Dönüm noktası bir zafer! Ezzellâka savaşını kazanmaları Müslümanların İspanya serencamını asırlarca uzattı
Dönüm noktasi bir zafer! Ezzellâka savasini kazanmalari Müslümanlarin Ispanya serencamini asirlarca uzatti
Himyeri asıllı mıdır Berberi asıllı mıdır bilmiyoruz, Mağrib’de meskun Cüdâle’lerin reisi Yahyâ bin İbrâhim hacca gider (Hicri 427- 1036). Feyz ve bereket yüklenir, gelir Tunus Kayrevan’da Mâlikî fakihi Ebû İmrân el-Fâsî’ye sorar: Hocam etrafımızdaki kabilelere nasıl nasihatte bulunsak acaba?
ÖMER ÇETİN ENGİN / İLAHİYATÇI - Ebû İmrân hayırlı işi ertelemez, talebesi Veccâc bin Zellû ile Yâsîn el-Cezûlî’yi yanına katar. Emîr Yahya Senegal nehri üzerindeki bir adaya şirin bir ribât (tekke- karakol) kurar. Ribât ehli (Murabıtlar) adam yetiştirir, dost kazanırlar. Simalarını peçeyle örter, yüzlerini kafire göstermezler asla.
Katılanlarla güçleri artar, Murabıtlar devlet olur zamanla. Sudan- Kuzey Afrika yolundaki kervan duraklarına (Sicilmâse) bayrak asar, Fâtımîlerden Sûs ve Târûdânt şehrini alırlar.
Batı Sudan’da da yayılır Evdeguşt ve kuzeydeki Gumâre ve Bergavâta kabileleri ile kucaklaşırlar. Bu arada Marakeş gibi muhteşem bir şehir kurar, zarif eserlerle donatırlar.
Nasıl Alpaslan Malazgirt’in ardından Anadolu’ya akarsa murabıtlar da Rif’ten Tanca’ya uzanırlar.
DİN GAYRETİ OLUNCA
Emîr Ebû Bekir bir sefer dönüşü, komutanlarından Yûsuf bin Tâşfîn tarafından karşılanır. Baksa ki onun askeri daha disiplinli, silahları kıyafetleri göz okşamakta.
Hoşuna gider, devlet ricali önünde tahtını Yûsuf’a devrettiğini açıklar.
Kendisi de seferlerden kopmaz, savaşmadan anlaşan Gāne Kralı’nı tahtında bırakır, yerinden oynatmaz. Kral bakar karşısında mert, adil, doğru sözlü insanlar. Gönlünün rızası ile kelime-i şehadet getirir, yöre halkı da İslâm’a koşar.
Yûsuf bin Tâşfîn ise Mağrib-i Aksâ’nın önemli şehri Tanca’yı ele geçirir, Mağrib-i Evsat’a yönelir. Vecde (Vücde), Tilimsân ve Vehrân’ı alır Cezayir’e kadar ulaşır bir anda (1080)
Murâbıtlar, Batı Mağrib’te yaşayan birçok kabileyi çatıları altında toplar. Erimeye başlayan Endülüs’ün dört asır daha ayakta kalmasını sağlarlar.
Sahrâ, Moritanya, Mali, Nijer ve Nijerya’da İslâmiyet’i yayarlar. Tinbüktü ve Cenne’yi medeniyet merkezi yapar, Fas Karaviyyîn Camii, Merakeş Kubbetü’l-Bârûdiyyîn ve Tilimsân Câmiu’l-kebîr ile Endülüs mimarisini Afrika’ya taşırlar. Komşu emîrliklerle dostane münasebetler kurar sadece Mısırdaki Şiî-Fâtımîlere mesafeli dururlar. Hac kafileleri dahi Yukarı Sudan üzerinden vasıl olur Hicaz’a.
ULEMAYA DANIŞINCA
Yûsuf bin Tâşfîn ve ardından gelen devlet adamları Mâlikî fakihleriyle istişare etmeden karar almaz. Ulemânın nüfuzu Ali bin Yûsuf döneminde daha da artar.
Hükümdar, valiler ve kadılar kumandandır aynı zamanda. Süvari birliklerinin mevcudu 100 bini aşar.
Sebte ve Tanca’yı aldıktan sonra tersaneler açar, denizcilikte güçlenirler, ticaret artar.
Bu arada Endülüs Emevî Devleti dağılır, yerini mülûkü’t-tavâif (küçük devletçikler-tayfa) alır.
Keşke emîrler kısmetine razı olsalar, mal, mülk, makam, asker sahibi olmuşlar ne isterler daha?
Birbirleriyle uğraşır yıpranır, kuzeyli kontların iştahını kabartırlar.
İspanyollar Müslümanları Endülüs’ten atmak gibi bir gayrete (reconquista) kapılır. Kastilya-Leon Kralı VI. Alfonso üstlerine gider emîrleri haraca bağlar.
Yetmez Tuleytula’yı (Toledo) işgal eder (1085), Sarakusta (Saragossa) girer muhasara altına...
