İran'da hükümete ilk büyük darbe: Maliye bakanı görevden alındı

İran parlamentosu, 182 ret oyuyla Ekonomi Bakanı Hemmati'yi görevden alarak Pezeşkiyan hükümetine ilk büyük darbeyi vurdu. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ekonomik krizin Irak Savaşı'ndan daha ağır olduğunu belirterek Hemmati'ye destek çağrısı yaptı ancak meclisten beklediği desteği alamadı.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan hükümetinin ilk büyük yenilgisi olarak tarihe geçen oturumda, İran parlamentosu Pazar günü Ekonomi Bakanı Abdunnasır Hemmati'yi güvensizlik oyuyla görevden aldı.

273 milletvekilinden 182'sinin "ret" oyu kullandığı oylamada, 89 milletvekili Hemmati lehine oy verirken, 1 çekimser ve 1 geçersiz oy kaydedildi.

PEZEŞKİYAN: "EKONOMİK SAVAŞ, IRAK SAVAŞI'NDAN DAHA ZOR"

Oylama öncesinde mecliste konuşan Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, halkın yaşadığı ekonomik zorlukları kabul ederek, "Birlik ve dayanışma olmadan bu krizi aşamayız" çağrısı yaptı. Ülkenin 1980'lerdeki 8 yıllık Irak savaşından daha ağır bir "tam kapsamlı ekonomik savaş" içinde olduğunu vurgulayan Pezeşkiyan, Hemmati'nin görevde kalması için destek istedi. Ancak milletvekilleri bu çağrıya kulak vermedi.

REFORM VAADİYLE GELDİ, TRUMP ENGELİNE ÇARPTI

Temmuz 2024'te Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin helikopter kazasında hayatını kaybetmesinin ardından yapılan seçimleri kazanan reformcu Pezeşkiyan, Batı ile müzakereleri yeniden başlatıp yaptırımları kaldırarak ekonomiyi canlandırma sözü vermişti. Ancak ABD'de Donald Trump'ın yeniden başkan seçilmesi ve İran Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in Trump yönetimiyle diyaloğa karşı çıkması, bu planları sekteye uğrattı.

RİYAL TARİHİNİN EN DÜŞÜK SEVİYELERİNDE

Yaptırımlar ve iç politik belirsizlikle derinleşen ekonomik krizde, enflasyon son aylarda rekor artış gösterirken, riyal de dolar karşısında tarihi değer kayıpları yaşıyor. Riyal, geçen ay ilk kez 940 bin riyal/dolar seviyesini görerek, 2023 Ekim'deki 600 bin ve 2018'deki 40 bin seviyelerinin çok gerisine düştü. Pazar günü açık piyasada dolar 920 bin riyali aştı.

HEMMATİ SAVUNDU, MİLLETVEKİLLERİ İKNA OLMADI

İran'ın eski merkez bankası başkanı ve cumhurbaşkanlığı adayı Hemmati, görev süresindeki performansını savunarak hükümetin "ekonomiyi canlandırmak için net bir planı" olduğunu öne sürdü. Ancak milletvekilleri, döviz ve altın piyasalarının yönetimsizliği, temel ihtiyaç malları için döviz tahsisindeki hatalar, riyalin değer kaybı ve fiyat belirlemede döviz kuruna aşırı bağımlılık gibi 10 maddelik gerekçeyle Hemmati'yi görevden aldı.

SIRADA YENİ BAKAN ARAYIŞI VAR

Hemmati'nin düşürülmesinin ardından hükümetin, parlamentonun onaylayacağı yeni bir ekonomi bakanı adayı belirlemesi gerekiyor. Bu süreçte, İran ekonomisinin derin krizi ve yaptırımların geleceği tartışmaları yeniden alevlenecek gibi görünüyor.