Sismik izolatörler can kurtarıyor! Depremin etkisini yüzde 80 azaltıyor, eski binalara da takılabiliyor

Kahramanmaraş'ta meydana gelen depremlerin yıkıcı etkisi sonrası 'sismik izolatör'ler yeniden gündeme geldi. Sismik izolasyon yönteminin nasıl çalıştığını ve eski binalara nasıl izolasyon yapıldığı anlatan ESTÜ Sismik İzolatör Test Laboratuvarı Sorumlusu Prof. Dr. Gökhan Özdemir, "Deprem tehlikesinin yüksek olduğu bölgelerde sismik izolasyon yönteminin kullanılması için sıfırdan bir yapı inşa edilmesine gerek yok” dedi.

Kahramanmaraş'ta 6 Şubat'ta meydana gelen 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremler sonrası 10 kentte büyük yıkım yaşandı. Binlerce bina yerle bir oldu, çok sayıda vatandaş enkaz altında kalarak hayatını kaybetti. Deprem sonrası gündeme gelen konu ise 'sismik izolatörler' oldu. Sismik izolatör kullanılan yapılarda herhangi bir hasar meydana gelmemiş olması, talebi ve merakı artırdı.

Deprem hasarını yüzde 80 oranında azalttığı bilinen sismik izolasyon yönteminin deprem anında nasıl çalıştığı, izolasyon sisteminin maliyeti ve eski binalara nasıl izolasyon yapıldığı hakkında açıklamalarda bulunan STÜ Sismik İzolatör Test Laboratuvarı Sorumlusu Prof. Dr. Gökhan Özdemir, "Deprem tehlikesinin yüksek olduğu bölgelerde sismik izolasyon yönteminin kullanılması için sıfırdan bir yapı inşa edilmesine gerek yok" dedi.

Sismik izolasyonun binaları depremden nasıl koruduğuna değinen Özdemir, "Temel seviyesinde üst yapı ile temel arasına yerleştirilen bir takım yapısal malzemeler kullanılarak gerçekleştiriyor. Bu yapısal malzemelerin iki tane temel prensipte özelliği var. Birincisi üst yapıya göre rejitliği yani esnekliği daha düşük olacak. Bu sayede deprem sırasında üst yapı herhangi bir hareket yapmadan tamamen daha esnek olan üst yapıya göre bu malzemelerin hareket etmek prensibine dayanır bu yöntem. Bu sayede biz üst yapıdaki mesken sahipleri olarak titreşimleri çok düşük seviyede hissederiz. Hasardan zaten bahsetmek gibi bir durum yok. Tamamen hem binayı koruyor hem de içindekileri koruyor” ifadelerini kullandı.

MECVUT KONUTLARDA DA KULLANILABİLİR

Deprem tehlikesinin yüksek olduğu bölgelerde sismik izolasyon yönteminin kullanılması için sıfırdan bir yapı inşa edilmesine gerek olmadığının altını çizen Özdemir, "Mevcut yapılarda da sismik izolasyon yöntemi bir güçlendirme yöntemi olarak kullanılabilir. Marmara Başıbüyük Eğitim ve Araştırma Hastanesi aslında dünyanın en büyük sismik izolasyonlu yapı güçlendirmesine ev sahipliği yapıyor. Bu yapı tüm kolonları tek tek kesilerek gerekli güçlendirme işlemleri yapıldıktan sonra aralarına sismik izolatörler yerleştirmek suretiyle bina şu an sismik izolasyonlu bir yapı olarak hizmet sunmakta. Bu dünyanın en büyük sismik izolasyon yöntemiyle güçlendirilen yapısı aynı zamanda. İstanbul'da Moda'da Grup Apartmanı da çok biliniyor. İsmi çok zikredildi, bu bina mevcut yapı sismik izolasyon yöntemiyle güçlendirildikten sonra kullanımına devam ediyor. Bu dediğim gibi konutlarda da tercih edilmesi mümkün olan bir yöntem” diye konuştu.

SİSMİK İZOLATÖR MALİYETİ NE KADAR?

Sismik izolatör maliyetlerinin çok katlı binalar için neredeyse yüzde 5 ve 10 arasında değişen sayılarla yapılabildiğini ifade eden Prof. Dr. Gökhan Özdemir, "Özellikle sosyal medyada bu işin çok pahalıya mal olacağı ile ilgili ifadeler yer alıyor. Aslında bu durum hiç de böyle değil. Kaba inşaatın bir oranı olarak vermek gerekirse standart bir konut yapısında diyelim ki 5 katlı bir bina olsun. Bu 5 katta binanın kaba inşaatının yüzde 10 artış olacak şekilde bu ürünleri kullanabiliriz. Tabi unutulmasın binamızın boyutu büyüdükçe bu maliyetler çok daha aşağı seviyelere düşüyor" şeklinde konuştu.

TÜRKİYE'DEKİ 100 YAPIDA SİSMİK İZOLASYON KULLANILIYOR

Özdemir, depremden sonra Türkiye-Japonya karşılaştırmasının tekrar gündeme geldiğini belirterek şöyle dedi: "Yaşadığımız bu depremlerle aslında şu an haklı olarak bizim gibi benzer depremselliğe sahip diğer ülkelerle kıyaslama yapılıyor şu an gündemde. Örneğin en ön plana çıkan ülkelerden birisi de Japonya şu an doğal olarak. Japonya ile Türkiye'yi kıyaslarken bu işi Japonlar nasıl oldu da başardı ve biz Türkler bunu bir türlü başaramıyoruz gibi bir tartışma var şu an gündemde. Şimdi bunu cevaplarken aslında iki ülkede neler oluyor kısaca bunlardan biraz bahsedelim.

Japonya'da sismik izolasyonlu yapıların kullanımı bundan 50 yıl öncesine kadar geriye gitmekte ve toplamda 11 binin üzerinde sismik izolatörlü yapıdan bahsedebiliriz. Türkiye'de bu işin kullanımı ne zaman başladı diyecek olursak 25 yıllık bir geçmişe gidebiliriz ama bu 25 yıllık geçmiş dediğimiz zaman aslında çok az sayıda uygulamayla başlayan ve sonrasında 2010'lı yıllara geldiğimizde biraz daha ivmelenerek toplamda şu an güncel olarak 100 rakamına ulaşmış durumdayız sismik izolasyonlu bina sayısında. Bu binaların da büyük bir ekseriyeti yüzde 75'in üzerindeki kısmı hastanelerden oluşmakta" (İHA)