Artık işsizlik değil işlevsizlik konuşuluyor!

“İşini kaybettiğinde yeni bir iş bulabilme ümidin var. Ama işlevsizlikte diploman elinde mesleğini söylüyorsun ‘Artık sana ihtiyaç kalmadı’ deniliyor”

Mahmut Özay - Felsefe tarihçisi Thomas Kuhn “Bir alandaki bilgi birikimi ortaya çıkan yeni ihtiyaçları cevaplayamıyorsa artık o birikimin yeniden tanımlaması ve kırılması gerekir” der... Bilişim Garajı ve Sanat Garajı Kurucusu Prof. Dr. Selçuk Özdemir, Kuhn’un bu sözünü örnekleyerek eğitimdeki kaçınılmazları anlattı. Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Özdemir’le bir araya geldik eğitimin dününü ve bugününü irdeledik.

ÖMÜRLÜK MESLEK BİTTİ
“ODTÜ ve Hacettepe mezunu artık iş bulamıyor” diyen Özdemir “İyi üniversite bitirmek bundan böyle hayat garantisi değil” diyor ve ekliyor: Bu kadar diplomalı işsizin olması artık gözden kaçmıyor. Aileler de artık durumun farkında. Bütün dünyada eğitim paradigması kökten değişiyor. Problemle baş edemediğimiz için debeleniyoruz. Yirmi bir yaşında mezun olan bir gencin ömür boyu mesleğini icra etme dönemi bitti. Artık diploma bir araç... Önemi kalmadı. Çünkü diplomayı eski tecrübeye göre aldın. Artık dünyada işsizlik değil işlevsizlik konuşuluyor. İşini kaybedersin, yeni bir yerde iş bulma ümidin var. İşlevsizlikte mesleğin sorulduğunda muhabirlik diyorsun. ‘Artık sana gerek kalmadı’ diyor. Yaşın olmuş 28, yeniden bir meslek sahibi de olamıyorsun. Bu süreçte kendini eğitenler kurtulacak. Ama onların sayısı az çünkü eğitim modelin buna uygun değil. O yüzden diploma değil sertifika. Eğitim şu an en kritik meselemiz. Ülkenin millî güvenlik problemi hatta beka meselesi. Eğitim krizinin farkındayız. O yüzden bulunduğumuz yer çok güzel. MEB gerekli adımları atma gayretinde. Hükûmet olayın bilincinde. Sadece uygulamada direniyoruz. Bir yıkıcılık var. Aslında yıkıcı olan inovasyon ve teknoloji değil. Teknolojinin getirdiği yıkıma eğitim sistemlerinin ayak uyduramaması. Muhabir eskiden çok kritikti. Şimdi herkes muhabir. Her alanda sadece üst seviye insanlara ihtiyaç kaldı. Ortalama insanların üst seviye eğitilmesi gerekir.

SİSTEMİMİZ TIKANDI, ÖĞRETMENLER BİLE MUTSUZ
Bakan, direnişi kırmaya çalışıyor
Özdemir “Ülkemizde 21 yaşında öğretmen oluyorsun, ömür boyu mesleğini icra ediyorsun. Bakan dahi öğretmeni kovamıyor. “Bırakın ne hizmet içi eğitimi” diyorlar. Dönüşüme bir direniş söz konusu. Bakan’ın öyle bir sıkıntısı var. Ama artık öğretmenler bile derslerdeki meselenin farkında. Kendilerini yenilemediği takdirde başlarının belada olduğunun farkındalar. Yenilikçi arayışlara girdiler. Çünkü sistem tıkandı ve bu kadar garantici işte bile öğretmenler mutsuzlar. Öğrenci onları takmamaya başladı” dedi.

YATIRIMLARI YANLIŞ HARCIYORUZ
Seksen bir vilayette devasa statlar var. On beş günde bir 90 dakikalık maç için tonlarca para döküyoruz. Zoruma gidiyor. Ülkedeki bilim merkezlerinin hâli perişan. Brezilya, Arjantin dünya şampiyonu oldu ama en fakir ülkeler... Futbolda şampiyon olduğun için zenginleşmiyorsun. Sen zengin ve akıllı işler yaptığın için birçok branşta şampiyon oluyorsun. Türkiye, yatırımlarını yanlış kullanan ülke. Kaynaklarını yanlış alanda değerlendiriyor. Bunu düzeltmemiz lazım. Artık daha çok boğazımızdan kesip bilime yatırmalıyız. Ülkemizde AR-GE bütçesinin yüzde 80’i o projeye giden sürece harcanıyor. Davetler, uçak, yeme içme... Bir kataloglar geliyor aman Allah’ım! Bilim bizde lüks görünüyor ama çok yanlış. Bu ülkeye Cenab-ı Allah her şeyi vermiş. Sadece tarımla uğraşsak dünyayı besleriz. Ya ok gibi fırlayacağız ya da ok gibi yere çakılacağız.

ARTAN ÜNİVERSİTELER
BİNALARIN İÇİNİ DOLDURMALIYIZ
Türkiye’de her ili geçtim artık her ilçede üniversite yapılmaya doğru gidiyor. Mantık özünde doğru ama besleyecek kaynakların kısıtlı. Bir bardak suyu oradaki on bitkiyi verince hepsi ölüyor. Ama sen o suyu bir kişiye verince muhteşem yeşerecek ve diğerlerini besleyecek. Sistemden herkes bir gram alıyor ama beslenemediği için ölüyor. Sadece bina yapmakla olmuyor. İçini doldurmak gerekiyor. Binalar yapıldıktan sonra herkes kenara çekiliyor.

BEYİN GÖÇÜ CİDDİ MESELE
Suyunu kestiğin kuş uçup gider
Türkiye’de giderek artan beyin göçü sorunu var. Sen bir kuşsun insanlar yaşadığın bölgedeki su kaynaklarını tüketiyor mecburen göçersin. Şu ana kadar olan bu. O zeki insanların yaşaması için gerekli olan yerler doğru kurgulanmıyorsa ve senin kanatların varsa uçarsın. Uçamayanların soyu tükeniyor. O ortamı yeniden yap, emin ol birçoğu gelir. Ama çok geç kalırsan dönmezler. Hollandalı şirketler son günlerde Türk mühendisleri havada kapıyor. Özelikle savunma sektöründe... Ciddi maaşlar veriyorlar. Almanya’ya da ciddi kaçış var. Gidenleri suçlamıyorum.

YOLUN BAŞINDAKİ ÖĞRENCİLER
Sakın hocanıza takılı kalmayın
Önünüzde güzel bir dönem var. Bu süreçte sakın hocalarınıza takılı kalmayın. Onları dinleyin, kitaplarını alın. Ama biz de insanız, yetersiz kalıyoruz. Hangi sektörü okuyorsanız okuyun, dünyanın gidişatını hocalar dışında araştırın. Hangi mesleği yaparsanız yapın, teknolojiyle üretim yapma farkındalığa sahip olun. Alanların teknoloji tarihini mutlaka okuyun. Ne kadar geçmişe bakarsanız ileriyi o kadar görürsünüz.