Yalnız değiliz ama tehlikeye dikkat!

Türkiye’de güçlü aile ilişkileri sebebiyle sosyal patlama yaşanmadığını söyleyen uzmanlar “Ekonomik tedbirlere evet ama vatandaşın ruh sağlığı için psikolojik tedbirler paketi şart” diyor...

CANAN ERASLAN - Biz, bir Avrupalı veya Amerikalı gibi olamayız. Her ne kadar çocuklar 18’inde kanunlar karşısında ‘reşit’ olsa da, hiçbir Türk aile çocuğuna “Sen artık 18’indesin. Başının çaresine bak” demez. Yaşı kaç olursa olsun okutur, evlendirir, borcunu üstlenir. Son dönemde ‘tekil’ hayatlar artsa da, Doğu’ya gidildikçe çocuklar evlendikçe sofralar kalabalıklaşır, aileler büyür, güçlenir... İşte bu güç, yaşanan bütün krizlere, şiddet eylemlerine, her yönden gelen saldırılara rağmen toplumun yaşadığı travmanın patlamaya dönüşmesini önler.
Çünkü, evlat paraya mı sıkıştı? Hemen babanın ‘acil’ bütçesi girer devreye.
O da yoksa annenin çeyrek altınları, bilezikleri çıkar yastığın altından.
Aileden uzaktaysa evlatlar, salçalar, çorbalıklar, erişteler gönderilir memleketten.
Evlat işsiz mi? Destek yine anne ve babadan, akrabadan...
Bir can kaybı, bir felaket mi var; bütün aile kenetlenir. Acı tek kişilik yaşansa da yalnız bırakılmaz, ‘başın sağ olsun’ deyip gitmez kimse.
İntihar ve cinayetler mi? Onlara baktığımızda ekonomik zorluklar öne çıksa da temeline inildikçe zayıf aile bağları, uzanacak el yoksunluğu çıkar ortaya.
İşte bunun için uzmanlar diyor ki “Aileler küçülüyor, toplum yalnızlaşıyor ve tehlike büyüyor. Bunun için devlet nasıl ekonomik krizlerde iş adamının, KOBİ’nin bankaların derdine çare bulmak için paket açıyorsa, vatandaşın ruh sağlığının bozulmaması için de psikolojik paket açmalı...”
Uzman Klinik Psikolog Mehmet Başkak “Araştırmalar, ekonomik krizler sırasında yakın tarihli ekonomik kriz ile intiharla sonuçlanan akıl sağlığı sorunlarının artması arasında bir bağın varlığını açıkça göstermekte. Pek çok karar vericinin ekonomik krize verdiği ana tepkiler, ciddi tasarruf tedbirleridir. Hâlbuki bu tedbirler, ekonomik krizden kaynaklanan iş kaybı sebebiyle genellikle nüfusun kötüye giden akıl sağlığı üzerinde zararlı etkisi görülmektedir. İnsanların akıl sağlığıyla ilgili yardıma en çok ihtiyaç duyduğu zamanda, sağlık sektöründeki maliyet düşürme tedbirleri, akıl sağlığına ilişkin meselelerin önlenmesi, bunun sebep olduğu hastalıkların teşhis ve tedavisi hizmetlerinin arzında düşüşe sebep olur. Özellikle savunmasız gruplar, mali zorluk çekenler ve hastalar risk altındadır” diyor.

Akıl sağlamsa ülke güçlüdür
Mehmet Başkak: Krizler sırasında nüfuslarının akıl sağlıklarıyla ilgili en iyi ülkeler, en büyük sosyal güvenlik ağı olanlardır. Ülkenin servetinin nihai kaynağı olan toplumu korumak için sağlık ve sağlık hizmetleri erişimine daha fazla dikkat edilmesi gerek. Öncelikle koruyucu sağlık hizmetlerine önem verilmelidir.

Yunanistan’da intiharlar arttı
Ekonomik krizler ve şiddet olaylarının etkisi her ülkede farklı görülüyor. Komşumuz Yunanistan’ın 2011’de yaşadığı krizde intihar vakaları yüzde 40 arttı. Buradaki en önemli sebep kişisel borçların ödenememesiydi. İspanya ve İtalya’da da sebep aynı. Krizden en çok etkilenen ülkelerden Güney Kore’de yüzde 45, Hong Kong’da yüzde 44’lük intihar artışı, yine ekonomiye işaret ediyor. Kriz ve terör dönemleri, alkol ve uyuşturucu bağımlılığı ile cinsel suçları da artırıyor.

SOSYAL PAKETTE NELER OLMALI?
- Krizlerde psikiyatri kliniklerine başvurular artar. İnsanlar özel hastaneye gidemeyip kamu hastanelerine koşar. Sebepsiz ağrıları artar. Hastanelerde bütçeler kısılmamalı.
- Aktif iş gücü programları yapılmalı. Riskli gruplar için borç erteleme programları yapılmalı.
- Bütçeler işini kaybedenlerin işine dönmesine yöneltilmeli. Her 100 dolar karşılığı iş gücü programı harcaması, intiharları 0,4 puan azaltıyor.