureti Yunus, 113- Şerhu's-sadr fî esmai ehli'l-Bedr, 114- Urcuzetün fi'l-fıkh: Şeyh Hasan bin Abdüllatif el-Hasanî el-Makdisî'nin adına nazmetmiştir. 115- Şerhu seb'i siyagi'l-müsemma bi delaili'l-kurb li's-seyyid Mustafa el-Bekrî, 116- Şerhu selasi siyağ li Ebi'l-Hasani'l-Bekrî,
Zebidî'nin yazdığı İdahü'l-medarik fi'l-ifsah ani'l-avatik adlı eserin matbu kapak sayfası (sağda) ve Er-Ravdatü'l-mi'tar fî nesebi's-sadeti al-i Ca'feri't-Tayyar adlı eserinin kapak sayfası (ortada) ve Tuhfetü'l-ahbab fi'l-küna ve'l-elkab adlı eserinin kapak sayfası (solda). 117- Şerhu sigati İbn-i Meşiş, 118- Şerhu sigati salati Ahmedi'l-Bedevî: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Es'ad Efendi Kısmı No: 3543/12 numarada kayıtlıdır. 119- Tabsiru'l-müntebih bi tahriri'l-müştebih, 120- Tacü'l-arus min cevahiri'l-Kamus: Firuzabadî'nin Kamusü'l-muhit adlı eserinin şerhidir. Arapça'nın en geniş lugat kitabı olan bu eser 120.000 madde ihtiva etmektedir. Yüzden fazla kaynaktan yararlanmış, ve Kamus'u şerh, ikmal ve ta'dil etmiştir. 1307'de Kahire'de basılmıştır. 121- Et-Tahbir fi'l-hadısi'l-müselsel bi't-tekbir, 122- Tahkiku'l-vesail li ma'rifeti'l-mükatebati ve'r-resail, 123- Tahricu ehadisi'l-erbein en-Neveviyye, 124- Et-Ta'likatü'l-celile ala müselselati İbn-i Akile, 125- Et-Teftiş fî mana lafzi derviş, 126- Tefsirun ala sureti Yunus, 127- Et-Tağrid fi'l-hadisi'l-müselseli yevme'l-îd, 128- Et-Tekmile ve'z-zeyl ve's-sıla li ma fate sahibe'l-Kamusi mine'l-luga: Müellif Tacü'l-Arus'da Kamus'a ilave ettiği mânâları bu eserinde ihtisar etmiştir. Eser iki büyük cild halindedir. Birinci cildi Topkapı Sarayı Üçüncu Ahmed Kitaplığı 274/1 numarada kayıtlıdır. İkinci cildi ise Süleymaniye Kütüphanesi Es'ad Efendi Kısmı No: 3204 numarada kayıtlıdır. 129- Tenbihu'l-arifi'l-basir ala esrari'l-Hizbi'l-kebir: 1333'te Matbaatu's-Saade'de basılmıştır. 130- Tenşiku kalaidi'l-minen fî tahkiki kelami'ş-ŞazeIî Ebi'l-Hasan.
131- Tuhfetü'l-kemail fî medhi şeyhi'l-Arab İsmail, 132- Tuhfetü'l-Vedud fî hatmi Süneni Ebi Davud, 133- Ukudü'l-cevahiri'l-münife fî edilleti mezhebi'l-İmam Ebi Hanife: İmam-ı A'zam Ebu Hanife'nin içtihatlarının hadislerden delillerini toplayan bir eserdir. Fıkıh bablarına göre tertip edilmiştir. Eser 1309'da ise İstanbul'da iki cilt olarak basılmıştır. Müellife okunan bir nüsha 1197 tarihini taşımakta olup, Süleymaniye Kütüphanesi Fatih Kısmı No: 2028'da kayıtlıdır. 134- Zehru'l-ekmami'l-münşak an cüyubi'l-ilham bi şerhi şigati seyidi Abdisselam. 135- Tuhfetü'l-ahbab fi'l-küna ve'l-elkab.
