Osmanlı Devleti’nde yetişen âlimlerden. Aklî ve naklî ilimlerde âlim, kadı. İsmi Mehmed bin Hacı Mustafa bin Hamid’dir. Bugün Rusların işgali altında bulunan Kırım’ın Akkirman şehrinden olduğu için Akkirmanî nisbet edildi. Kefevî de denildi. 1174 (m. 1760) senesinde Mekke-i Mükerreme kadısı iken orada vefat etti.
Zamanın âlimlerinden ilim tahsil edip icazet alan Akkirmanî, çeşitli yerlerde müderrislik ve kadılıklarda bulundu. Saray-ı hümayun hocası oldu. 1166 (m. 1752) senesinde İzmir kadısı, 1172 (m. 1758) senesinde Mısır kadısı, 1173 (m. 1759) senesinde de Mekke-i Mükerreme kadısı oldu. Mala, mülke kıymet vermeyen Akkirmanî Mehmed Efendi, ömrü boyunca hep fakr-u zaruret içinde yaşadı. Eline geçeni fakirlere dağıtır, bir Müslümanın hacetinin (ihtiyacının) görülmesini öncelikle arzu eder, kendi ihtiyaçlarına ancak hayatını devam ettirebilecek kadar harcama yapardı. Çok sevdiği Mekke-i Mükerreme’de Hakkın rahmetine kavuşan Akkirmanî, züht ve takvası, ilim ve irfanı, eserlerinin çokluğu ile tanındı.
Eserleri: Yazmış olduğu kitaplarından bazıları şunlardır:
1- İklilü’t-teracim: Kadı Mir Hüseyin’in Şerhu’l-Hidayeti’l-esiriyye adlı eserinin Türkçeye tercümesidir. 1319’da İstanbul’da basılmıştır.
2- Şerhu’l-Hüseyniyye: Münazara adabıyla ilgili bir eserdir. 1316’da İstanbul’da basılmıştır.
3- Risale-i Akaid: 1240’ta İstanbul’da basılmıştır.
4- Haşiye ala Haşiyeti İsam, 1274’te İstanbul’da basılmıştır.
5- Şerhü’l-hadisi’l-erbain: Birgivî’nin eserine yaptığı şerhtir. 1323’te İstanbul’da basılmıştır.
6- Ef’alü’l-ibad ve’l-iradetü’l-cüz’iyye: 1289’da İstanbul’da basılmıştır.
7- Haşiye ala Haşiyeti’l-Larî: 1265’te İstanbul’da basılmıştır.
8- Burhanü’l-müttakin terceme-i hadis-i erbain: 1298’de İstanbul’da basılmıştır.
9- Risale-i Besmele: 1298’de İstanbul’da basılmıştır.
10- Risalei Teavvüz: 1298’de İstanbul’da basılmıştır.
11- Şerhu’l-Emsile: 1252’de İstanbul’da basılmıştır.
12- Şerhu’l-Bina: 1257’de İstanbul’da basılmıştır.
Süleymaniye Kütüphanesi’nde yazmaları bulunan diğer başlıca eserleri de şunlardır: İkdülkalaid ala Şerhi’l-Akaid, Şemail-i Şerif, Haşiyetü’l-Beydavî, Haşiyetü’l-Buharî, Fetavay-ı Akkirmanî, Muhtasaru Mugni’l-lebib, Şerhu Etvakı’z-zeheb, Risale fi beyani’l-firakı’d-dalle, Risale fi hükmi’s-sivak.
Ayrıca Seyyid Şerif’in Şerhu Muhtasari’l-Münteha’ya haşiyesi ile Teftazanî’nin Şerhu’l-Akaid’ine Hayalî’nin yaptığı haşiye üzerine haşiyeleri vardır.
