Ramazan Efendi: Osmanlı Devleti'nde yetişen İslam âlimlerinden ve tasavvuf büyüklerinden. Edip ve şair. İsmi Ramazan bin Abdülmuhsin el-Vizevî'dir. Behiştî diye tanınıp meşhur olmuştur. Edirne vilayetine bağlı Vize kasabasında doğup yetişti. Doğum tarihi tespit edilememiştir. Daha çok Çorlu'da ikamet etti. 979 (m. 1571) senesinde orada vefat etti. Dergahının bahçesine defnedildi. Doğup yetiştiği şehirde, zamanın âlimlerinden ilim öğrendi. Bu maksatla çeşitli yerlere gitti. Zamanının büyük âlim ve fazıllarından olan Muhaşşî Sinan Efendi'nin yanında danişment (yardımcı) iken, zamanındaki evliyanın büyüklerinden Merkez Efendi hazretlerinin talebeleri arasına girerek, o büyük zattan feyiz almaya başladı.
Merkez Efendi'nin sohbet ve hizmetinde yetişerek kemale geldikten sonra Çorlu beldesine gitti. Orada yerleşti. Uzun seneler, imamlık, vaizlik ve hatiplik yaptı. Fesahat ve belagatı çok kuvvetliydi. İfadesi çok güzel olup herkes onun tesirli vaaz ve sohbetlerinde bulunmak için can atardı. Şöhreti her tarafa yayıldı. Çorlu'da kaldığı evin yanında bir tekke yaptırdı. Orada talebelere ders okuttu. Birçok kimse ondan istifade etti. Vefatına kadar, burada ilme ve ilim taliplerine hizmet eden Behiştî, 979 (m. 1571) ve başka bir rivayetle 977 (m. 1569) senesinde vefat etti ve tekkesinin avlusunda defnolundu. Zahirî ve bâtınî ilimlerde derin âlim, tasavvuf yolunda yüksek derece sahibi, çok mübarek bir zattı. Çok ibadet ederdi. Dünyanın mevkisine ve malına düşkün değildi. Züht ve vera sahibiydi. İlim, irfan ve marifetteki üstünlüğü ile birlikte, şiir ve edebiyattaki, kabiliyeti de fevkaladeydi. Arap edebiyatını çok iyi bilirdi. Şiirleri pek makbuldür.
Ramazan Behiştî'nin yazdığı Haşiyetü'l-Haşiye ala Şerhi Akaidi'n-Nesefiyye li'l-Hayalî adlı eserin Michigan Üniversitesi No: Isl. Ms. 116'de kayıtlı yazma nüshasının ilk sayfası (sağda) ve 2a sayfası (solda)
Eserleri: 1- Haşiyetü'l-Haşiye ala Şerhi Akaidi'n-Nesefiyye li'l-Hayalî: Hayalî Bey'in haşiyesine haşiye olarak kaleme alınmıştır. Kınalızade ve Ataî'nin; “Bu esere bundan daha güzel bir haşiye yazılmamıştır.” şeklindeki sözleri, devrinde yaygın olan kanaati aksettirmekte ve gördüğü rağbeti ifade etmektedir. Nitekim yeni yayınlarda sayıları elli civarında gösterilen Şerhu'I-Akaid üzerine yapılmış önemli şerh, haşiye ve ta'likler arasında gösterilmektedir. Eser birkaç defa basılmıştır.
2- Divan: Çağdaşı Ahdî 1000-2000 kadar şiirden meydana gelen divanını okuduğunu belirtmekte, ayrıca Riyazî de divanı gördüğünü söylemektedir. Ancak günümüzde de divanının herhangi bir nüshası bilinmemektedir. Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Kısmı No: 2614'te Divan-ı Behiştî adıyla kayıtlı olan eser onun Cemşah ve Alemşah mesnevîsidir. Mecmualarda rastlanan şiirlerinden birçok kasidesi, gazeli, muhammes ve müseddesi olduğu anlaşılmaktadır. Sufîyane ve âşıkane yazılmış gazellerinde samimi ve sade bir tarza sahip olduğu görülmektedir. Behiştî'nin yazdığı Haşiyetü Adabi Mes'udî adlı eserin yazma nüshasının ilk sayfası (sağda) ve 2a sayfası (solda). Eser Michigan Üniversitesi No: Isl. Ms. 116/2'de kayıtlıdır.
3- Cemşah ve Alemşah: “Failatün mefailün failün” vezninde yazılmış, yaklaşık 2500 beyitten meydana gelen, Cemşah ile Alemşah arasındaki aşkı işleyen, konusu itibariyle orijinal bir mesnevîdir. Süleymaniye Kütüphanesi'nde Esad Efendi Kısmı No: 2614'te bir nüshası vardır. Baştan birkaç sahife eksiktir.
4- Heşt Behişt: Behiştî'nin bu ikinci mesnevîsi “mefailün mefailün faulün” vezniyle yazılmış olup kendi ifadesine göre 1130 beyittir. Adından da anlaşılacağı üzere eser sekiz bölüme ayrılmıştır. Mevcut nüshalarından ikisi Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki Cemşah ve Alemşah yazmalarının sonunda yer almaktadır.
5- Şerh-i Manzume-i Muamma: Molla Camî'nin Muamma-yi Sagir adlı risalesinin şerhi olarak kaleme alınmıştır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi'nde Tarlan Kısmı No: 52/8'de kayıtlıdır.
6- Haşiyetü Adabi Mes'udî: Bursalı Mehmed Tahir'in bu isimle kaydettiği eseri Katib Çelebi ta'likat olarak zikretmektedir.
7- El-Aşeretü'l-kamile; Süleymaniye Kütüphanesi Raşid Efendi Kısmı No: 1270/2'de bir nüshası vardır.
8- Tefsiru ayeti “yevme ye'ti ba'zu ayati rabbike”: Süleymaniye Kütüphanesi Raşid Efendi Kısmı No: 1270/3'te bir nüshası vardır.
