Hindistan'da yetişen büyük velîlerden ve derin âlimlerden olan Abdülkuddüs Genguhî, 860 (m. 1456) yılı civarında doğmuştur. Şeyh Safiyyüddin'in soyundan gelmektedir. 944 (m. 1538) senesinde Hindistan'ın Genguh şehrinde vefat etmiş olup kabri oradadır.
Zamanın büyüklerinden naklî ve manevî ilimleri tahsil eden Abdülkuddüs hazretleri, Çeştiyye ve Sühreverdiyye tarikatlarında kemale ermiştir. İmam-ı Rabbanî hazretlerinin babası Abdülehad Efendi'nin de hocasıdır. Zahirde çiftçilikle meşgul olurken bâtınen her an Allahü teala ile beraber olmasıyla (halk içinde Hak ile) meşhurdur.
Riyazette ve keramette tanınmış bir zattı. İhlasla huzuruna gelenlerin kâmil birer velî olmasına vesile olurdu. Bir defasında bir köyü yaklaşan yangına karşı uyararak halkın canını ve malını kurtarmış, ferasetiyle pek çok hadiseyi önceden haber vermiştir. Yaşlılık döneminde "Sultan-ı zikir"in kendisini istila ettiğini ve sık sık manevi vecd hallerine daldığını belirtmiştir.
Oğluna yazdığı mektupta vaktin kıymetini bilmeyi, ilim öğrenmeyi ve beş vakit namazı tadil-i erkana uyarak huzurla kılmayı tavsiye etmiştir.
Ona göre:
İlim: İbadet yapmak içindir; kıyamet günü çok ilimden değil, yapılan işten sorulacaktır.
İbadet: İhlas elde etmek içindir.
İhlas: Allahü tealayı kayıtsız şartsız sevmek içindir.
Açlık ve Marifet Kavramı
Kudsiye risalesinde açlığı ikiye ayırır:
Süflî Açlık: Hayvanî ruhun gıdaya olan ihtiyacıdır.
Ulvî Açlık: İnsanî ruhun melekût âlemindeki makamıdır. Bu açlık sayesinde insan marifete ve Allahü tealaya kavuşabilir. Meleklerde bu "açlık ateşi" olmadığı için onlar bulundukları makamdan ileri geçemezler; terakki ancak insanlara mahsus bu manevi dert ve aşkla mümkündür.
Eserleri
Abdülkuddüs Genguhî hazretleri tasavvuf literatürüne önemli eserler bırakmıştır:
Envarü'l-Uyun: Yedi fen üzerine tertip edilmiş en meşhur eseridir. Şeyh Ahmed'in menkıbelerini ve ona olan bağlılığını anlatır.
Mektubat: İlmî ve tasavvufî mektuplarını içerir.
Rüşdname: Tasavvufun inceliklerine dairdir.
Nurü'l-Hüda: Avarifü'l-Maarif üzerine yazdığı şerhtir.