Endülüslüler hem birbirlerini hırpalamış, hem de ödedikleri vergilerle Hıristiyanlara güç kazandırmıştırlar. Katliam adım adım yaklaşmaktadır, ayak sesleri duyulmaktadır âdeta.
Ne yapsalar? Murâbıtları yardıma mı çağırsalar acaba?
KARDEŞİN İMDADINA
İşbîliye (Sevilla) ve Kurtuba (Córdoba) emîrleri davet fikrinde mutabık kalır. Eftasî Meliki Mütevekkil’in kaleme aldığı mektuba imza koyarlar.
Murâbıt Hükümdarı Tâşfîn oğlu Yûsuf, hasta oğlunu yatakta bırakır, kardeşlerinin imdadına koşar.
15 Rebîülevvel 479 (30 Haziran 1086) Abbâsî hâkimiyetindeki Cezîretülhadrâ’da sahile çıkar. İşbîliye’de ordugâh kurar, gönüllüleri düzene sokar. Endülüs emîrleri de askerleriyle gelir katılırlar. Kısa sürede hazırlanır ve Batalyevs’e (Badajoz) doğru uzanırlar. Önde Ebû Süleyman Dâvûd bin Âişe’nin kumanda ettiği 10 bin Murâbıt süvarisi, ardında Mu‘temid ve Mütevekkil’in birlikleri, Yûsuf bin Tâşfîn ise en arkada.
VI. Alfonso, Sarakusta kuşatmasını kaldırır, Kuzey İspanya ve Güney Fransa’dan 100 bin asker toplar, gelir mevzilenir Zellâka ovasında.
İki ordu arasında küçük bir çay kalır o kadar.
Yûsuf bin Tâşfîn, Kastilya Kralı’na bir heyet gönderir. “Gelin Müslüman olun” der, “Buraları beraber yönetelim. Ya da cizye verin, evinizde barkınızda kalın, yurdunuzdan kopmayın, sanatınıza ticaretinize bakın. Biz size adaletle hükmeder, korur kollarız.”
Alfonso mektubu yere atar saygısızca.
GÜVENME ASLA!
Sonra alttan alır, ne geldiyse aklına. “Nasıl sizin için Cuma kutsalsa, bizim için Pazar öyledir” der, “Savaşı pazartesiye ertelesek nasıl olur acaba?”
Yûsuf bin Tâşfîn anlayışla karşılar. “Tamam hayhay!”
Abbâsî Emîri Mu‘temid İspanyolları iyi tanır, “Bunlara güvenilmez” der, “Kesin Cuma saldıracaklar!”
İkazı ciddiye alır, müteyakkız dururlar. Nitekim denilen olur, tam da mübarek Cuma vakti hücum eder, var güçleriyle vuruşurlar. Müslümanlar hazırlıklıdır, püskürtürler kolayca. İkinci saldırıda Batalyevs’e doğru çekilir önlerini boşaltırlar, sadece Mu‘temid’e bağlı İşbîliye kuvvetleri kalır meydanda.
Alfonso, merkez kuvvetlerini savaş alanına sürerken, Yûsuf bin Tâşfîn de dolanır onun karargâhını basar.
Kral ağırlıklarını koruma telâşına düşer, dönme kararı alır ama komuta kademesi aksar. Savaş karanlık basıncaya kadar uzar, Yûsuf bin Tâşfîn bizzat kılıç elde vuruşur. Ve planlandığı gibi Endülüslüler de dönüp gelir, sahaya hakim olurlar.
Alfonso yaralı olarak kaçar, çok az askerini kurtarabilir, perişan olurlar (12 Receb 479).
Ertesi sabah güneş kıpkızıl bir meydana doğar. Zaten Zellâka kandan kayganlaşan zemin demektir Arapça’da.
ŞÜKÜR ELHAMDÜLİLLAH
Yûsuf bin Tâşfîn’in gönderdiği fetihnâmeler Mağrib camilerinde okunur, şairler zaferle ilgili beyitler yazar. Müminler hamd-ü sena eder, şükür namazı kılarlar.
Abbâsî Emîri Mu‘temid, İspanyolların takip edilmesini ve daha ileri gidilmesini teklif etse de Yusûf bir Taşfin ihtiyatı seçer. Sahayı tanımıyordur zira. Kaldı ki hasta bıraktığı veliaht oğlu Ebû Bekir’in vefat haberi gelir o sıra.
Elde edilen ganimetleri Endülüslülere bırakıp Merakeş’e döner. Maksadı cihattır, dönüp de dünyalığa bakmaz.
Zellâka Savaşı, Endülüs Müslümanlarının mâneviyatını yükseltir. İspanyollar anca iki asır sonra gelebilir aynı noktaya.
Abbâsî Halifesi Muktedî-Biemrillâh ziyadesi ile memnun kalır, Yûsuf bin Tâşfîn’e para bastırması ve hutbe okutması için menşur verir, “emîrü’l-müslimîn” ve “nâsırüddîn” ünvanlarını bağışlar.
(devam edecek)
Bizi Takip Edin
YORUMLAR
