Sinsi tehlike tromboz: Tek bacakta şişlik ve ani nefes darlığına dikkat
Sinsi tehlike tromboz: Tek bacakta şişlik ve ani nefes darlığına dikkat
Hareketsizlik, ameliyat, gebelik ve bazı hormon ilaçları pıhtı riskini artırabiliyor. Uzmanlar, tek bacakta şişlik ve ağrı ile ani başlayan nefes darlığının hayati tehlikenin habercisi olabileceği konusunda uyarıyor.
13 Ekim Dünya Tromboz Günü dolayısıyla uyarılarda bulunan Türk Toraks Derneği, damar içinde oluşan kan pıhtılarının ciddi sağlık sorunlarına, hatta ölüme yol açabileceğine dikkat çekti. Her yaşta görülebilen trombozda erken belirtilerin fark edilmesi ve zamanında sağlık kuruluşuna başvurulması hayati önem taşıyor.
Tromboz, kan damarlarının içinde pıhtı oluşmasıyla ortaya çıkıyor. Normal şartlarda kanın pıhtılaşması, kanamayı durdurarak vücudu koruyor. Ancak damar duvarında hasar oluşması, kan akışının yavaşlaması veya kanın pıhtılaşmaya daha yatkın hale gelmesi durumunda bu pıhtılar damarları tıkayabiliyor. Özellikle bacakların derin toplardamarlarında oluşan pıhtı, “derin ven trombozu” olarak adlandırılıyor. Pıhtının yerinden koparak kan dolaşımıyla akciğerlere ulaşması ve akciğer damarlarını tıkaması ise “akciğer embolisi” olarak biliniyor. Zamanında müdahale edilmediğinde ölümcül olabilen bu durum, erken tanının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Sinsi tehlike tromboz: Tek bacakta şişlik ve ani nefes darlığına dikkat
UZUN SÜRE HAREKETSİZ KALMAK RİSKİ ARTIRIYOR
Trombozun ortaya çıkmasında birçok etken rol oynuyor. Uzun süre oturmak veya yatakta hareketsiz kalmak, büyük ameliyatlar, özellikle kalça ve diz ameliyatları, ciddi yaralanmalar ve hastanede yatış pıhtı riskini artırabiliyor. İleri yaş, obezite, kanser, daha önce pıhtı geçirmiş olmak, ailede tromboz öyküsü bulunması ve bazı kalıtsal pıhtılaşma bozuklukları da risk faktörleri arasında yer alıyor.
DOĞUM KONTROL İLAÇLARI RİSKİ ARTIRIYOR
2026 Dünya Tromboz Günü kapsamında kadınlarda pıhtı riskine de dikkat çekiliyor. Gebelik ve doğumdan sonraki dönem, östrojen içeren bazı doğum kontrol ilaçları ve bazı hormon tedavileri pıhtı oluşma olasılığını artırabiliyor. Ancak risk faktörlerinden birinin bulunması, mutlaka pıhtı oluşacağı anlamına gelmiyor. Önemli olan, kişinin kendi risk durumunu bilmesi ve gerekli önlemleri hekim önerisiyle alması.
Sinsi tehlike tromboz: Tek bacakta şişlik ve ani nefes darlığına dikkat
TEK BACAKTA ŞİŞLİK VE AĞRIYI İHMAL ETMEYİN
Trombozda belirtileri erken fark etmek, ciddi sonuçların önüne geçilmesinde büyük önem taşıyor. Bacakta oluşan pıhtı, çoğunlukla tek bacakta şişlik, ağrı, hassasiyet, kızarıklık ve o bölgede sıcaklık artışıyla kendini gösterebiliyor. Bu belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Pıhtının akciğer damarlarını tıkaması durumunda ise ani başlayan veya nedeni açıklanamayan nefes darlığı, nefes alırken artan göğüs ya da sırt ağrısı, çarpıntı, öksürük, kanlı balgam ve bayılma görülebiliyor. Özellikle aniden gelişen nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma durumunda 112 Acil Çağrı Merkezi aranarak acil tıbbi yardım istenmeli. Bu belirtilerin başka nedenleri de olabileceği unutulmamalı, ancak hayati tehlike ihtimali nedeniyle gecikmeden değerlendirme yapılmalı.
Sinsi tehlike tromboz: Tek bacakta şişlik ve ani nefes darlığına dikkat
BASİT ÖNLEMLERLE RİSK AZALTILABİLİR
Tromboz her zaman önlenemese de günlük yaşamda alınacak bazı önlemlerle risk azaltılabiliyor. Düzenli hareket etmek, uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, uzun yolculuklarda güvenli aralıklarla mola verip yürümek ve otururken bacakları hareket ettirmek, sağlıklı kiloyu korumak ve sigaradan uzak durmak bu önlemler arasında bulunuyor.
Ameliyat sonrasında veya hastanede yatış sırasında, sağlık durumu uygun olan hastaların mümkün olan en erken zamanda hareket etmeye başlaması da önem taşıyor. Pıhtı riski yüksek olan kişilerde hekim değerlendirmesiyle kanın pıhtılaşmasını önleyen ilaçlar veya mekanik koruyucu yöntemler uygulanabiliyor. Bu ilaçların doktor önerisi olmadan kullanılmaması gerekiyor.
